IV SA/Wr 651/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na Naczelnika Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we Wrocławiu w przedmiocie nadużycia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Pismem wniesionym w dniu 13 września 2023 r. M. T. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na Naczelnika Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we Wrocławiu (dalej: organ) w przedmiocie nadużycia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego. Skarżący wniósł m. in. o wymierzenie piastunowi organu kary ustawowej przewidzianej przez ustawę z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1138 ze zm., dalej: k.k.) oraz ukaranie go "karą zapłaty odszkodowania" na rzecz skarżącego. Jako podstawę prawną żądań wskazał art. 231 k.k., typizujący przestępstwo nadużycia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując że niezależnie od przyjętej kwalifikacji żądań skarżącego, sąd administracyjny nie będzie właściwy do rozpoznania skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu, skarga podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 dalej: p.p.s.a.) Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a.p.p.s.a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. W badanej sprawie skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zostało objęte nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego – piastuna organu. W piśmie przewodnim skarga została nazwana "wnioskiem o ukaranie funkcjonariusza publicznego", a skarżący wniósł o wymierzenie piastunowi organu kary przewidzianej w art. 231 k.k., typizującym przestępstwo nadużycia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego. Na tej podstawie Sąd uznał, że intencją skarżącego było w istocie złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 231 k.k. przez piastuna organu - Naczelnika Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we Wrocławiu. Tak zakreślony przedmiot zaskarżenia nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Treść skargi odnosi się bowiem do wszczęcia postępowania toczącego się pod rządami procedury karnej, tj. przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1375 ze zm., dalej: k.p.k.). Jak wynika z art. 304 § 1 k.p.k., zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa kieruje się do prokuratora lub Policji. Postępowanie przygotowawcze prowadzi lub nadzoruje prokurator, a w zakresie przewidzianym w ustawie prowadzi je Policja. W wypadkach przewidzianych w ustawie uprawnienia Policji przysługują innym organom (art. 298 § 1 k.p.k.). Stosownie do treści art. 298 § 2 k.p.k., określone w ustawie czynności w postępowaniu przygotowawczym przeprowadza sąd. Mowa w tym przepisie o sądzie karnym. Zgodnie z art. 297 § 1 k.p.k., celem postępowania przygotowawczego jest: 1) ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo; 2) wykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy; 3) zebranie danych stosownie do art. 213 i 214; 4) wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie osób pokrzywdzonych i rozmiarów szkody; 5) zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie utrwalenie dowodów dla sądu. Z treści powołanych przepisów wynika, że podjęcie czynności w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, tylko do organów wskazanych w procedurze karnej. Przepisy postępowania sądowoadministracyjnego nie pozwalają na wydanie rozstrzygnięcia, o które wnioskuje skarżący. Sformułowane przez skarżącego żądanie wymierzenia piastunowi organu kary przewidzianej za popełnienie przestępstwa stypizowanego w Kodeksie karnym nie ma charakteru administracyjnoprawnego. Kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje rozstrzygania w sprawach karnych. Postępowania sądowe w tym zakresie przeprowadzają sądy powszechne – sądy karne, o czym mowa w art. 1 k.p.k. Tym samym należy stwierdzić, że wniesiona skarga, jako niepodlegająca właściwości sądów administracyjnych, nie może być przedmiotem oceny przez sąd administracyjny, który nie jest uprawniony do podejmowania jakichkolwiek działań, które nie należą do jego kognicji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobligowany był orzec jak w sentencji postanowienia.