II OSK 1375/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: starszy asystent sędziego Beata Zborowska-Guziuk po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. A. T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1017/21 w sprawie ze skargi R. A. T. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1017/21, oddalił skargę obywatela Egiptu R. A. T. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 15 kwietnia 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 2 września 2020 r. o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej. W skardze kasacyjnej skarżący, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, przytoczył podstawy kasacyjne, w których zarzucił: 1/ na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), polegające na uznaniu, że organ administracji drugiej instancji nie uchybił przepisom postępowania, mimo że organ ten nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący okoliczności faktycznych niezbędnych do merytorycznego rozpoznania sprawy, "dotyczących tego, czy skarżący z racji bycia chrześcijaninem po powrocie do kraju [pochodzenia] nie będzie doświadczał prześladowań religijnych" oraz mimo tego, że organ odwoławczy we wskazanym zakresie poczynił ustalenia jedynie w oparciu o materiały prasowe, 2/ na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie art. 13 ust. 1 i art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1666 ze zm.) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na uznaniu, że brak przesłanek do uwzględnienia wniosków, odpowiednio o nadanie skarżącemu statusu uchodźcy i udzielenia mu ochrony uzupełniającej, "wyłącznie w oparciu o materiały prasowe, przy braku rzetelnej analizy realnej sytuacji wnioskodawcy". We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organ pierwszej instancji ustalił, iż skarżący był ofiarą represji na tle religijnym. Jako nietrafne (dosłownie "niezrozumiałe") uznano ustalenie, według którego sytuacja chrześcijan w kraju pochodzenia skarżącego uległa poprawie oraz że aktualnie chrześcijanie nie są tam prześladowani. Podniesiono, że takie ustalenia poczyniono w oparciu o materiały prasowe oraz że są one zbyt ogólne i nie mogą mieć zastosowania do konkretnego przypadku skarżącego. Zdaniem skarżącego z tych ustaleń nie wynika, że skarżący po powrocie do kraju pochodzenia nie będzie poddany prześladowaniom takim, jakim był poddany przed opuszczeniem ojczyzny. Zakwestionowano też argument użyty zdaniem skarżącego w celu odmowy uwzględnienia jego wniosku, według którego skarżący obecnie nie jest ofiarą prześladowań. W związku z tym wskazano, że skarżący od pięciu lat przebywa w Polsce. Organ administracji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Ze sposobu sformułowania podstaw kasacyjnych oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że w skardze kasacyjnej w istocie kwestionuje się zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji ustalenie poczynione w postępowaniu administracyjnym, według którego obawa skarżącego, że w razie powrotu do kraju pochodzenia będzie prześladowany z powodu wyznawanej religii, nie jest uzasadniona. Ustalenie to kwestionuje się poprzez twierdzenie, że oparto je jedynie na materiałach prasowych. W szczególności zarzuca się, iż fakt, jakoby Koptowie, do których należy skarżący, nie są obecnie prześladowani w Egipcie w takim stopniu, jak wcześniej miało to miejsce, oparto jedynie na materiałach prasowych. Taki zarzut nie jest zasadny. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika bowiem, że fakty dotyczące aktualnej sytuacji Koptów w Egipcie, a zatem także ewentualnego ryzyka prześladowania skarżącego, jak i też doznania przez niego poważnej krzywdy w razie powrotu do kraju pochodzenia, ustalono na podstawie opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Opracowania te nie tylko zostały przytoczone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, ale także znajdują się w aktach administracyjnych. Na to, że wskazane istotne ustalenie faktyczne zostało oparte na opracowaniach Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia zwrócił uwagę także Sąd pierwszej instancji. Mimo tego w skardze kasacyjnej bez szerszego uzasadnienia zarzucono, że te istotne ustalenia poczyniono jedynie w oparciu o informacje prasowe. Być może skarżącemu chodziło o to, że we wskazanych opracowaniach Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia powołano się na informacje prasowe. Jednakże nawet przy takim założeniu zarzut zawarty w skardze kasacyjnej nie jest zasadny, gdyż w tych opracowaniach powołano różne źródła wiedzy o kraju pochodzenia skarżącego. W szczególności różnorodne źródła wiedzy o sytuacji Koptów w Egipcie powołano w opracowaniu z 12 czerwca 2020 r., nr [...]. W skardze kasacyjnej zarzuca się też, że ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji Koptów w Egipcie są ogólne i nie zostały powiązane z konkretną sytuacją skarżącego. Taki zarzut jest również niezasadny. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że w postępowaniu administracyjnym ustalono, iż rzeczywiście skarżący był prześladowany na tle religijnym w kraju pochodzenia, jednakże sprawcami tego prześladowania byli członkowie tak zwanego Bractwa Muzułmańskiego, a organy władzy publicznej kraju pochodzenia w sposób skuteczny i trwały zapewniły mu ochronę. Istotne jest przy tym, że ustaleń w tym zakresie dokonano na podstawie dowodów przedstawionych przez skarżącego, mianowicie jego zawiadomień składanych na posterunku policji. Podkreślić też należy, że w skardze kasacyjnej w ogóle tego aspektu sprawy nie poruszono. W szczególności nie podniesiono żadnych zarzutów dotyczących ustalenia faktu o zapewnieniu skarżącemu ochrony przez władze publiczne kraju pochodzenia, w tym nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 16 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w której koncept zapewnienia ochrony przez władze publiczne kraju pochodzenia jest uregulowany. Nie uczyniono tego, mimo że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie zaakceptował stanowisko przyjęte w tym zakresie w postępowaniu administracyjnym. W końcu należy zauważyć, że brak jest zarzucanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej braku logiki w argumentacji, w której powołuje się jakoby, że skarżący od pięciu lat nie jest ofiarą prześladowań, gdy tymczasem od pięciu lat przebywa w Polsce. Ten zarzut skargi kasacyjnej wynika z błędnego odczytania uzasadnienia decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym. W żadnym z tych uzasadnień nie napisano, że odmawia się skarżącemu udzielenia ochrony międzynarodowej dlatego, że od pięciu lat nie jest ofiarą prześladowań. Skarżącemu odmówiono udzielenia ochrony międzynarodowej, gdyż ustalono, iż mimo że jest Koptem, a Koptowie byli prześladowani w Egipcie, to obecnie z uwagi na zmianę sytuacji w kraju pochodzenia ryzyko prześladowania z powodu religii i doznania poważnej krzywdy z innych powodów nie uzasadnia udzielenia ochrony międzynarodowej. Mając to wszystko na uwadze NSA uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych. Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.