II GW 73/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta P. z dnia 8 lipca 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta S. w przedmiocie zawiadomienia o zbyciu pojazdu postanawia: wskazać Prezydenta Miasta S. jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE I. Wnioskiem z 8 lipca 2024 r. Prezydent Miasta Poznania wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Szczecin poprzez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do przyjęcia i nadania biegu złożonemu przez D. w P. (dalej jako spółka) zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki Mercedes-Benz, model CLS 400, o numerze rejestracyjnym [...]. Organ wyjaśnił, że 8 kwietnia 2024 r. wpłynęło do niego zawiadomienie Prezydenta Miasta Szczecin o przekazaniu zgodnie z właściwością zawiadomienia złożonego przez spółkę o zbyciu pojazdu. Zawiadomienie zostało złożone Prezydentowi Miasta Szczecin z uwagi na fakt, że był on organem rejestrującym ww. pojazd. Motywując przekazanie przedmiotowego zawiadomienia, Prezydent Miasta Szczecin wskazał na art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 78 ust. 2a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm. - dalej jako PRD), zgodnie z którymi właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. Zawiadomienie to właściciel pojazdu dokonuje u starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, a jeżeli właścicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - u starosty właściwego ze względu na miejsce rejestracji pojazdu. Zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonała spółka D., posiadająca trzy oddziały na terenie kraju - we W., w G. oraz w S., co oznacza, że spółka ta jest przedsiębiorstwem wielozakładowym, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne (oddziały). Powyższe sprawia zatem, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu złożone przez spółkę powinno - zgodnie z art. 78 ust. 2a PRD - zostać złożone staroście właściwemu ze względu na miejsce rejestracji pojazdu, czyli w tym przypadku Prezydentowi Miasta Szczecin. II. Pismem z 26 września 2024 r. Prezydent Miasta Szczecin wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 2a PRD zawiadomienia, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1, właściciel pojazdu dokonuje u starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, a jeżeli właścicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - u starosty właściwego ze względu na miejsce rejestracji pojazdu. Ustawodawca nie wskazał, w przypadku gdy właścicielem pojazdu jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne, czy jest to starosta właściwy ze względu na poprzednią czy też aktualną rejestrację pojazdu. Zgodnie z danymi zawartymi w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców miejscem rejestracji spornego pojazdu jest Poznań, a zatem w ocenie Prezydenta Miasta Szczecina to Prezydent Miasta Poznania, nie zaś Prezydent Miasta Szczecina jest właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu ww. pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: III. Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne pomiędzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Sporem o właściwość jest przy tym sytuacja, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta Poznań a Prezydentem Miasta Szczecin w przedmiocie przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Jest to spór o charakterze negatywnym (żaden z organów nie uznaje swojej właściwości miejscowej). W kontekście powyższego Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 PRD, właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić starostę, w terminie nieprzekraczającym 30 dni, o zbyciu pojazdu. Zgodnie zaś z art. 140mb ust. 6 PRD "Kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 250 zł." Uchybienie obowiązkowi zawiadomienia właściwego organu jest więc sankcjonowane administracyjną karą pieniężną, którą obecnie nakłada się na właściciela będącego zbywcą pojazdu, co jest oczywiste jeżeli odczyta się celowościowo art. 140mb ust. 6 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 PRD oraz uwzględni wyraźny, historyczny kontekst zmiany PRD, jaka nastąpiła z dniem 1 stycznia 2024 r. Nie wpływa przy tym na określenie podmiotu zobowiązanego do zgłoszenia także i ten fakt, że w chwili dokonywania zawiadomienia niewątpliwie doszło już do zbycia pojazdu w sensie prawnym (zwarto i wykonano umowę kupna-sprzedaży), a więc w chwili zgłoszenia, następującego post factum zbycia, nastąpiło już przejście prawa własności. Znaczenia nie ma tu również swoisty "brak doprecyzowania" w powołany przepisie, że chodzi w nim o dotychczasowego właściciela (zbywcę), a nie nowego właściciela (nabywcę), gdyż to wynika z jego sensu, nadanego w ramach wspomnianej nowelizacji Prawa o ruchu drogowym. Tym samym, skoro niewykonanie obowiązku albo data jego wykonania może mieć znaczenie z punktu widzenia ewentualnej odpowiedzialności administracyjnej zbywcy pojazdu, to uznać należy, że przyjęcie zawiadomienia przez starostę o wypełnieniu tego obowiązku, jakkolwiek nie wszczyna sprawy administracyjnej, to jednak należy zakwalifikować je jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność starosty jest bowiem następstwem wykonania obowiązku przez podmiot administrowany (zbywcę pojazdu), którego nieterminowe wykonanie zagrożone jest sankcją administracyjną. Zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu jest zatem czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z uwagi na to, że przedmiotem sporu nie jest sprawa administracyjna sensu stricto w rozumieniu art. 1 k.p.a. lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to w konsekwencji przepisy k.p.a., określające właściwość miejscową organu, nie mają zastosowania i mogą być jedynie wskazówką interpretacyjną w procesie jego wykładni, przy respektowaniu jednakowoż celu ustawy PRD, w tym wprowadzonych w niej zmian. W kontekście powyższego Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że należy właśnie w duchu wprowadzonej zmiany prawa, odczytywać określony w art. 78 ust. 2a PRD obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu i właściwość organów. Zgodnie bowiem z jego treścią, zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, właściciel pojazdu dokonuje u starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, a jeżeli właścicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - u starosty właściwego ze względu na miejsce rejestracji pojazdu. Nie może budzić wątpliwości, że w przypadku miejsca zamieszkania lub siedziby, to one rozstrzygają o właściwości organu, przy czym chodzi o miejsce zamieszkania lub siedzibę zbywcy pojazdu, bo to on właśnie zobowiązany jest wykonać obowiązek prawny. Nie chodzi natomiast o właściwość nabywcy, nawet jeżeli ten dokonuje względem nabytego pojazdu pewnych dalszych działań już w organie "swojej właściwości" (np. na mocy art. 78 ust. 2 pkt 2 PRD). W przypadku "przedsiębiorstw wielozakładowych" (fakt występowania takiego podmiotu w niniejszej sprawie pozostaje poza sporem), przesądzające jest miejsce rejestracji pojazdu. Ponownie więc wskazać wypada, że z kontekstu celu znowelizowanych przepisów PRD wynika wniosek, że chodzi o miejsce rejestracji pojazdu w chwili zbycia, bo to ten właśnie moment jest miarodajny dla powstania obowiązku zbywcy związanego z zawiadomieniem starosty. Inna interpretacja prawa wypaczałaby sens dokonanej nowelizacji, wszak mającej rozwiać dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne, wielokrotnie rozstrzygane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie są więc ani przekonujące ani tym bardziej zasadne uwagi pełnomocnika Prezydenta Miasta Szczecin (niepoparte dodatkowo wystarczającym materiałem dowodowym), z których wynika, że miejscem rejestracji pojazdu jest Poznań, "gdyż w art. 78 ust. 2a PRD ustawodawca nie precyzuje czy jest to starosta właściwy ze względu na poprzednią czy też aktualną rejestrację pojazdu". Strona nie dostrzega przy tym, że zawiadomienie wpłynęło do niej 25 marca 2024 r., zaś swoje twierdzenia o dokonanej rzekomo w Poznaniu rejestracji pojazdu formułuje w piśmie nadesłanym pół roku później, gdy nabywca pojazdu mógł dokonać pewnych zmian np. aktualizacyjnych, itp. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.