II OZ 546/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. sp. z o. o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 314/24 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 grudnia 2023 r. nr 999/OPON/2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. 2 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 314/24 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 grudnia 2023 r. nr 999/OPON/2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, oddalił skargę J. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniesioną na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 grudnia 2023 r. nr 999/OPON/2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Odpis nieprawomocnego wyroku został z urzędu doręczony stronom postępowania, w tym m.in. profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej na wskazany przez niego w sprawie adres: Kancelaria Adwokacka Al. [...], [...] W. Przesyłkę tę doręczono pod wymienionym adresem upoważnionemu pracownikowi K. P. w dniu 23 maja 2024 r. W dniu 4 czerwca 2024 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej) profesjonalny pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 25 kwietnia 2024 r. wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik nie kwestionuje, że uchybił terminowi do dokonania powyższej czynności procesowej. Jako argument usprawiedliwiający uchybienie terminu wskazał brak wiedzy o doręczeniu odpisu wyroku. Wskazał, że oczekując na odpis wyroku, 2 razy zasięgał informacji telefonicznej o tym, kiedy można spodziewać się wysyłki wyroku, nadto jeszcze 29 maja 2024 r. e-mailowo zwracał się z prośbą o przyspieszenie czynności doręczenia odpisu wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Wiedzę o doręczeniu pełnomocnik powziął dopiero 3 czerwca 2024 r., kiedy pracownik Wydziału Informacji Sądowej Sądu poinformował go e-mailowo, że odpis wyroku został doręczony przy piśmie z dnia 17 maja 2024 r., tj. w dniu 23 maja 2024 r. Niezwłocznie po otrzymaniu tej informacji pełnomocnik rozpoczął czynności poszukiwawcze korespondencji i ustalił, że korespondencja sądowa z 17 maja 2024 r. została omyłkowo wzięta przez adwokat M. S., której kancelaria pełnomocnika skarżącej zapewnia siedzibę, w tym adres korespondencyjny. Wobec tego, zdaniem pełnomocnika, wskazana przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku była niezawiniona przez pełnomocnika skarżącej, który jeszcze 29 maja 2024 r. (a więc w terminie do dokonania czynności) usiłował dowiedzieć się w Sądzie, kiedy otrzyma odpis wyroku, co oznacza jego zdaniem, że dochował należytej staranności. Dodatkowo podniósł, że gdyby wcześniej otrzymał odpowiedź na swoje zapytanie, to zdążyłby wysłać w terminie wniosek o uzasadnienie. Na potwierdzenie okoliczności braku winy w uchybieniu terminu, pełnomocnik do wniosku dołączył: 1) korespondencję e-mail z 29 maja 2024 r. na okoliczność zachowania staranności przy prowadzeniu sprawy, w tym bieżącego dowiadywania się o terminie otrzymania odpisu wyroku oraz na okoliczność braku wiedzy pełnomocnika skarżącej o doręczeniu wyroku; 2) korespondencję e-mail z 3 czerwca 2024 r. na okoliczność daty pozyskania wiedzy o doręczeniu wyroku, a przez to o początku terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku; 3) korespondencji e-mail z 4 czerwca 2024 r. na okoliczność przyczyn braku wiedzy pełnomocnika o doręczeniu sentencji wyroku; 4) informacji z CEIDG dot. adresu siedziby adwokat M. S. na okoliczność posiadania przez adw. M. S. adresu korespondencyjnego przy Al. [...], [...] W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługują na uwzględnienie. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie odpis wyroku z dnia 25 kwietnia 2024 r. został z urzędu doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej na wskazany przez niego w sprawie adres: Kancelaria Adwokacka Al. [...], [...] W. i został doręczony pod wymienionym adresem upoważnionemu pracownikowi K. P. w dniu 23 maja 2024 r. Termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął więc z dniem 30 maja 2024 r., ale z uwagi na fakt, że dzień ten był dniem ustawowo wolnym od pracy, to zgodnie z brzmieniem art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz.1634 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", termin ten upłynął z dniem 31 maja 2024 r. W sprawie Sąd przyjął, że pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin. Pełnomocnik nie kwestionuje, że uchybił terminowi. W