III FZ 433/23

SENTENCJA Dnia 14 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1158/23 w przedmiocie odrzucenia skargi A. B. w sprawie ze skargi A. B. i Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 października 2020 r., nr KOC/713/Fi/18 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 12 lipca 2023 r., III SA/Wa 1158/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. B. w sprawie ze skargi A. B. i Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 1 października 2020 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że WSA w Warszawie wyrokiem z 24 lutego 2021 r., III SA/Wa 2343/20, oddalił skargę skarżących. Na etapie postępowania kasacyjnego, w odpowiedzi na wezwanie z 25 maja 2021 r., do akt sprawy zostało złożone pełnomocnictwo podpisane przez A. B., na podstawie którego upoważniała ona r. pr. J. P. m.in. do reprezentowania przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnictwo to zostało udzielone 15 czerwca 2021 r. Następnie NSA, wyrokiem z 4 kwietnia 2023 r., III FSK 4434/21, uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA, ponieważ sąd pierwszej instancji (wadliwie) uznał r. pr. J. P. za pełnomocnika obydwu skarżących i prowadził z jego udziałem postępowanie sądowoadministracyjne, zakończone wydaniem zaskarżonego wyroku. NSA wskazał, że na pełnomocnictwie do reprezentowania skarżących w postępowaniu przed WSA, a także w miarę potrzeby przed NSA widnieje podpis tylko jednego skarżącego, tj. Z. B. Zarządzeniem z 21 czerwca 2023 r., na etapie ponownego rozpoznania sprawy, sąd wezwał pełnomocnika skarżącej A. B. do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa wykazującego jego umocowanie do wniesienia skargi w imieniu skarżącej (w dacie wniesienia skargi), ewentualnie do podpisania skargi przez samą skarżącą, bądź złożenia oświadczenia skarżącej, że potwierdza wniesienie skargi w jej imieniu – w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi A. B. Jednocześnie sąd poinformował pełnomocnika, że znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo upoważniające do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi zostało udzielone 15 czerwca 2021 r., podczas gdy skarga została wniesiona znacznie wcześniej, tj. 2 listopada 2020 r. Sąd w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że pełnomocnik umocowany w czerwcu 2021 r. do reprezentowania skarżącej nie mógł wnieść skutecznie skargi w jej imieniu w okresie wcześniejszym (przed udzieleniem pełnomocnictwa), tj. 2 listopada 2020 r. (dana nadania przesyłki pocztowej zawierającej skargę), a że strona nie usunęła powyższego braku w zakreślonym w wezwaniu terminie, odrzucił skargę A. B., na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania od strony przeciwnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Stosownie zaś do treści art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Zaniechanie w zakresie załączenia tego dokumentu stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w terminie braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Natomiast skarga poprawiona lub uzupełniona w terminie wywołuje skutki od dnia jej wniesienia (art. 49 § 3 p.p.s.a.). Z akt niniejszej sprawy wynika, że pełnomocnik reprezentujący skarżących dołączył do skargi pełnomocnictwo do reprezentowania skarżących, jednak podpisane tylko przez skarżącego - Z. B. Na etapie postępowania kasacyjnego wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania poprzez złożenie oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa do reprezentowania A. B. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub sądami administracyjnymi pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie do akt sprawy zostało złożone pełnomocnictwo podpisane przez A. B., na podstawie którego upoważniała ona r. pr. J. P. m.in. do reprezentowania przed sądami administracyjnymi. Na pełnomocnictwie widnieje data 15 czerwca 2021 r. Następnie NSA, wyrokiem z 4 kwietnia 2023 r., III FSK 4434/21, uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA, wskazując na zaistnienie przesłanki nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. tj. pełnomocnik strony nie był należycie reprezentowany. NSA wskazał, że sąd pierwszej instancji uznał r. pr. J. P. za pełnomocnika obydwu skarżących i prowadził z jego udziałem postępowanie sądowoadministracyjne, zakończone