I FSK 966/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1377/22 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr 1401-IOV-4.4103.107.2021.MCz w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 25 czerwca 2021 r. nr [...]. UZASADNIENIE W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący K. W. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. W jego uzasadnieniu wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wystawił w dniu 27 września 2022 r. trzy tytuły egzekucyjne na łączną kwotę 2.666.912,39 zł. Dodatkowo pracodawca skarżącego (N. sp.k., będąca współwłasnością skarżącego) otrzymał zawiadomienie o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę. Skarżący wskazał, że posiada trzy mieszkania o znacznej wartości i nieruchomości gruntowe. Gdyby w wyniku egzekucji zostały wystawione na licytację, to zostaną sprzedane po cenie, za jaką skarżący nie będzie w stanie ich odkupić, gdyby wyrok NSA był dla niego korzystny. Zatem wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki. Dodatkowo egzekucja z mieszkań lub gruntów skarżącego spowoduje natychmiastowe wypowiedzenie umów o kredyty bankowe zabezpieczone na nieruchomościach skarżącego, co doprowadzi do niemożliwych do oszacowania strat. Nieruchomości zostaną zlicytowane za ułamek swojej wartości, a odtworzenie zlicytowanego majątku (wraz z wyposażeniem wnętrz) nie będzie możliwe. Łącznie szkoda może wynieść nawet 50 milionów złotych. Skarżący powołał uchwałę NSA I GPS 1/07 i wskazał, że nie można pominąć jego prawa do utrzymania majątku, nieruchomości i uprawnień w sferze prawa bankowego do czasu rozpoznania sprawy przez sąd. Ponadto wyrokiem z dnia 31 lipca 2018 r., III SA/Wa 2556/17, WSA w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 10 maja 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją. Do wniosku nie dołączono żadnej dokumentacji. W uzupełnieniu powyższego wniosku skarżący wskazał m.in., że w decyzji o zabezpieczeniu kwoty zobowiązania wymieniono dwa ciągniki, ale nie uwzględniono wielomilionowego majątku podatnika będącego na stanie spółki, nie wzięto też pod uwagę, że od 2015 r. skarżący działalność prowadzi wyłącznie w ramach spółki N., której obroty są znaczne, np. w okresie od 1 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. wyniosły 198.412.477,06 zł, w okresie od 1 kwietnia 2021 do 31 marca 2022 r. 258.492.141,12 zł. W ślad za decyzją o zabezpieczeniu na majątku podatnika z dnia 23 maja 2019 r. wydanej przez NUS W., w dniu 25 maja 2019 r. NUS W. jako organ egzekucyjny przyjął zarządzenie zabezpieczenia do wykonania i zabezpieczył wierzytelności z rachunków bankowych podatnika w czterech bankach. Skarżący wymienił posiadane przez siebie nieruchomości (w sumie 12) oraz ich wartość (od 190.000 zł do 9.800.000 zł) oraz podkreślił, że nigdy nie zalegał podatkami lub należnościami do ZUS. Jest zatem w stanie wygenerować środki na kwoty wynikającej z decyzji podatkowej bez zwłoki i utrudniania czy ukrywania majątku. Do pisma dołączono następujące dokumenty: informację o obrotach spółki N., wyciąg z BIK oraz zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: P.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przytoczony przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na mocy odesłania zawartego w art. 193 P.p.s.a. W orzecznictwie za ugruntowany należy uznać – akceptowany przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – pogląd kładący nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2018 r., II FSK 1837/18; z 14 listopada 2018 r., I FSK 1223/17; z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 21 października 2020 r., I GSK 1277/20 - treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych, CBOSA). Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Uzasadnienie zgłoszonego żądania powinno zatem zawierać opis okoliczności decydujących o potrzebie zastosowania tymczasowej ochrony sądowej. Co istotne, sąd administracyjny w razie braku stosownych dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku, nie jest uprawniony przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. Odnosząc się do realiów rozpoznawanej sprawy wyjaśnić należy, że skarżący, mimo nadesłania kolejnego pisma w sprawie, w istocie nie wykazał swojej sytuacji majątkowej, przedkładając jedynie informację o obrotach spółki N., wyciąg z BIK oraz zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia, co jest niewystarczające do udzielenia ochrony, o jaką wnosi. Z dokumentów tych wynika bowiem, że zostały one przedstawione wybiórczo i nie obrazują pełnej sytuacji majątkowej skarżącego (a wręcz obraz, jaki się z nich oraz z samego wniosku wyłania jest taki, że skarżący jest bardzo dobrze sytuowany, jego spółka dobrze prosperuje, podatnik w każdej chwili może uiścić sporne kwoty, dysponuje 12 nieruchomościami, jednakże nie chce narazić się na utratę ich wartości w wyniku licytacji). Zauważyć wypada, że z wniosku nie wynika nawet, której/których z 12 nieruchomości ma dotyczyć egzekucja. Twierdzenia zawarte we wniosku (niepoparte stosownymi dokumentami) są ogólnikowe – trudno za skuteczne wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków uznać lakoniczne stwierdzenie, że wykonanie decyzji wpłynie nie tylko na prowadzenie spółek skarżącego, ale na jego stan psychiczny i rodzinę, ponieważ zlicytowanego majątku nie da się odtworzyć. W pełni należy podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1350/13 (CBOSA), że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, nie oznacza przy tym automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) wprowadzone zostały ograniczenia w prowadzeniu egzekucji, gwarantujące zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji, choć w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy (ani zmniejszenie wartości jego majątku) nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej. Końcowo NSA wyjaśnia, że na wstrzymanie wykonania decyzji nie może wpłynąć regularne odprowadzanie podatków ani uchylenie przez WSA decyzji organów w innej sprawie skarżącego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 61 § 3 i 5 w związku z art. 193 P.p.s.a. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA