I OSK 2579/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi T.Ł. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 948/16 oddalającym skargę kasacyjną E.J.T. i I.W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1266/15 w sprawie ze skargi E.W.T. i I.W.S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zwrócić ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego na rzecz T.Ł. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 948/16, oddalił skargę kasacyjną E.W.T. i I.W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1266/15 w sprawie ze skargi E.W.T. i I.W.S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]marca 2013 r. nr [...]w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Pismem z dnia 10 lipca 2018 r., T.Ł., w oparciu o art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "P.p.s.a."), wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2017 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że T.Ł., na podstawie umowy sprzedaży z [...]kwietnia 2015 r. Rep. A [...], zawartej w wykonaniu przedwstępnej umowy sprzedaży z [...]listopada 1998 r. Rep. A [...], aneksowanej [...]lipca 2008 r. Rep. A Nr [...], nabył od E.J.,T. i I.W.S., w imieniu których występowała spółka [...]S.A. (d. [...]sp. z o.o.}, reprezentowana przez Prezesa Zarządu L.L., przysługujące im udziały w prawach i roszczeniach wynikających z art. 7 ust. 1-4 Dekretu, względnie wszelkie inne prawa i roszczenia przysługujące im z innego tytułu (w tym prawa i roszczenia do odszkodowania lub nieruchomości zamiennych] - w odniesieniu do nieruchomości dawnej oznaczonej "N [...]"' przy ul. [...] (obecnie [...]), Nr [...]. W związku ze zbyciem roszczeń do nieruchomości na rzecz T. Ł., nabył on prawo jako następca prawny byłych właścicieli nieruchomości, do wstąpienia w charakterze strony do postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych odnośnie nieruchomości. W tym celu T.Ł. wystąpił ze stosownym wnioskiem do Ministerstwa infrastruktury i Budownictwa. W odpowiedzi na powyższy wniosek, T.Ł. otrzymał 17 maja 2018 r. pismo z Ministerstwa Rozwoju i Inwestycji, zgodnie z którym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych zostało zakończone. W wymienionym wyżej piśmie podano, że decyzją Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]marca 2013 r., uchylona została w całości decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...]lipca 2010 r. i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...]grudnia 1950 r. oraz utrzymanego tą decyzją w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...]czerwca 1950 r, o odmowie przyznania Z. i H. małż. K. prawa własności czasowej do gruntu w [...]przy ul. [...] (d. [...]). Powyższa decyzja z [...]marca 2013 r. skierowana została do E.W.T. i I.W.S., reprezentowanych przez pełnomocnika r.pr. A.H., jako osób będących w chwili jej wydania stronami postępowania. W piśmie podano następnie, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. I SA/WA 1266/15 oddalono skargę E.W.T. i I.W.S. na decyzję MTBiGM z dnia [...]marca 2013 r. W świetle powyższych informacji, T.Ł. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ustalił, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. I OSK 948/16 oddalił skargę kasacyjną E.W.T. i I.W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2015 r., sygn. I SA/WA 1266/15. Zważywszy, że wymieniona na wstępie uzasadnienia umowa sprzedaży zawarta została [...]kwietnia 2015 r., to w toku postępowania (na etapie rozpoznawania sprawy przez WSA w Warszawie), nastąpiło przeniesienie praw i roszczeń do nieruchomości, z których wynikał status strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych. Pomimo tego, że E.W.T. i I.W.S., jako zbywcy utraciły status strony na rzecz nabywcy –T.Ł., postępowanie toczyło się dalej z ich udziałem, nie zaś prawidłowo legitymowanego T.Ł., który nie wiedział o toczącym się postępowaniu. Wobec przejścia praw z podmiotów uczestniczących we wcześniej prowadzonym postępowaniu, w którym posiadały przymiot strony, T.Ł., jako ich następcy prawnemu, przysługuje prawo uruchomienia trybu nadzwyczajnego, inicjowanego skargą o wznowienie postępowania. Podstawą skargi jest pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu będące wynikiem naruszenia procedury i niewłaściwego ustalenia kręgu podmiotów mających status strony postępowania, w tym niezbadania następstwa prawnego. W tej sprawie zachodzi podstawa nieważności postępowania. Podkreślono, że T.Ł. zachował również 3-miesięczny termin do wniesienia skargi określony w art. 227 P.p.s.a., który rozpoczął bieg w dniu dowiedzenia się o orzeczeniach, zapadłych w postępowaniu, którego dotyczy skarga, tj. 17 maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę o wznowienie postępowania należało odrzucić. Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy. Przypadki te, stanowiące podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały wyczerpująco wyliczone w art. 271-273 P.p.s.a. i stanowią one katalog zamknięty. W świetle tych przepisów skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego może być oparta na zarzucie nieważności postępowania (art. 271 P.p.s.a.), zarzucie niekonstytucyjności podstaw wydanego orzeczenia (art. 272 P.p.s.a.), a także w oparciu o tzw. przyczyny restytucyjne, do których ustawodawca zalicza między innymi uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), czy też późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie postępowania sądowego jako stanowiąca nadzwyczajny środek zmierzający do ponownego rozpoznania sprawy już prawomocnie zakończonej, stosownie do art. 279 P.p.s.a., który określa jej wymogi, winna wskazywać ustawową podstawę wznowienia i jej uzasadnienie. Dostrzec przy tym trzeba, iż w postępowaniu wznowieniowym nie są rozpoznawane zarzuty wykraczające poza zakres ustawowych podstaw, jak i nie dokonuje się oceny w zakresie zaistnienia podstaw wznowienia niepowołanych w skardze. Wniesienie tego środka powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu w pierwszej kolejności zbadanie jego dopuszczalności, a następnie, w razie pozytywnego wyniku pierwszego etapu, zbadanie jego zasadności. Zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia (art. 280 § 2 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie żądanie wznowienia postępowania dotyczyło postępowania sądowego prawomocnie zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. I OSK 948/16 oddalającego skargę kasacyjną E.W.T. i I.W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2015 r., sygn. I SA/WA 1266/15. Pełnomocnik T.Ł. opiera skargę o wznowienie postępowania na podstawie określonej art. 271 pkt 2 P.p.s.a. tj. z powodu naruszenia przepisów prawa, skutkujących pozbawieniem skarżącego możności działania. Stosownie do przywołanego przepisu można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Z przepisu tego wynika, że aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 P.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie naruszono przepisy postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. O pozbawieniu możności działania można zatem mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części. W tym miejscu należy podkreślić, iż samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający art. 271 – 274 P.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (por. postanowienia NSA z dnia: 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OZ 494/13, 21 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 45/06, 25 września 2001 r. sygn. akt II Sa/Gd 970/01, postanowienie SN z 28 października 1999 r., sygn. akt II UKN 174/99 i powołane tam orzecznictwo; postanowienie SN z dnia 29 stycznia 1968 r., sygn. akt I CZ 122/67 - OSNCP 1968 nr 8-9 poz. 154; uzasadnienie uchwały SN z dnia 28 października 1981 r., sygn. akt I CO 5/81 - OSNCP 1982 nr 5-6 poz. 77 oraz uzasadnienie postanowienia SN z dnia 30 maja 1996 r., sygn. akt I CRN 101/95 - OSNC 1996 nr 10 poz. 138). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I GSK 868/16, wedle którego, przepis art. 271 pkt 2 P.p.s.a. ma charakter blankietowy albowiem wymaga wskazania naruszeń prawa, tj. norm wynikających z określonych przepisów. Konstytuując uprawnienie do wznowienia postępowania, ów przepis wymaga uprzedniego podania, na skutek naruszeń jakich przepisów doszło do pozbawienia strony możliwości działania. Wskazać przy tym należy, że przesłanka pozbawienia możności działania jest wyrazem naruszenia przepisów postępowania, polegającego na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu, lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony. Niezbędne jest zatem wskazanie w skardze o wznowienie nie tylko konkretnych przepisów postępowania, których naruszenie skutkowało pozbawieniem możliwości działania, lecz również wykazanie, iż pomiędzy naruszeniem tychże przepisów postępowania a pozbawieniem możliwości działania zachodzi związek przyczynowy. Podobny pogląd został również wyrażony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2637/11 oraz z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 735/16 (dostępne w CBOiS na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z podstaw wznowienia. Pełnomocnik skarżącego nie wskazała bowiem przepisów postępowania, których naruszenie pozbawiało T. Ł. możliwości działania w ww. postępowaniu przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym w Warszawie jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Konkludując, skarga o wznowienie postępowania nie jest oparta na ustawowych podstawach, o jakich mowa w art. 271 pkt 2 P.p.s.a., bowiem samo sformułowanie (powołanie) podstawy skargi o wznowienie postępowania w zakresie przesłanek z ww. przepisu w tej skardze nie oznacza, że skargę rzeczywiście oparto na ustawowej podstawie wznowienia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzekł zaś na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.