I FSK 395/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Hieronim Sęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia del. WSA Bożena Dziełak, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi o wznowienie postępowania T. M. Sp. z o. o. we W. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 1747/12 w sprawie ze skargi kasacyjnej T. M. Sp. z o. o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 785/11 w sprawie ze skargi T. M. Sp. z o. o. we W. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w P. z dnia 26 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj i wrzesień 2009 r. postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2) zarządzić na rzecz T. M. Sp. z o. o. we W. zwrot ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE 1. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 1747/12, oddalił skargę kasacyjną T. sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 785/11, którym oddalono skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 26 sierpnia 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj i wrzesień 2009 r. 2. Pismem procesowym z dnia 29 lutego 2016 r. Spółka wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego powołanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. 2.1. Żądając wznowienia postępowania powołała się na podstawę, o której mowa w art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). Wskazała, że uprzednio wniesiona skarga kasacyjna powinna zostać ponownie rozpoznana z uwzględnieniem wykładni przepisów szóstej dyrektywy, której dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) w wyroku z dnia 22 października 2015 r. w sprawie C - 277/14. Zdaniem Spółki, Naczelny Sąd Administracyjny przy swoim wyrokowaniu nie uwzględnił zasad nakreślonych w orzeczeniu Trybunału, w sytuacji, gdy zapadło ono z pytania prejudycjalnego tegoż Sądu, złożonego w sprawie PPHU Stehcemp sp. j. Florian Stefanek, Janina Stefanek, Jarosław Stefanek. 2.2. Spółka podkreśliła, że o wyroku TSUE dowiedziała się od swojego pełnomocnika w dniu 26 lutego 2016 r., zachowując tym samym trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, wynikający z art. 277 ab initio P.p.s.a. Nadto, zwróciła uwagę, że wyrok ten został opublikowany w dniu 14 grudnia 2015 r. (Dz. Urz. UE C 414, tom 58). Dochowała więc również takiego terminu liczonego od dnia publikacji orzeczenia, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 2031/13 (na tle art. 272 § 3 w związku z § 2 P.p.s.a. - przyp. własny NSA). 3. Skarga o wznowienie, po zbadaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 280 § 1 P.p.s.a., została skierowana do rozpoznania na rozprawie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zgodnie z art. 281 zdanie pierwsze P.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia (lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany), odrzuca skargę o wznowienie. Sąd nie musi łączyć badania dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy, choć po rozważeniu jej stanu ma i taką możliwość, co wynika ze zdania drugiego powołanego artykułu. W niniejszej jednak sprawie możliwe było poprzestanie na samej tylko ocenie istnienia podstawy wznowienia. 4.2. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga o wznowienie postępowania, którą złożyła Spółka, nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Spółka mylnie bowiem uznała, że w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 1747/12, mogła żądać wznowienia powołując się na orzeczenie TSUE z dnia 22 października 2015 r. w sprawie C - 277/14. W konsekwencji wznowienie postępowania było niedopuszczalne, a złożona skarga podległa odrzuceniu. 4.3. Formułując taką ocenę Sąd miał na uwadze, że na podstawie art. 280 § 1 i art. 281 P.p.s.a. badanie i rozstrzyganie w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania nie ogranicza się tylko do sprawdzenia, czy formalnie powołano się w niej na jedną lub więcej podstaw wznowienia przez wskazanie przepisu je wyrażającego w ramach art. 271 - 273 P.p.s.a. Czynności te wymagały przede wszystkim zweryfikowania, czy przez wzgląd na uzasadnienie podnoszone podstawy rzeczywiście zachodzą. Skarga o wznowienie musi bowiem zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, bo tak stanowi art. 279 ab initio P.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271 - 273 P.p.s.a. samo przez się nie oznacza oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że wskazana podstawa w istocie nie zachodzi. Skarga tak wyrażona podlega więc odrzuceniu. 