III FSK 720/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 1704/23 w sprawie ze skargi W. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 maja 2023 r. nr KOC/1326/Ni/23 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1704/23, w sprawie ze skargi W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: organ, SKO) z 16 maja 2023 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną złożył pełnomocnik organu w oparciu o art. 173 § 1 i § 2, art. 176 § 1 i § 2 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.). Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 6 ka ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 399), poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na uznaniu, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych zostaje spełniony poprzez naklejki informacyjne na pojemnikach o wadliwej segregacji, podczas gdy przepisy nie określają formy powiadomienia przez podmiot odbierający odpady właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, a powiadomienie poprzez naklejenie informacji o treści: "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów", jest wystarczającym sposobem powiadomienia wspólnoty o nie odebraniu odpadów. 2) art. 6 ka ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 399; dalej u.c.p.g.), poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania o określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, wobec braku poinformowania właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a w konsekwencji określenia wysokości opłaty w drodze decyzji administracyjnej, podczas gdy w dniu 4 lipca 2022 r. odbierający odpady powiadomił właściciela o niewłaściwej segregacji odpadów poprzez umieszczenie na koszu naklejki o treści "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów" II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 6 ka ust. 1 i 2 ustawy poprzez błędne uznanie, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych zostaje spełniony poprzez naklejki informacyjne na pojemnikach o wadliwej segregacji, a w konsekwencji błędne uznanie, że stanowi to o braku poinformowania właściciela nieruchomości i skutkuje wadliwym wszczęciem postępowania o określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z 122, art. 124,187 § 1 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. dalej: O.p.), poprzez niezasadne zarzucenie organowi odwoławczemu zaniechania podjęcia wszelkich niezbędnych działań i czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a w szczególności brak odniesienia się przez organ odwoławczy do porozumienia w sprawie altanki śmietnikowej (k. 64-69 akt adm.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w sprawie został zebrany pełny materiał dowodowy pozwalający na jej rozpoznanie. W związku z powyższym, w oparciu o art. 176 § 1 pkt 3) w zw. z art. 185 § 1 i art. 188 p.p.s.a., SKO w Warszawie wniosło o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję z dnia 16 maja 2023 r., znak: KOC/1326/Ni/23, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie, działając w oparciu o art. 182 § 2 w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a., zrzeczono się praw do rozpatrzenia skargi na rozprawie. W niniejszej sprawie brak jest odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że zgodnie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Skarga kasacyjna została oparta zarówno na zarzucie dotyczącym naruszenia przepisów postpowania mających istotny wpływ na wynik sprawy jak i zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego. Zatem w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, albowiem kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości określenia skarżącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawek w podwyższonej wysokości, ze względu na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 §1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. w zw. z art. 122,art.124,art.187 §1 oraz art.210 §4 Ordynacji podatkowej poprzez niezasadne zarzucenie organowi odwoławczemu zaniechania podjęcia wszelkich niezbędnych działań i czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a w szczególności brak odniesienia się przez organ odwoławczy do porozumienia w sprawie altany śmietniskowej, podczas gdy w sprawie został zebrany materiał dowodowy pozwalający jej rozpoznanie. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Słusznie Sąd I instancji stwierdził, iż organy orzekające nie wyjaśniły rzetelnie stanu faktycznego w sprawie, nie odniosły się do podnoszonych w toku postępowania okoliczności, że z altany śmietnikowej, na której znajdują się pojemniki korzysta ona wspólnie z innymi Wspólnotami Mieszkaniowymi. Na mocy zaś przedłożonego porozumienia od [...] października 2018 to Zarządca W. odpowiada za obsługę eksploatacyjną oraz administrację altanką. Skarżąca przedłożyła już w toku postępowania przed organami (także ponownie załączyła do skargi): powołane powyżej Porozumienie w sprawie altanki śmietnikowej przy ulicy [...] października 2018 wraz z załącznikami, Porozumienie dotyczące przejścia całości praw i obowiązków z umowy na administrowanie altanką śmietnikową, także pełnomocnictwo do reprezentowania W. SKO nie odniosło się do powyższych twierdzeń i zarzutów oraz dokumentów złożonych przez stronę twierdząc jedynie, że nie mają one znaczenia w sprawie. Organ natomiast nie wyjaśnił dlaczego powoływane okoliczności nie są istotne dla rozstrzygnięcia. Ta kwestia bowiem jak prawidłowo uznał Sąd I instancji wymagała wyjaśnienia. Nie uszło uwadze Sądu I instancji, że wysokość tej opłaty w stosunku do skarżącej została skalkulowana według danych o ilości gospodarstw domowych (16) u skarżącej, co wynikało wprost ze złożonej przez wspólnotę deklaracji. Skarżąca jednakże powinna otrzymać jasną odpowiedź w uzasadnianiu decyzji z jakich przyczyn to właśnie ona, a nie inne wspólnoty, zostały obciążone