II OZ 673/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 72/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 22 grudnia 2022 r., nr SO-III.621.1.30.2022.MS w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 72/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił D. K. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 22 grudnia 2022 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 5 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę D. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 22 grudnia 2022 r. z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi poprzez nadesłanie egzemplarza odpisu skargi dla uczestnika postępowania. D. K. złożył zażalenie na powyższe postanowienie oraz wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skarżący podnosił, że w doręczonej z sądu na jego adres przesyłce znajdował się jedynie odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, nie było natomiast wezwania do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie jej odpisu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu. Podkreślił, że skarżący nie przedstawił żadnych obiektywnych okoliczności, które wystąpiłyby w okresie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i które Sąd mógłby rozważyć oraz ewentualnie potraktować jako przeszkody uniemożliwiające skarżącemu zachowanie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd zwrócił uwagę, że okoliczność doręczenia skarżącemu wezwania do nadesłania odpisu skargi została prawomocnie przesądzona. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt II OZ 412/23 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 72/23 odrzucające jego skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z 22 grudnia 2022 r. Naczelny Sad Administracyjny wskazał, że zawarte w zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacje dowodzą, iż skarżący otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i podważają wiarygodność jego twierdzeń. Sąd pierwszej instancji wskazał, że twierdzenie skarżącego, iż wezwania o nadesłanie brakującego odpisu skargi w kopercie nadawczej sądu nie było, nie podważa danych zawartych w dokumencie zwrotnego potwierdzeniu odbioru przesyłki. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie niniejszej na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru wymieniono, jakie dokumenty zostały umieszczone w kopercie zaadresowanej do skarżącego. Potwierdzenie odbioru przesyłki podpisem oznacza natomiast, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie wskazanej na potwierdzeniu odbioru, ale również potwierdza, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru. Powyższe prowadzi, zdaniem Sądu pierwszej instancji, do wniosku, że skarżący nie dochował należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw i brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybił terminowi do dokonania czynności bez swojej winy. Wobec powyższego uznać należało, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego przywrócenia. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływanej jako p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione należy zatem brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro bowiem art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Mając powyższe na względzie, a w szczególności obowiązek, jaki na stronę domagającą się przywrócenia terminu nakłada art. 87 § 2 p.p.s.a., za prawidłową należy uznać ocenę wniosku skarżącego, jakiej dokonał Sąd Wojewódzki. Skarżący zarówno w złożonym wniosku, jak i zażaleniu, nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu. Okoliczność doręczenia skarżącemu wezwania do nadesłania odpisu skargi została prawomocnie przesądzona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt II OZ 412/23, którym Sąd drugiej instancji oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 72/23 odrzucające jego skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z 22 grudnia 2022 r. W ww. postanowieniu NSA w sposób wiążący ustalił okoliczności stanu faktycznego sprawy wskazując, że w aktach sądowych niniejszej sprawy znajduje się wezwanie do wykonania zarządzenia z 16 lutego 2023 r. poprzez usunięcie braków formalnych skargi, na którym widnieje adnotacja, iż wezwanie zostało przekazane na biuro podawcze Sądu celem wysłania w dniu 20 lutego 2023 r. Ponadto ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki w dniu 24 lutego 2023 r. wynika, że doręczenie zostało dokonane prawidłowo na adres skarżącego (odbiór potwierdziła własnoręcznym podpisem W. K. – córka skarżącego, dorosły domownik), a przesyłka ta zawierała tak wezwanie do uiszczenia wpisu, jak i wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz odpis odpowiedzi na skargę. Zawarte na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacje dowodzą, że skarżący otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i podważają wiarygodność jego twierdzeń. Przesądzone pośrednio w ww. postanowieniu NSA okoliczności związane z doręczeniem przesyłki sądowej mają istotny wpływ na wynik postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w zakresie wykluczenia braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu, dlatego zażalenie bezzasadnie zarzuca przywoływanie tych okoliczności przez Sąd pierwszej instancji w treści zaskarżonego postanowienia. Wobec adnotacji na wezwaniu do wykonania zarządzenia z 16 lutego 2023 r., treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki oraz przesądzenia przez NSA w postanowieniu z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt II OZ 412/23, że skarżący otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sprawie nie zachodzą uzasadnione wątpliwości, które mogłyby, zgodnie ze stanowiskiem zażalenia, zostać zinterpretowane na korzyść strony skarżącej. Nie jest tak, jak podnosi zażalenie, że oprócz przywołania okoliczności przesądzonych przez NSA, zaskarżone postanowienie nie zawiera: "innych faktów", na podstawie których odmówiono uwzględnienia wniosku skarżącego. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, jakie okoliczności stanu faktycznego doprowadziły do wniosku, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, które Naczelny Sąd Administracyjny podziela. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że przepisy nie zabraniają doręczania jednej stronie w ramach jednej korespondencji (kopercie) kilku pism. Istotnym jest jedynie, aby z doręczanej korespondencji wynikało, że zawiera ona klika odrębnych pism. Dla prawidłowości doręczenia wymaga się, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (zob. wyroki NSA: z 1 października 2015 r., I FSK 613/14; z 29 maja 2018 r., II FSK 1380/16). Podstawowym warunkiem prawidłowości doręczenia pisma przez pocztę istotne jest wysłanie pisma listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. W formularzu potwierdzenia odbioru winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki. Przesyłka taka może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki". Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. przesyłki sądowej w rubryce "rodzaj przesyłki" widnieje adnotacja: " 1/Wezw. do wpisu, 2/ Wezw. do uzup. braków formalnych skargi, 2/ Odpis odp. na skargę + pouczenie" oraz podpis odbiorcy korespondencji. Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument, który korzysta z domniemania zgodności z prawdą, do obalenia którego nie było wystarczające oświadczenie skarżącego, że wewnątrz koperty brak było wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. W interesie odbierającego przesyłkę jest sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Osoba odbierająca przesyłkę w momencie odbioru nie stwierdziła, by nie zawierała ona któregoś z dokumentów wskazanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Niewątpliwie wskazywało ono, że przesyłka zawierała zarówno wezwanie do uzupełnienia braków skargi, jak i wezwanie do uiszczenia wpisu oraz odpis odpowiedzi na skargę. Adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić, czego skarżący w sprawie niniejszej nie uczynił. Powoływany w zażaleniu przepis art. 98 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, zgodnie z którym nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów, nie znajdował zastosowania w sprawie. Przepis art. 98 ust. 1 ww. ustawy wyklucza przyjęcie tzw. fikcji doręczenia, o której mowa w art. 44 k.p.a., w odniesieniu do przesyłek, których termin odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Wyjątki od tej reguły, w których możliwe było stosowanie (bez ww. ograniczeń) przepisów dotyczących tzw. fikcji doręczenia, wymienione zostały w ust. 2 tego przepisu. Po pierwsze podnieść należy, że ust. 1 ww. przepisu reguluje stany faktyczne, w których przesyłek pocztowych fizycznie nie doręczono adresatowi, a po drugie ust. 2 pkt 4 lit. a tego przepisu wyłącza zastosowanie ust. 1 do pism wysyłanych przez sądy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.