I FZ 47/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1729/23, o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi T.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 maja 2023 r., nr 1401-IEW4.4253.67.2022.9/MO, w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od marca do listopada 2019 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 10 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1729/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T.M. (dalej "strona" lub "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 29 maja 2023 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od marca do listopada 2019 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący nie usunął w wyznaczonym przez ten sąd terminie braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL oraz złożenie pełnomocnictwa procesowego dla r. pr. M.W., który wniósł skargę w imieniu strony. Na powyższe postanowienie skarżący pismem z 8 grudnia 2023 r. wniósł zażalenie, w którym zarzucił sądowi pierwszej instancji: – naruszenie art. 49 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. —Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżący uzupełnił braki formalne skargi, ewentualnie – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a to jakoby skarżący nie uzupełnił braków formalnych w zakreślonym przez sąd terminie. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że przywołane w zaskarżonym postanowieniu działanie pełnomocnika strony, polegające na uzupełnieniu braków formalnych skargi przez nadanie 4 września 2023 r. (tj. po terminie wyznaczonym przez sąd, który upływał 1 września 2023 r.) przesyłki zawierającej żądany przez sąd dokument pełnomocnictwa oraz wskazanie numeru PESEL skarżącego, było uzupełnieniem działań samego skarżącego. Skarżący wysłał bowiem na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo z 29 sierpnia 2023 r., w treści którego wskazał swój numer PESEL oraz do którego załączył m.in. pełnomocnictwo (kopie tych dokumentów załączono do zażalenia). Przesyłka ta nadana została również 29 sierpnia 2023 r., na dowód czego przedstawiono uwierzytelnioną kopię potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nr [...]. Jednocześnie wskazano, że z informacji uzyskanych za pomocą udostępnionego przez operatora pocztowego — Pocztę Polską S. A. internetowego narzędzia do śledzenia przesyłek wynika, że na dzień sporządzenia zażalenia przesyłka znajduje się "w transporcie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie strony zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że za podstawę odrzucenia skargi w rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji przyjął art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., w myśl którego sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd ten stwierdził bowiem ziszczenie się opisanej w tym przepisie przesłanki, tj. brak uzupełnienia braków wniesionej przez skarżącego skargi (tj. pełnomocnictwa dla r. pr. P.W., który podpisał i wniósł skargę w imieniu strony, oraz numeru PESEL skarżącego) w terminie wynikającym z doręczenia skarżącemu wezwania z 7 sierpnia 2023 r., co miało miejsce 25 sierpnia 2023 r. i nie jest w sprawie kwestionowane. Sąd przyjął bowiem, że determinowany datą doręczenia wezwania termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upłynął 1 września 2023 r., a pełnomocnik spółki pismo stanowiące uzupełnienie tych braków nadał dopiero 4 września 2023 r., tj. z uchybieniem terminu. W zażaleniu podniesiono tymczasem, że jeszcze przed opisanym powyżej działaniem pełnomocnika, tj. 29 sierpnia 2023 r., sam skarżący podjął czynności mające na celu usunięcie braków formalnych skargi. W tym dniu skarżący miał wysłać do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem operatora pocztowego przesyłkę poleconą zawierająca pismo datowane na 29 sierpnia 2023 r., w treści którego wskazał m.in. swój numer PESEL, oraz do którego załączył odpis pełnomocnictwa udzielonego r. pr. T.W. do działania w jego imieniu przed sądami administracyjnymi w sprawie wywołanej wniesioną skargą. Na dowód powyższego do zażalenia dołączono kopie ww. pisma i dokumentu pełnomocnictwa oraz uwierzytelnioną kopię potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nr [...]. Z akt sprawy (k. 119) wynika jednakże, że przedmiotowa przesyłka nigdy nie wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. "Losów" tej przesyłki nie udało się potwierdzić ani w wyniku podjętych przez skarżącego działań reklamacyjnych (skarżący twierdzi, że złożona przez niego reklamacja w zakresie dot. ww. przesyłki pozostała bez odpowiedzi — vide pisma: z 6 maja 2024 r., k. 123, z 21 czerwca 2024 r., k. 128 oraz z 26 sierpnia 2024 r., k. 138), ani też w wyniku czynności procesowych podjętych z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny (vide k. 141 — odpowiedź Biura Wsparcia Klientów Poczty Polskiej S. A. z 11 października 2024 r. na pismo Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2024 r., z której wynika, że Poczta Polska S. A. przechowuje i przetwarza dane o przesyłkach pocztowych przez okres 12 miesięcy od daty nadania przesyłki i po upływie tego czasu nie jest możliwe udzielenie wyjaśnień w zakresie dotyczącym danej przesyłki) W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych nie jest zatem możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący nie podjął w wyznaczonym przez sąd terminie czynności mających na celu uzupełnienie braków formalnych skargi. Nie da się bowiem wykluczyć, że skarżący — jak to przedstawia — wysłał do sądu pierwszej instancji z zachowaniem terminu przesyłkę zawierającą żądane przez sąd dokumenty i informacje, jednakże z nieustalonych przyczyn przesyłka ta nie dotarła do adresata (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie). Dlatego też powstałe w sprawie wątpliwości co do terminowego usunięcia braków formalnych skargi należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącego, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [Dz. U. poz. 483, ze zm.]). Dodatkowo, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 (CBOSA), za uwzględnieniem zażalenia przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Za rozstrzygnięciem zaistniałych w sprawie wątpliwości na korzyść skarżącego przemawia w szczególności umożliwienie skarżącemu ochrony jego praw i pełnego skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu, które jest nadrzędne względem związanego z nim instrumentalnego postulatu sprawności postępowania sądowego (art. 7 p.p.s.a.), zapewnionego m.in. poprzez wprowadzenie bezskuteczności czynności procesowej podjętej po upływie terminu (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I FZ 242/19; z 17 grudnia 2019 r., sygn. II FZ 786/19; z 25 września 2018 r., sygn. II GZ 323/18; CBOSA). W kontekście powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełniana jej braków formalnych, w sytuacji kiedy istnieją wątpliwości co do zachowania przez stronę terminu do ich usunięcia, czyni zażalenie uzasadnionym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.