II SA/Bd 663/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] lutego 2023 r nr [...]. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] Burmistrz B. przyznał M. T. (dalej jako: "skarżący") świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie [...]zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższego rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że pismem z dnia [...] lutego 2023 r. strona wniosła o przyznanie jej pomocy w formie: zasiłku na zakup żywności; dofinansowania zakupu leków; objęcia strony programem operacyjnym pomoc żywnościowa 2021-2027; o zasiłek na zakup leków i odzieży. Z przeprowadzonego wywiadu wynika, że skarżący pobiera zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...]zł i otrzymuje pomoc od matki -200 zł, łącznie zatem osiąga dochód w kwocie [...]zł. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, za najem płaci [...] zł, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, przyjmuje leki. SKO dodało, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...].01.2023 r. ustalające, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy. Ponadto do akt załączono zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne – soczewki okularowe i receptę na leki z [...].01.2023 r. Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo rozważył okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie i mając na uwadze, że skarżący spełnia kryterium dochodowe uprawniające go do otrzymania wnioskowanego świadczenia, przyznał mu wnioskowane świadczenie. Burmistrz przyznając świadczenie musiał jednakże uwzględnić możliwości wynikające z posiadanych środków finansowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję skarżący zakwestionował ustalenia organu wskazując, że zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...]zł otrzymywał tylko w miesiącach sierpień, wrzesień i październik, a potem kwota zasiłku zmniejszyła się do [...] zł. Zwrócił też uwagę, że [...] zł od mamy otrzymał tylko raz, a nie co miesiąc, jak wskazano w decyzji SKO. Skarżący podkreślił, że przyznane mu świadczenie w wysokości [...] zł przy obecnych cenach żywności jest niewystraczające. Dodał, że nieprawdą jest, że regularnie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. Odmawia się mu bowiem za każdym razem przyznania pomocy. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuję: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2269 ze zm.) - dalej jako "u.p.s." i uchwały nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin ,,Posiłek w szkole lub w domu" na lata 2019-2023. Należy wyjaśnić, iż świadczenie pieniężne za zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego ,,Posiłek w szkole i w domu" realizowane jest przez organy w trybie przewidzianym w przepisach ustawy o pomocy społecznej dotyczących przyznania zasiłku celowego. W świetle art. 39 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Treść tego przepisu pozostaje w związku z treścią przepisów powołanej uchwały nr [...] (IV.1.1.), według którego m.in. program na szczeblu gminy realizują samorządowe jednostki organizacyjne pomocy społecznej przy udziale właściwych jednostek organizacyjnych gminy, zaś do zadań gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) należy przyznawanie wynikającej z Programu pomocy za pośrednictwem kierowników ośrodków pomocy społecznej. Podstawowe znaczenie w zakresie przyznawania opisanej powyżej pomocy ma spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Kryterium dochodowe w zakresie świadczeń pomocy społecznej określa art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium wynoszącego [...] zł. Przy czym w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dodać należy, że w ramach programu wieloletniego ,,Posiłek w szkole i w domu" kryterium, o którym mowa może zostać podwyższone do 200%. Oznacza to, że próg kryterium dochodowego podniesiony został do kwoty [...]zł. W niniejszej sprawie organy przyjęły, że łączny dochód skarżącego wynosi [...] zł (składa się na niego zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...] zł i pomoc od matki w wysokości [...] zł), a zatem, że spełnia on kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Nadmienić w tym miejscu należy, że skarżący zakwestionował ustalenia organu, co do wysokości osiąganego dochodu, zwracając uwagę, że pomoc uzyskana od matki w wysokości [...] zł miała jednorazowy charakter. Organy obu instancji działając w ramach uznania administracyjnego, przyznały skarżącemu wnioskowane świadczenie w kwocie [...]zł, niższej od oczekiwanej przez skarżącego, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie ograniczonymi środkami finansowymi jakimi dysponuje organ pomocy społecznej. Odnosząc się do powyższego zwrócić należy uwagę, że organy poza ogólnikowymi stwierdzeniami o dysponowaniu ograniczonymi środkami finansowymi nie zawarły w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć w istocie żadnych informacji na temat rzeczywistych możliwości finansowych organu. Skoro z treści decyzji wynika, że podstawę przyznania skarżącemu świadczenia w niższej od oczekiwanej od niego kwoty, stanowią ograniczone możliwości finansowe organu pomocowego, to organ powinien przynajmniej wskazać jakimi środkami dysponuje i jak kształtują się potrzeby mieszkańców w gminy w przedmiocie usług opiekuńczych. Nie wiadomo zatem jakie zasady podziału pomocy stosuje organ pierwszej instancji, ilu jest potrzebujących znajdujących w równie trudnej lub gorszej sytuacji niż skarżący, jakie jest średnie wsparcie innych podopiecznych OPS. Tymczasem skarżący w skardze kwestionuje rzetelność informacji podanych przez organ pierwszej instancji w tej kwestii. Nie przesądzając zasadności tego zarzutu skargi bez stosownych choćby ogólnych danych w tej materii pochodzących od organu pierwszej instancji, sąd nie jest w stanie ocenić w tej mierze, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy nie dokonały wszechstronnego zbadania i wyjaśnienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Nie wykazały by rzeczywiście sytuacja finansowa organu nie pozwalała przyznać skarżącemu świadczenia pieniężnego w wyżej kwocie. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) orzekł jak w sentencji orzeczenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy ponownie dokonają ustaleń dotyczących sytuacji finansowej skarżącego oraz możliwości finansowych organu, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku. Następnie po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego i po jego rozważaniu wydadzą rozstrzygnięcie, które uzasadnią zgodnie ze wymogami art. 107 § 3 k.p.a. R. Owczarzak J. Bortkiewicz E. P.