I SA/Gl 1678/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Borys Marasek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 września 2023 r. nr 2401-IEE.7192.362.2023.2/MK UNP: 2401-23-215225 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. UZASADNIENIE 1. B. B. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z 26 września 2023 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. 2. Stan sprawy. 2.1. Dyrektor Oddziału ZUS w Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od TW4480023010646 do TW448 0023010648, wystawione 14 czerwca 2023 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego ten organ zawiadomieniami z 15 czerwca 2023 r. dokonał zajęcia "innej wierzytelności pieniężnej", to jest wierzytelności skarżącej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G.. Zawiadomienia te doręczono skarżącej 3 lipca 2023 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Do [...] Urzędu Skarbowego w G. zawiadomienia doręczono elektronicznie w dniu ich wystawienia. Pismami z 7 lipca 2023 r., skarżąca złożyła skargi na ww. czynności egzekucyjne. Skarżonym czynnościom zarzuciła dokonanie ich z naruszeniem ustawy, niedopuszczalność egzekucji oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W uzasadnieniu wskazała, że organ nie jest władny do podejmowania żadnych czynności egzekucyjnych. Zaznaczyła również, że od 2018 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje z tego tytułu dochodów, więc nie jest obowiązana do ponoszenia ciężarów, o których mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. W oparciu o powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonych czynności, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi. 2.2. Dyrektor Oddziału ZUS w Z. postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r., nr [...], oddalił skargi na na czynność organu egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G. z 15 czerwca 2023 r. 2.3. W zażaleniu skarżąca zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do wydania postanowienia przez organ I instancji, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej. Wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. 2.4. DIAS postanowieniem z 26 września 2023 r., nr 2401-IEE.7192.362.2023.2/MK utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał za zakres okoliczności, które podlegają kontroli na skutek skargi na czynność egzekucyjną. Zaznaczył, że w tych ramach nie ocenia się prawidłowości doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji, czy wadliwości tytułów wykonawczych. Dalej zauważył, że w tej sprawie organ zastosował środek egzekucyjny przewidziany przepisami prawa (egzekucję z "innych wierzytelności"), który najlepiej i najprościej zmierzał do zrealizowania zakładanego celu. Organ wskazał także, że nie dopatrzył się wad w postanowieniu organu I instancji. Organ nie stwierdził ponadto uchybień w zakresie dokonania czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia "innej wierzytelności pieniężnej", to jest wierzytelności skarżącej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G.. Zaznaczył, że wszystkie wymogi formalne zostały spełnione. Następnie w tym kontekście odniósł się do zadośćuczynienia wymogom zawartym w art. art. 89a, art. 67 § 2, art. 26e § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, ze zm. – dalej: u.p.e.a.), u.p.e.a. DIAS podkreślił, że wbrew stanowisku skarżącej Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym (art. 19 § 4 i § 4a u.p.e.a.). Z kolei odnośnie do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka DIAS wskazał, że ten zarzut został zbyt późno złożony, bo dopiero w zażaleniu, a zgodnie z art. 59 § 3 u.p.e.a. zobowiązany wnosi skargę na czynność egzekucyjną w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu zawiadomienia. 2.5. W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła postanowieniu DIAS z 26 września 2023 r. brak podstawy faktycznej i prawnej, a także błędną interpretację "przepisów o egzekucji". Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że w jej przekonaniu zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem przepisów prawa. Według oceny skarżącej organ dokonał tej czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia należności pieniężnych. Dodała, że złożone przez nią skargi i zawarte w nich argumenty, a także wykazane okoliczności faktyczne oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego były w pełni zasadne. 2.6. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa a zatem podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.). Organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym, a zarazem koniecznym dla jej rozstrzygnięcia. DIAS dokładnie i trafnie wyjaśnił również podstawę prawną postanowienia. 4. Sprawa dotyczy zgodności z prawem postanowienia DIAS utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Z. oddalającego skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków. Podstawę prawną tego postanowienia stanowi więc w pierwszym rzędzie art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (§ 1). Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (§ 2). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (§ 3). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną w całości albo w części i w pozostałym zakresie oddala skargę (§ 4). Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny: 1) uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części; 2) usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej (§ 6). Sąd podziela pogląd, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 54 i powołane tam orzeczenia: wyrok NSA z 12 stycznia 1999 r., III SA 4503/97; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., III SA 827/99; wyrok WSA w Warszawie z 18 stycznia 2007 r., III SA/Wa 3474/06). Nie ma znaczenia, czy zobowiązany nie wykorzystał innych środków prawnych, czy nie przyniosły one żądanego rezultatu. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., III FSK 583/21). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z 5 grudnia 2019 r., II FSK 48/18; z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13). W tej sprawie należy podkreślić, że nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutu wskazanych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11). W szczególności w postępowaniu prowadzonym w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 stycznia 2007 r., III SA/Wa 3474/06), jako że jest to podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Z tego też powodu nieskuteczny w ramach niniejszej sprawy jest argument skarżącej podnoszący brak uprzedniego doręczenia upomnienia, bo również i ta okoliczność może stanowić podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a). Natomiast właściwym trybem do forsowania twierdzenia o niedopuszczalności egzekucji jest żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, przewidziane z tego powodu w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Podniesiony przez skarżącą argument o zastosowaniu przez organ zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego podlega rozpoznaniu w ramach skargi opartej o art. 54 u.p.e.a., co wyraźnie wynika z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Niemniej jednak, jak stanowi art. 54 § 3 u.p.e.a. skargę na czynność egzekucyjną wnosi się nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W tym przypadku skarżąca ten argument podniosła dopiero w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, a zatem po terminie przewidzianym przez ustawodawcę, co trafnie zauważył organ. Niezależnie od tego Sąd – tylko na marginesie - wskazuje, że nie sposób mówić o zbytniej uciążliwości dla skarżącej zajęcia przysługującej jej wierzytelności o zwrot nadpłaty podatku. Skarżąca nie przytacza żadnych argumentów na uzasadnienie swojego twierdzenia, a Sąd z urzędu takich nie dostrzega. 5. Sąd wskazuje również, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w przepisach ustawy egzekucyjnej. Zgodnie bowiem z art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, nie tylko egzekucję z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, ale również egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Z art. 89a u.p.e.a. wyraźnie wynika, że taką wierzytelnością pieniężną jest m.in. wierzytelność z tytułu nadpłaty i zwrotu podatku. DIAS w ramach oceny zgodności z prawem dokonanej czynności egzekucyjnej, zasadnie nie stwierdził uchybień, które powinny skutkować uchyleniem postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS. Tytuły wykonawcze zostały skarżącej prawidłowo doręczone. Organ prawidłowo wskazał, że w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego doręcza się wraz zawiadomieniem, chyba że odpis ten został już wcześniej doręczony. Organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków. Wszystkie wymogi formalnoprawne określone w ustawie egzekucyjnej, zostały przez organ egzekucyjny spełnione (art. 89 i art. 89a u.p.e.a.). Zatem badana czynność egzekucyjna została przeprowadzona prawidłowo. Zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G. zostały dokonane prawidłowo. Organ egzekucyjny przy ich realizacji nie naruszył przepisów u.p.e.a. Prawidłowo dokonał zajęć w oparciu o – mający wówczas zastosowanie - wzór zawiadomienia stanowiący załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 26). Druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zajęcie zostało dokonane w zgodzie z art. 89a i art. 26e § 1 i § 2 u.p.e.a. Ich doręczenie [...] Urzędowi Skarbowemu w G. nastąpiło 15 czerwca 2023 r., natomiast skarżącej 3 lipca 2023 r. DIAS zasadnie również stwierdził, że Dyrektor Oddziału ZUS Z. był organem egzekucyjnym upoważnionym do wszczęcia i prowadzenia tego postępowania egzekucyjnego. Do zastosowania przedmiotowego środka egzekucyjnego ten organ był uprawniony z mocy art. 19 § 4 i § 4a u.p.e.a. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1411). 6. Z tych wszystkich powodów skarga została oddalona.