niniejszej sprawie oceny wymaga zatem przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie. Sąd wskazał, że strona skarżąca ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika procesowego do prowadzenia swojej sprawy w osobie adwokata. Od profesjonalnego pełnomocnika procesowego wymaga się podwyższonego stopnia staranności w dokonywaniu czynności procesowych. Analizując okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu, Sąd uznał, że nie mogą one świadczyć o braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Zdarzenie, na które powołuje się pełnomocnik we wniosku, tj. omyłkowe wzięcie przez adwokat M. S., której kancelaria pełnomocnika skarżącej zapewnia siedzibę, w tym adres korespondencyjny, korespondencji adresowanej do pełnomocnika skarżącej, wskazuje zdaniem Sądu na co najmniej lekkie niedbalstwo ze strony pełnomocnika, a to wyłącza brak jego winy w uchybieniu terminu. Zasadą przyjętą w orzecznictwie jest przypisanie profesjonalnemu pełnomocnikowi wyższego poziomu staranności w prowadzeniu powierzanych mu przez jego mocodawców spraw niż stronom prowadzącym własne sprawy. Już lekkie niedbalstwo może być podstawą do przypisania mu winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej związanej z prowadzeniem sprawy. Okoliczności, które zostały powołane we wniosku o przywrócenie terminu nie miały charakteru nadzwyczajnego. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że tylko nadzwyczajne, nagłe, niemożliwe do przewidzenia okoliczności uzasadniają przywrócenie terminu. Zatem tylko zaistnienie takich w niniejszej sprawie mogłoby wskazywać na zasadność uwzględnienia wniosku właśnie z uwagi na ten niemożliwy do przewidzenia, nagły charakter okoliczności, które uniemożliwiły zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie. Do takiej sytuacji w ocenie Sądu nie doszło, bowiem przedstawionych we wniosku zdarzeń nie sposób uznać za nadzwyczajne. Zdarzenie powołane we wniosku, tj. omyłkowe czy też przez nieuwagę wzięcie przez adwokat M. S., której kancelaria pełnomocnika skarżącej zapewnia siedzibę, w tym adres korespondencyjny, korespondencji adresowanej do pełnomocnika skarżącej, nie może stanowić kryterium uprawdopodobniającego brak zawinienia. Pełnomocnik skarżącej, udostępniając adwokat M. S. siedzibę swojej kancelarii i adres do korespondencji, powinien był wykazać się większą przewidywalnością i powinien brać pod uwagę możliwe, bo przecież mogące się zdarzyć - gdy pod jednym adresem ma siedzibę i adres do korespondencji kilka kancelarii adwokackich - nieuwagi lub omyłki w odbieraniu przez adwokatów korespondencji do nich niezaadresowanej, co może doprowadzić, jak w niniejszej sprawie do tego, że nie będzie możliwe dokonanie czynności procesowej w terminie do tego przewidzianym. Tę okoliczność powinien brać pod uwagę profesjonalny pełnomocnik skarżącej. Pełnomocnik obowiązany był zatem do takiej organizacji pracy swojej kancelarii, aby możliwe było prowadzenie sprawy skarżącej z należytą starannością. Niewłaściwa organizacja pracy kancelarii adwokackiej nie stanowi podstawy do uznania braku winy w dochowaniu terminu. Sąd podkreślił, że na pełnomocniku profesjonalnym ciąży obowiązek takiego zorganizowania miejsca pracy w ramach prowadzonej kancelarii, aby w sposób maksymalny zabezpieczyć interesy swoich mocodawców. Wszelkie uchybienia w zakresie prawidłowej organizacji pracy (w tym także sposobu ewidencjonowania korespondencji), świadczą o wadliwym funkcjonowaniu organizacji miejsca pracy, a tym samym, przekładają się wprost na kwestię zawinienia pełnomocnika, który za taką organizację odpowiada. Fakt wykonywania przez pełnomocnika zawodu adwokata, tym bardziej zobowiązuje go do staranności i dbałości w odniesieniu do świadczonych przez niego usług prawniczych. W opisanej sytuacji, argumenty zawarte we wniosku o przywrócenie terminu prowadzą do uznania, że pełnomocnik uchybił terminowi z własnej winy. W związku z powyższym Sąd nie znalazł argumentu, który pozwoliłby w rozpoznawanej sprawie zastosować art. 86 § 1 powołanej ustawy, gdyż nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy. Profesjonalny pełnomocnik, udostępniając swoją siedzibę i adres innej kancelarii winien liczyć się z tym, że Sąd będzie kierował do niego różne pisma, które mogą trafiać przez nieuwagę w niepowołane ręce. Profesjonalny pełnomocnik procesowy zobowiązany jest wykazywać się wyższą starannością w prowadzeniu spraw i powinien ów zbieg niekorzystnych zdarzeń brać pod uwagę i przedsięwziąć wszelkie dostępne mu środki, aby strona nie poniosła negatywnych skutków tychże zdarzeń. Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy było to możliwe i uzasadnione. Z powyższych względów Sąd odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka złożyła zażalenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie skarżącej terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu oraz jego nieprawidłowe zastosowanie, które przejawiały się w braku przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. Uzasadniając zażalenie wskazano, że: - w toku oczekiwania na odpis wyroku, adwokat J. P. dokonywał aktów staranności w postaci kontaktowania się z informacją telefoniczną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, - w dniu 29 maja 2024 r. w godzinach przedpołudniowych, to jest w okresie biegnącego terminu na złożenie wniosku o uzasadnienie, pełnomocnik skarżącej skierował do informacji Sądu I instancji e-mail z prośbą o przyspieszenie wysyłki sentencji wyroku, - uchybienie terminu spowodowane było pomyłką, nieświadomym przeoczeniem innych osób, - a zatem splot okoliczności sprawy wskazuje na brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu uprawdopodobniając jednocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy oraz brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy niniejszej, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku – tak jak tego wymaga art. 87 § 2 p.p.s.a. Za taką okoliczność nie może być uznane omyłkowe wzięcie przez adwokat M. S., której kancelaria pełnomocnika skarżącej zapewnia siedzibę, w tym adres korespondencyjny, korespondencji adresowanej do pełnomocnika skarżącej. Odpis wyroku został z urzędu doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej na wskazany przez niego w sprawie adres: Kancelaria Adwokacka Al. [...], [...] W. Przesyłkę tę doręczono pod wymienionym adresem upoważnionemu pracownikowi K. P. w dniu 23 maja 2024 r. Pełnomocnik reprezentujący stronę odpowiada za zaniedbania personelu kancelaryjnego oraz nieprawidłowości w funkcjonowaniu kancelarii, w tym niewłaściwego obiegu korespondencji w ramach kancelarii, czy sposobu ewidencjonowania korespondencji. Niewłaściwa organizacja pracy kancelarii adwokackiej nie stanowi podstawy do uznania braku winy w uchybieniu terminu. Stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał należytej staranności w prowadzeniu sprawy i w konsekwencji ponosi winę w uchybieniu terminu do zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Oceny tej nie zmienia fakt kontaktowania się z Sądem, w tym skierowania w terminie otwartym do złożenia ww. wniosku e-maila z prośbą o przyspieszenie wysyłki sentencji wyroku. Nie były to bowiem wszystkie możliwe działania, które profesjonalny pełnomocnik mógł podjąć celem zabezpieczenia się w dotrzymaniu terminu. Przede wszystkim pełnomocnik skarżącej, udostępniając adwokat M. S. siedzibę swojej kancelarii i adres do korespondencji, powinien brać pod uwagę możliwe omyłki w odbieraniu przez adwokatów korespondencji do nich niezaadresowanej. Jak już wyżej wskazano, obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika jest takie zorganizowanie pracy w ramach prowadzonej kancelarii, aby zabezpieczyć interesy swoich mocodawców. Skoro pełnomocnika skarżącej niepokoił fakt braku doręczenia odpisu wyroku, powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy taka korespondencja została w kancelarii zaewidencjonowana, komu została przekazana i czy nie została omyłkowo zabrana przez adwokata, któremu udostępnił siedzibę kancelarii. Takie działania podjął dopiero po uzyskaniu informacji z Sądu o doręczeniu odpisu wyroku, co wskazuje na jego zaniedbanie w prowadzeniu sprawy. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, profesjonalny pełnomocnik, udostępniając swoją siedzibę i adres innej kancelarii winien liczyć się z tym, że Sąd będzie kierował do niego różne pisma, które mogą trafiać przez nieuwagę w niepowołane ręce. Pełnomocnik profesjonalny jest zobowiązany do szczególnej staranności w dbaniu o interesy procesowe swojego mocodawcy i powinien ów zbieg niekorzystnych zdarzeń brać pod uwagę i przedsięwziąć wszelkie dostępne mu środki, aby strona nie poniosła negatywnych skutków takich zdarzeń. W niniejszej sprawie nie można uznać, że pełnomocnik skarżącej obowiązek taki spełnił, a co z tym związane, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.