II SAB/Wr 101/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis, Sędziowie: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi V. M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 (słownie: tysiąc) złotych; V. dalej idącą skargę oddala; VI. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Skarżąca (V. M.), działając przy pomocy pełnomocnika, wniosła w dniu 26.01.2023 r. skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na niedotrzymaniu terminów załatwienia sprawy z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy – złożonego 28.07.2020 r. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o: 1) dokonanie kontroli bezczynności organu, którego dotyczy skarga; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 10 tys. złotych; 5) wymierzenie organowi grzywny w wysokości połowy możliwej do zasądzenia kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz 6) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy okazała się uzasadniona, albowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ani w terminie wskazanym w art. 36 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 28.07.2020 r. skarżąca wniosła do Wojewody wniosek w przedmiotowej sprawie. Po jego złożeniu nie otrzymała od organu oficjalnej informacji w przedmiocie: przewidywanego terminu zakończenia postępowania, wystąpienia ewentualnych braków formalnych w złożonym podaniu jak i zakomunikowania, że do czasu wydania ostatecznej decyzji jej pobyt na terytorium Polski posiada przymiot legalności. Pismem z 22.02.2021 r. skarżąca wystąpiła z prośbą o połączenie jej sprawy z wnioskiem męża do wspólnego postępowania oraz przesłała następujące dokumenty: odpis zupełny aktu małżeństwa, odpis zupełny aktu urodzenia, odpis zupełny księgi wieczystej mieszkania własnościowego, wyciągi bankowe, polisy ubezpieczeniowe na 2020 oraz 2021 r., zaświadczenie o uczęszczaniu przez męża do szkoły językowej, zaświadczenie o posiadaniu statusu studenta (V. M.) oraz wypełnione strony 5 i 6 wniosku pobytowego. Pismem z 27.04.2021 r. poinformowano organ o zmianie celu pobytu w Polsce z "nauki języka polskiego w szkole językowej" na "podjęcie studiów stacjonarnych". Kolejnym pismem z 11.05.2021 r. poproszono o przyspieszenie procedowania wniosku oraz ponownie zwrócono się do organu o połączenie spraw wnioskodawczyni i jej męża do wspólnego postępowania. Dnia 25.05.2021 r. miała miejsce wizyta skarżącej w siedzibie organu w trakcie której: pobrano od niej odciski palców, skserowano odpowiednie strony z danymi zarówno z paszportu jak i dokumentu wizowego oraz przedłożono szereg innych dokumentów, np. powiadomienie o nadaniu numeru PESEL. Pismem z 14.06.2022 r. Wojewoda poinformował wnioskodawczynię, że wszczęte z jej wniosku postępowanie administracyjne zostanie zakończone w terminie 60 dni od wystąpienia 1 z 3 wyszczególnionych w piśmie zdarzeń. Ponadto wezwał do dostarczenia w terminie 30 dni następujących dokumentów: oświadczenia siostry wnioskodawczyni o utrzymywaniu oraz pokrywaniu wszelkich kosztów związanych z pobytem na terytorium RP, dokumentów potwierdzających posiadanie wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania, informacji o stabilnym i regularnym źródle dochodu wystarczającym na pokrycie kosztów utrzymania, potwierdzenia posiadania aktualnego i opłaconego ubezpieczenia zdrowotnego obejmującego planowany okres pobytu w Polsce. Pismem z 14.07.2022 r. wnioskodawczyni przesłała organowi wnioskowane dokumenty. Dnia 19.10.2022 r. wystosowano ponaglenie w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Dnia 26.01.2023 r. wywiedziono niniejszą skargę. Powyższe ustalenia wskazują, że organ pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając w ten sposób zasady i terminy określone w art. 35, art. 36 oraz w art. 8 i art. 12 k.p.a. Okresy pozostawiania w zwłoce przez organ, który od daty złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, tj. od 28.07.2020 r. do dnia 25.05.2021 r. nie podjął w sprawie jakichkolwiek czynności (nie poinformował o przewidywalnej dacie zakończenia postępowania, nie wskazał ewentualnych braków formalnych wniosku jak i nie zwrócił się do organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo kraju o odpowiednie informacje), jak i drugi mający miejsce od dnia wizyty skarżącej w urzędzie wojewódzkim (25.05.2021 r.) do dnia wystosowania pisma informacyjnego wraz z wnioskiem o uzupełnienie brakujących dokumentów (14.06.2022 r.), znacząco przekraczały maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodziły okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności (pkt I sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, że bezczynność organu administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Wobec braku przekazania przez organ informacji o wydaniu decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Na wniosek skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 1000 złotych (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Na powyższe rozstrzygnięcie (zasądzenie sumy pieniężnej) miał wpływ fakt, że Wojewoda od dnia wpływu wniosku przez następne 10 miesięcy , a następnie po dniu 25.05.2021 r. (wizyta skarżącej w urzędzie wojewódzkim) przez następny rok - nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności. Taka opieszałość ze strony organu nie może zasługiwać na aprobatę. Nie łączyły się z nią żadne inne czynności jak np. sprawdzenie kompletności wniosku. Dlatego wyważając między sobą występujący z jednej strony po stronie skarżącej stan niepewności związany z czekaniem na pozytywne informacje z Urzędu Wojewódzkiego, a z drugiej strony brak wykazania konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała u wnioskodawczyni stwierdzona bezczynność, to wszystko doprowadziło Skład orzekający do przekonania, że skarżącej powinno się przyznać kwotę wskazaną w pkt IV sentencji wyroku. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tym samym Sąd uznał, że wnioskowana w skardze kwota 10 tys. złotych jest wygórowana. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd został wyposażony w kompetencję do zastosowania dwóch rodzajów środków: grzywny nakładanej na organ oraz sumy pieniężnej zasądzanej od organu na rzecz strony skarżącej, przy czym decyzję o zastosowaniu jednego lub obu tych środków ustawodawca pozostawił Sądowi. Przepis powyższy w żaden sposób również nie uzależnia możliwości nałożenia kary pieniężnej od jednoczesnego nałożenia na organ grzywny, wręcz przeciwnie, zastosowanie tych środków oparto na alternatywie zwykłej. Oba środki przewidziane w art. 149 § 2 p.p.s.a. pełnią funkcję dyscyplinującą wobec organu i mają służyć zwalczaniu bezczynności i przewlekłości, mogą jednak, choć nie muszą, być stosowane niezależnie. Mając na uwadze powyższe Sąd w ramach przysługujących kompetencji postanowił odstąpić od wymierzenia organowi grzywny, uznając że zasądzona na rzecz strony suma pieniężna dostatecznie realizuje funkcję dyscyplinującą wobec organu, uwzględniając zarazem wspomniany element zadośćuczynienia za naruszenia praw strony w postępowaniu i w tym zakresie skargę oddalił (pkt V sentencji wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt VI sentencji wyroku).