III SA/Kr 1247/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 czerwca 2023 r. nr SKO.PS/4110/282/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 19 czerwca 2023 r. nr SKO.PS/4110/282/2023 stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z dnia 8 lutego 2023 r. nr [...] odmówiono skarżącemu skierowania do domu pomocy społecznej. Decyzja zawierała pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania. Została wysłana na adres zamieszkania skarżącego. W związku z nieobecnością adresata pod wskazanym adresem i wobec niemożności doręczenia pisma adresatowi, w dniu 28 lutego 2023 r. pozostawiono zawiadomienie (awizo) o możliwości odbioru korespondencji w placówce pocztowej. Pierwsze zawiadomienie (awizo) zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata dnia 28 lutego 2023 r., a drugie zawiadomienie dnia 8 marca 2023 r., co potwierdza adnotacja umieszczona na kopercie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zwróconej do organu I instancji (w aktach sprawy). W konsekwencji przedmiotowa korespondencja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 14 marca 2023 r., w trybie doręczenia zastępczego stosownie do art. 44 k.p.a. (fikcja prawna doręczenia). Tym samym termin na złożenie odwołania upłynął w dniu 28 marca 2023 r. W dniu 28 marca 2023 r. skarżący zgłosił się wprawdzie w siedzibie organu I instancji, celem zapoznania się z treścią wydanej decyzji, jednakże odwołanie wniósł dopiero w dniu 30 marca 2023 r., a zatem po upływie przewidzianego prawem terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wskazał, że odwołanie nie zostało złożone w terminie, ponieważ nie otrzymał awiza odnośnie nieodebranej decyzji organu I instancji. Podkreślił, że wydane postanowienie jest krzywdzące. Skarżący obszernie opisał swoją sytuację osobistą, zdrowotną i mieszkaniową i wyjaśnił, iż wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej przede wszystkim z powodu choroby psychicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Ze względu na przedmiot zaskarżenia Sąd korzystając z dyspozycji ww. przepisu rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie SKO w Krakowie z dnia 19 czerwca 2023 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia 8 lutego 2023 r. Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był m.in. art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775) – dalej k.p.a., zgodnie, z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Ta idea demokratycznego państwa prawa znajduje odzwierciedlenie w art. 9 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wynikający z tego przepisu obowiązek udzielania stronie pełnej informacji spoczywa na organie władzy publicznej zawsze wtedy, gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania. Celem udzielania tego rodzaju informacji będzie zawsze konieczność zapobieżenia szkodzie z powodu nieznajomości prawa. Z omawianej zasady wynika więc bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. Jakkolwiek więc art. 6 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, to nie można tego przepisu rozumieć w ten sposób, że istnienie przepisu prawa jest nadrzędną wartością wykluczającą analizę konkretnego przypadku w odniesieniu do zasady słusznego interesu obywatela, jak też zwalniającą organ władzy publicznej od obowiązku czuwania na tym, by strona postępowania, wskutek niedoinformowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Zlekceważenie przez organ władzy publicznej tych elementarnych zasad praworządności w postępowaniu administracyjnym i przyznanie priorytetu przepisowi prawa skutkuje wprost naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Należy podkreślić, że obowiązek przestrzegania przez organy władzy publicznej wskazanych zasad w toku prowadzonych postępowań jest bezwzględny i konsekwentnie egzekwowany w orzecznictwie, także sądów administracyjnych. Zakres przedmiotowy udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczy praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ obowiązany jest zatem do udzielania całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej. Nadto organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 19 października 2021 r. sygn. akt I OSK 546/21, z dnia 11 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 2447/00). Oznacza to, że organ ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego. Obowiązek udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania, tj. od chwili jego wszczęcia, aż do jego zakończenia. Organ nie może więc ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (zob. wyrok NSA z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt I OSK 557/14). W okolicznościach przedmiotowej sprawy, mając na uwadze stan faktyczny, stan zdrowia skarżącego oraz jego wiek, uznać należy, że organ naruszył ww. przepisy postępowania. Po pierwsze, Kolegium nie wzięło pod uwagę, że w dniu 28 marca 2023 r., kiedy to skarżący zgłosił się do urzędu, nie został poinformowany przez pracownika organu, iż w tym właśnie dniu upływa termin do złożenia odwołania od ww. decyzji z dnia 8 lutego 2023 r. oraz że ewentualnie składając odwołanie po tym terminie powinien złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Po drugie mając powyższe okoliczności na względzie, niezrozumiałe jest w ocenie Sądu, dlaczego SKO nie potraktowało odwołania skarżącego, m.in. jako wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zwłaszcza, że wskazano w jego treści na "nieznane przyczyny zaginięcie listu poleconego i awiza". W sytuacji natomiast ewentualnego uznania, że wniosek nie zawiera danych, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę, tj. okoliczności potwierdzających uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu lub nie, Kolegium powinno było wezwać skarżącego pod rygorem oddalenia wniosku (odmowy przywrócenia terminu) – o wskazanie okoliczności, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Tego rodzaju działanie nie byłoby przy tym wyręczaniem strony w wykonywaniu obowiązku, jaki na podstawie tego przepisu na nim spoczywa, czy też wręcz przerzuceniem tego obowiązku na organ, ale wyrazem dążenia organu do realizacji zasad określonych w art. 7, 8 i 9 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.