sporną opłatą, ewentualnie informację, że także wobec pozostałych wspólnot organ określił taką opłatę. Za nieuzasadniony należało uznać także zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego tj. art.145§1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. w zw. z art. 6ka ust.1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na uznaniu, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych zostaje spełniony poprzez naklejki informacyjne na pojemnikach o wadliwej segregacji. Zgodnie bowiem z art. 6ka ust. 1 ustawy c.p.g., w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust.2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust.3). Powołany art. 6ka u.c.p.g. określa więc konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g. Zatem w przepisie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawarto przesłanki warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji pierwszą z przesłanek uzasadniających wydanie ww. decyzji jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazać należy, że powyższa przesłanka została spełniona. Podmiot wykonujący usługi odbioru odpadów komunalnych ze wskazanej nieruchomości, stwierdził i udokumentował nieselektywne zbieranie odpadów - w pojemniku, z którego korzysta skarżąca wspólnota mieszkaniowa nr [...] przeznaczonym na odpady - frakcja metale i tworzywa sztuczne, znajdowały się inne odpady. Kolejną przesłanką wymienioną w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., warunkującą określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem wysokości stawki opłaty podwyższonej na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W przedmiotowej sprawie nie można uznać, że podmiot odbierający odpady powiadomił o nieprawidłowej segregacji odpadów skarżącą, jako właściciela nieruchomości w rozumieniu ustawy. SKO uznało, że przyklejenie naklejki na pojemniku jest wystarczającym sposobem powiadomienia wspólnoty o nieodebraniu odpadów. Z materiału dowodowego oraz z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że o stwierdzonych nieprawidłowościach skarżącą powiadomił Prezydent m.st. Warszawy i to dopiero pismem z 21 grudnia 2022 r., a zatem pół roku od stwierdzonych naruszeń (zawiadomienie z 21 grudnia 2022 r., k.14 akt adm.). W tych okolicznościach Sąd I instancji słusznie uznał, że przesłanka z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. nie została wypełniona. Z treści art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., wynika bowiem jednoznacznie, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych ustawodawca nałożył na podmiot odbierający odpady komunalne obowiązek zarówno odbioru takich odpadów, jako niesegregowanych (zmieszanych) jak i powiadomienia o właściwego organu oraz właściciela nieruchomości. Powiadomienie właściciela nieruchomości o naruszeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez podmiot odbierający odpady komunalne jest jedną z przesłanek wymienionych w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., które to przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, by możliwe było określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawki w podwyższonej wysokości. Zgodnie z powołanym art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., organ na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie podziela poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w którym potwierdzono, że powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów i przyjęciu tych odpadów jako niesegregowalne (zmieszane) odpady komunalne jest jednym z warunków wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia opłaty podwyższonej. Obowiązujące przepisy nie określają formy i terminu tego powiadomienia. Powinno zostać dokonane w sposób, który pozwala na weryfikację wypełnienia tego warunku przez organ administracji, niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, przed wszczęciem postępowania administracyjnego ( wyroki: sygn. akt: III FSK 803/22; III FSK 804/22; III FSK 805/22; III FSK 806/22 III FSK 807/22 oraz z 8 lutego 2023 r. III FSK 730/22, publ. CBOIS). Słusznie zatem Sąd I instancji stwierdził, że nie ma podstaw twierdzenie, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych wynikający z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zostaje spełniony poprzez naklejki informacyjne na pojemnikach o wadliwej segregacji. Zatem nieuzasadniony okazał się także zarzut naruszenia art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g. Nie jest spełnieniem tego warunku zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Jak wynika z powołanego przepisu ustawodawca wyraźnie nałożył na podmiot odbierający odpady obowiązek powiadomienia zarówno organu jak i właściciela nieruchomości o przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co następnie stanowi przesłankę wszczęcia przez organ postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. Dlatego zawiadomienie strony przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego nie stanowi spełnienie obowiązku nałożonego na podmiot odbierający odpady, a wynikający z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Należy przy tym podkreślić, że regulacje ustawowe nie określają w jaki sposób podmiot odbierający odpady ma powiadomić właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez niego obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, niemniej jednak z treści omawianego przepisu jednoznacznie wynika, że powiadomienie takie musi być wykonane, aby możliwe było wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie przez organ decyzji określającej opłatę za gospodarowanie odpadami w podwyższonej wysokości. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego wobec skarżącej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na zasadzie art.184 p.p.s.a. SNSA Jacek Pruszyński SNSA Dominik Gajewski SWSA(del.) Agnieszka Olesińska