4.4. W rozpoznanej sprawie Spółka jako ustawową podstawę wznowienia powołała art. 272 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu (w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 kwietnia 2010 r.): "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego." Istotę tej podstawy wznowienia kształtuje treść owego rozstrzygnięcia i obowiązek zapewnienia mu mocy wiążącej w krajowym porządku prawnym. Rozstrzygnięcia organów międzynarodowych w tym zakresie nie mają jednak mocy powszechnie obowiązującej (odmiennie niż w przypadku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego - zob. art. 190 ust. 1 Konstytucji RP), gdyż dotyczą one kontroli działania państwa w konkretnej sprawie przedstawionej przez skarżącego z perspektywy zobowiązań tegoż państwa, wynikających z umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską. 4.5. Oznacza to, że wskazana podstawa wznowienia zachodzi wtedy, gdy powołuje się na nią taki podmiot, wobec którego zostało wydane rozstrzygnięcie organu międzynarodowego. Wniosek tego rodzaju ma potwierdzenie w treści cytowanego już zdania drugiego art. 272 § 3 P.p.s.a. Stanowi ono wprost, że w analizowanym tu przypadku: "Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego." Z uwagi na tak brzmiącą regulację, odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisu § 2 art. 272 P.p.s.a. nie może obejmować momentu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie, gdyż kwestię tę właśnie przywołane zdanie już modyfikuje. Odmienne i zarazem odosobnione stanowisko zawarte we wskazanym przez Spółkę postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 2031/13, nie jest w tej mierze przekonujące. W związku z tym osoba, która nie była stroną postępowania zakończonego rozstrzygnięciem organu międzynarodowego, nie jest uprawniona do złożenia skargi o wznowienie postępowania na wskazanej podstawie. Wobec tego nasuwa się również kolejny wniosek. Mianowicie, że wydany w trybie pytania prejudycjalnego sądu administracyjnego wyrok TSUE nigdy nie będzie mógł zostać zakwalifikowany jako rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską w rozumieniu art. 273 § 2 P.p.s.a. Wynika to bowiem z faktu, że przedstawienie pytania prejudycjalnego do TSUE wymaga na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 P.p.s.a. obowiązkowego zawieszenia przez sąd administracyjny z urzędu postępowania, w którym takie właśnie pytanie zadano. Sąd pytający wstrzymuje się w ten sposób od załatwienia sprawy, do czasu wydania orzeczenia przez TSUE. Tym samym zachowuje sobie sposobność jego uwzględnienia, już po podjęciu postępowania, przy rozpoznaniu sprawy, która owo pytanie wywołała. 4.6. Wyjaśnienia powyższe wymagały już tylko przypomnienia, że Spółka podała, iż przypadkowi ujętemu w art. 272 § 3 P.p.s.a. miał czynić zadość wyrok TSUE w sprawie C-277/14. Powyższy wyrok nie dość, że nie został wydany w jej sprawie, to - jak wcześniej wzmiankowano - zapadł w wyniku pytania prejudycjalnego złożonego przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 516/13, w sprawie dotyczącej rozpoznania skargi kasacyjnej PPUH Stehcemp sp.j. Florian Stefanek, Janina Stefanek, Jarosław Stefanek od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi oddalającego skargę tej spółki jawnej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L.. Oczywistym więc było, że z obu tych powodów nie mógł stanowić podstawy do wznowienie postępowania w niniejszej sprawie. 4.7. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując przedstawionej oceny prawnej miał na uwadze, że była ona możliwa, gdyż w krajowym porządku prawnym istnieją odpowiednie regulacje proceduralne pozwalające między innymi na wzruszenie ostatecznej decyzji podatkowej z powołaniem się na orzeczenie TSUE. Efekt związania sądów krajowych dokonaną przez ten Trybunał wykładnią prawa unijnego na skutek pytania prejudycjalnego może być zatem osiągnięty i realizowany bezpośrednio w innych sprawach poprzez procedurę właściwą dla postępowania podatkowego. Otóż, zgodnie z art. 240 § 1 pkt 11 w związku z art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji. Uprzednie zaś wydanie wobec takiej decyzji prawomocnego wyroku oddalającego skargę, nie stoi na przeszkodzie do jej wzruszenia w tym trybie, o ile zawarta w orzeczeniu TSUE wykładnia mających zastosowanie w tej sprawie przepisów, będzie odmienna od przyjętej przy wydaniu decyzji, a następnie kontrolowaniu jej legalności przez sąd administracyjny. W takim przypadku prawo do sądu, wyrażone w art. 45 Konstytucji RP, ponownie zostanie zagwarantowane przez poddanie kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięć podejmowanych w postępowaniu wznowieniowym, bądź już wznowionym, w których właściwy będzie organ podatkowy. Na wydane w nich rozstrzygnięcia stronie przysługuje bowiem skarga do sądu administracyjnego na zasadach ogólnych. 4.8. Odnotować już tylko należało, że w przywołanym przez Spółkę wyroku z dnia 13 stycznia 2004 r., w sprawie C - 453/00, także jest mowa o możliwość wznowienia postępowania w oparciu o orzeczenie prejudycjalne, na płaszczyźnie postępowania prowadzonego przez organ administracji, w sytuacji, gdy decyzję kontrolował sąd, lecz przyjął odmienną wykładnię, niż później wyrażona została przez unijny Trybunał Sprawiedliwości. 4.9. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 281 zdanie pierwsze P.p.s.a. postanowił jak w punkcie pierwszym sentencji. O określonym w punkcie drugim sentencji zwrocie całego wpisu uiszczonego przez Spółkę od skargi o wznowienie postępowania orzeczono z urzędu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ab initio P.p.s.a.