II OZ 677/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 345/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skarg T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. oraz M. R. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 4 stycznia 2024 r., znak: WOB.7722.110.2021.AKAN w przedmiocie nałożenia obowiązku wstrzymania budowy postanawia: umorzyć postępowanie zażaleniowe. UZASADNIENIE Postanowieniem z 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 345/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako "P.p.s.a."), oddalił wniosek T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej jako Spółka lub skarżąca) o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 4 stycznia 2024 r., znak: WOB.7722.110.2021.AKAN w przedmiocie nałożenia obowiązku wstrzymania budowy wolnostojącego podnośnika nożycowego przeładunkowego sytuowanego na działce o identyfikatorze [...], przy elewacji północno-zachodniej budynku handlowo-usługowego na tejże działce zlokalizowanego przy ul. [...] w G.. Sąd I instancji mając na uwadze ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania aktu z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz ich rozumienie ukształtowane orzecznictwem sądów administracyjnych i doktryny prawa zauważył, że obowiązkiem wnioskującego o wstrzymanie aktu jest właściwe uzasadnienie wniosku poprzez wskazanie okoliczności, które mają odpowiadać przesłankom wstrzymania. Sąd stwierdził, że nie wystarczy ogólnikowy wywód strony. Wnioskodawca ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 595/10, postanowienie NSA z dnia 21 października 2010r., sygn. akt II FZ 522/10, oba dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008r., sygn. akt II OZ 131/08, niepubl.) i rzeczowo uzasadnić swój wniosek poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I FSK 983/08; postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009r., sygn. akt II FZ 39/09). Obowiązkiem sądu jest natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę. Sąd I instancji stwierdził, że wniosek Spółki, nie zawiera żadnych udokumentowanych danych w zakresie znacznej szkody – powiązanej z aktualnym stanem majątkowym i finansowym strony skarżącej. Już samo powołanie się na niewielki kapitał zakładowy jest niewystarczające w zakresie przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, skoro przedmiotem sporu jest inwestycja, co do której wartości sama strona skarżąca wskazuje na przewyższanie kapitału zakładowego kilkanaście lub kilkadziesiąt razy. Niedopuszczalnym byłoby, w takich okolicznościach uznanie przez Sąd, że strona skarżąca zasługuje na szczególny wyjątek od zasady wykonalności ostatecznej decyzji administracyjnej, skoro nie uprawdopodobniła należycie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez chociażby powołanie się na swoją rzeczywistą sytuację finansową. Wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sygn. akt II SA/Kr 345/24 po rozpoznaniu skarg T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. oraz M. R. postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 4 stycznia 2024 r., znak: WOB.7722.110.2021.AKAN w przedmiocie nałożenia obowiązku wstrzymania budowy uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji i orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego. Wyrok prawomocny od 6 lipca 2024 r. (k. 102 akt). Skarżąca Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika 25 kwietnia 2024 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, mimo że brak wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia organu będzie implikował taką szkodę; 2. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie -wykonanie zaskarżonego postanowienia organu – nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków, mimo że skutki takie zaistnieją; 3. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez zupełny brak analizy przez Sąd I instancji przesłanki trudnych do odwrócenia skutków; 4. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne stwierdzenie, że skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania postanowienia – wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w przypadku wykonania zaskarżonego postanowienia organu; 5. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. – poprzez lakoniczne, ogólnikowe, pomijające argumenty skarżącego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Na podstawie tak postawionych zarzutów skarżąca Spółka domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik Spółki podnosi, że w razie uwzględnienia skargi skutki nieuzasadnionej rozbiórki obiektu budowlanego dotkną właściciela obiektu. Natomiast wykonanie robót budowlanych związanych z demontażem lub rozbiórką pociągają co do zasady trudne do odwrócenia skutki. Pełnomocnik wskazał jak należy rozumieć znaczną szkodę czy trudne do odwrócenia skutki. Podnosi też, że Sąd poza okolicznościami wskazanymi we wniosku o wstrzymanie bierze pod uwagę wszelkie okoliczności i dokumenty znane Sądowi z urzędu. Zdaniem pełnomocnika, we wniosku o wstrzymanie zawartym w skardze zostały wskazane precyzyjnie konkretne zdarzenia (okoliczności) i ich negatywne dla strony następstwa, które świadczą o tym, że w stosunku do skarżącej wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione: 1. wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje efekt, którego nie będzie można już cofnąć (niemożliwe do odwrócenia skutki – w postaci ewentualnego zainicjowania postępowania legalizacyjnego, w trakcie którego skarżąca będzie ponosić znaczne i – w zasadzie – niemożliwe do odzyskania koszty np. wysoka opłata legalizacyjna, dokumenty i ekspertyzy budowlane, koszty obsługi procesu). Sąd I instancji całkowicie pominął ten argument i przesłankę trudnych do odwrócenia skutków; 2. zrealizowanie zaskarżonego postanowienia może wyrządzić skarżącej istotną szkodę (przywrócenie stanu poprzedniego będzie bardzo kosztowne – wyniesie kilkadziesiąt lub nawet kilkaset tysięcy złotych), 3. wykonanie zaskarżonego aktu ze znacznym prawdopodobieństwem spowoduje komplikacje i problemy działalności gospodarczej prowadzonej w obiekcie objętym postanowieniem; będzie to implikować wymierne oraz znaczne szkody majątkowe oraz niemajątkowe dla skarżącej, nawet dla jego kontrahentów i współpracowników gospodarczych; 4. doprowadzi do istotnej oraz trwałej zmiany rzeczywistości uniemożliwiając funkcjonowanie obiektu handlowego, którego podstawowym elementem (zapewniającym ciągłość dostaw i sprzedaży) jest platforma hydrauliczna; 5. jeżeli obiekt którego dotyczy postanowienie nie będzie mógł funkcjonować (choćby przez krótki okres) powstanie istotna i niepowetowana szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia (np. opłaty legalizacyjnej), ani też nie będzie możliwe przywrócenie stanu rzeczy do charakteru pierwotnego. Zdaniem pełnomocnika, zaskarżone postanowienie jest bardzo lakoniczne, skupia się na sytuacji finansowej Spółki, a pomija istotę i specyfikę sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Postępowanie zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega umorzeniu. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 oraz art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej P.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zauważyć należy, że istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów strony skarżącej przez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia jego kontroli pod względem zgodności z prawem, dokonywanej przez sąd administracyjny. Wobec tego w przypadku zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem I instancji wydaniem wyroku z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 345/24 spowodowało, że Sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej. Oznacza to, że po wydaniu przez Sąd I instancji orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie przez ten sąd, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W konsekwencji, bezprzedmiotowe jest także rozpoznawanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania aktu lub czynności, a postępowanie zażaleniowe podlega umorzeniu (por. postanowienia NSA: z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II OZ 673/17; z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1514/17; z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 671/18; z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FZ 792/17, z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 348/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto podstawą do umorzenia postępowania zażaleniowego jest również okoliczność, że wydany w niniejszej sprawie wyrok jest wyrokiem uwzględniającym skargę oraz wyrok ten jest już prawomocny. Zgodnie z art. 61 § 6 P.p.s.a. wstrzymanie wykonania traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę. Nie było zatem potrzeby oceniać postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania skoro orzeczenie w sposób odmienny nie może doprowadzić do wstrzymania wykonania aktu, który został uchylony. Skoro skarga już doprowadziła do uchylenia aktu to nie wywołuje on skutków prawnych (art. 152 P.p.s.a.) i nie podlega wykonaniu. Orzekanie o wstrzymaniu wówczas staje się bezprzedmiotowe. Z tych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 oraz art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.