wydaniem zaskarżonego wyroku, mimo że na pełnomocnictwie z 14 października 2020 r. widniał podpis tylko jednego skarżącego, tj. Z. B. WSA w Warszawie zarządzeniem z 21 czerwca 2023 r. wezwał na etapie ponownego rozpoznania sprawy, pełnomocnika skarżącej A. B. do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa wykazującego jego umocowanie do wniesienia skargi w imieniu skarżącej (w dacie wniesienia skargi), ewentualnie do podpisania skargi przez samą skarżącą, bądź złożenia oświadczenia skarżącej A. B., że potwierdza wniesienie skargi w jej imieniu – w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi A. B. Strona nie usunęła powyższego braku w zakreślonym w wezwaniu terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na etapie ponownego rozpoznania skargi przez sąd pierwszej instancji, w aktach sprawy znajdowały się pełnomocnictwa wykazujące umocowanie do reprezentowania zarówno skarżącego (dołączone do skargi pełnomocnictwo z 14 października 2020 r.), jak i skarżącej (pełnomocnictwo z 15 czerwca 2021 r. - złożone do akt w odpowiedzi na wezwanie z 25 maja 2021 r.). Niezasadne było więc ponowne wezwanie do złożenia pełnomocnictwa wykazującego umocowanie do wniesienia skargi w imieniu skarżącej - A. B., dokonane zarządzeniem z 21 czerwca 2023 r. Sąd pierwszej instancji w wezwaniu z 21 czerwca 2023 r. wskazał stronie, że znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo upoważniające do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi zostało udzielone 15 czerwca 2021 r., podczas gdy skarga została wniesiona znacznie wcześniej, tj. 2 listopada 2020 r. Odnosząc się do powyższego stwierdzenia należy podkreślić, że fakt umocowania pełnomocnika (udzielenia pełnomocnictwa) może nastąpić w dowolnej formie, w tym ustnej. Natomiast udokumentowanie (wykazanie) tego umocowania przed sądem wymaga formy pisemnej w postaci dokumentu pełnomocnictwa, który może zastąpić jedynie wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Tego rodzaju konstatacja ma takie znaczenie praktyczne, że data wystawienia dokumentu pełnomocnictwa pozostaje bez znaczenia dla daty udzielenia pełnomocnictwa. Dopuszczalne jest więc, że data na pełnomocnictwie złożonym do akt będzie późniejsza niż czynność dokonana przez pełnomocnika, nawet wtedy, gdy w pełnomocnictwie zastrzeżono, że jest ono ważne od daty podpisania, a ten dzień jest późniejszy niż sporządzenie i wniesienie skargi (por. wyrok NSA z 19 marca 2009 r., II OSK 390/08). Ważne, aby brak formalny, jakim jest niezłożenie pełnomocnictwa do akt, był uzupełniony w zakreślonym terminie (B. Dauter [w:] Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 103). Sąd pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu postanowienia, że pełnomocnik umocowany w czerwcu 2021 r. do reprezentowania skarżącej nie mógł wnieść skutecznie skargi w jej imieniu w okresie wcześniejszym (przed udzieleniem pełnomocnictwa), tj. 2 listopada 2020 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odrzucenie skargi spowodowane niesłusznie wystosowanym wezwaniem, gdy stosowne pełnomocnictwa do reprezentowania skarżących znajdowały się już w aktach sprawy, jedynie z tego powodu, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą zostało formalnie udzielone w dacie późniejszej niż wniesienie skargi stanowi nadmierny formalizm, powodujący ograniczenie prawa do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (zob. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r., II FZ 56/20). Należy mieć na uwadze, że data umieszczona na dokumencie potwierdzającym istnienie pełnomocnictwa wskazuje jedynie dzień podpisania tego dokumentu, nie zaś moment faktycznego udzielenia pełnomocnictwa (por. postanowienia NSA z: 13 czerwca 2007 r., I OZ 420/07; 20 grudnia 2005 r., II OSK 241/05). Skoro zatem pełnomocnictwo z 15 czerwca 2021 r. do działania w imieniu skarżącej znajdowało się w aktach sprawy i zostało nadesłane w wyznaczonym w wezwaniu z 25 maja 2021 r., do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, terminie, to strona nie powinna być zobligowana do przedstawienia kolejnego pełnomocnictwa, a co za tym idzie sąd pierwszej instancji niezasadnie odrzucił skargę skarżącej, naruszając tym samym przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania stwierdzić należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.