III FZ 541/23

SENTENCJA Dnia 22 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1395/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi F. sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 marca 2023 r., nr 1401-IEW3.7281.1.2023.3.SW w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 28 sierpnia 2023 r., III SA/Wa 1395/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę F. sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 30 marca 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III z 13 czerwca 2023 r. wezwano stronę do usunięcia braku formalnego złożonej skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która podpisała skargę do reprezentacji spółki w dacie wniesienia skargi. Z adnotacji poczty na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że pierwsza awizacja korespondencji z sądu zawierającej ww. wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi nastąpiła 26 czerwca 2023 r. i następnego dnia rozpoczął swój bieg czternastodniowy termin na doręczenie przesyłki, wyznaczając datę końcową dla jej podjęcia na dzień 10 lipca 2023 r. Przesyłka została zatem uznana za skutecznie doręczoną z dniem 10 lipca 2023 r. Wezwanie zostało wydane pełnomocnikowi pocztowemu 11 lipca 2023 r. Przy piśmie nadanym 18 lipca 2023 r. skarżąca nadesłała odpis z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki oraz odpis z Krajowego Rejestru Sądowego jej komplementariusza. Sąd pierwszej instancji uznał, że strona uchybiła terminowi do usunięcia braku formalnego skargi i na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie do art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepis art. 29 p.p.s.a. nakłada zatem obowiązek wykazania umocowania dokumentem, z którego wynikać będzie, że osoba wnosząca pismo procesowe jest umocowana do reprezentacji osoby prawnej. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że strona została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która podpisała skargę, do reprezentacji spółki w dacie wniesienia skargi. Przesyłka zawierająca wyżej wymienione wezwanie została odebrana przez pełnomocnika pocztowego 11 lipca 2023 r., niemniej jednak skutek jej doręczenia należy wiązać z dniem 10 lipca 2023 r. i od tego dnia należy liczyć termin do usunięcia braku formalnego skargi. Należało mieć bowiem na uwadze, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, że pierwszą próbę doręczenia przesyłki podjęto 26 czerwca 2023 r., o czym adresata powiadomiono poprzez pozostawienie zawiadomienia w skrytce pocztowej. Zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a., przesyłkę należało uznać za doręczoną z upływem ostatniego dnia tego okresu, tj. 10 lipca 2023 r. Siedmiodniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi upłynął zatem 17 lipca 2023 r., przez co przedłożenie wymaganych dokumentów 18 lipca 2023 r., sąd pierwszej instancji uznał za dokonane z uchybieniem terminu i skargę odrzucił. Stanowisko sądu pierwszej instancji zasługuje na aprobatę. Należy wskazać, że na podstawie art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 1640 ze zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt prawotwórczy, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. Zatem odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z tego przepisu fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. Innymi słowy, późniejsze odebranie pisma, tj. po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., na skutek bezprawnego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. W zażaleniu skarżąca podniosła, że wezwanie sądu dotyczyło "rzekomego braku", ponieważ Rejestr Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ma charakter publiczny czyli możliwe jest ustalenie reprezentacji spółek prawa handlowego, bez konieczności wzywania do wykazania tegoż sposobu reprezentacji. Odnosząc się do powyższej argumentacji skarżącej należy podkreślić, że z art. 28 i art. 29 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Obowiązku tego nie niwelują przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 685 ze zm., dalej: "ustawa o KRS"), ani bowiem ogłoszenie dokonanego wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ani ujawnienie danej osoby jako uprawnionej do reprezentacji spółki w Centralnej Informacji nie zwalnia strony postępowania sądowoadministracyjnego od obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie zostaje przerzucony na sąd. Co więcej, gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie danego podmiotu z obowiązku udokumentowania umocowania w toku postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na dostęp sądu do określonego wykazu czy rejestru, odpowiednie wyłączenie zostałoby zawarte w przepisach. Należy zwrócić uwagę, że na takie rozwiązanie ustawodawca zdecydował się w postępowaniu cywilnym, nowelizując odpowiednik art. 29 p.p.s.a., tj. art. 68 k.p.c. Zwolnienie strony z dokonania czynności, a zwłaszcza z uzupełnienia braku formalnego polegającego na niedołączeniu dokumentu wykazującego umocowanie do reprezentacji spółki i obciążenie tą czynnością sądu, np. w celu usprawnienia postępowania, nie może być domyślne, ale musi mieć oparcie ustawowe (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13). Naczelny Sąd Administracyjny w licznych orzeczeniach, wskazuje na brak możliwości skutecznego usprawiedliwienia nieuzupełnienia braków formalnych pism procesowych poprzez odwoływanie się do ustawy o KRS (np. postanowienia NSA z: 10 lipca 2018 r., II FZ 319/18; 20 lutego 2019 r., II OZ 107/19; 14 czerwca 2019 r., I FZ 101/19; 12 września 2019 r., I FZ 186/19; 18 listopada 2019 r., II FZ 681/19; 30 marca 2021 r., I FZ 44/21). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsze zażalenie podziela poglądy przedstawione w tych postanowieniach. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.