III FSK 3132/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2829/19 w sprawie ze skargi F. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r., nr BON.III.5220.177.12.2017.MH/KKA/AM w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za marzec 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od F. na rzecz Ministra Rodziny i Polityki Społecznej kwotę 8100 (słownie: osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 4 września 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2829/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił skargę F. sp.j. w X. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister") z dnia 23 października 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") za marzec 2013 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sadów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca zaskarżyła go w całości i wniosła o zasądzenie od Ministra na swoją rzecz zwrotu kosztów postpowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1) zastosowanie przepisu art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 100, dalej: "ustawa o rehabilitacji") dotyczącego wykorzystania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej: "ZFRON") niezgodnie z przeznaczeniem, w odniesieniu do środków ZFRON, które zostały wykorzystane zgodnie z obowiązującymi przepisami; 2) zastosowanie przepisu art. 33 ust. 6 ustawy o rehabilitacji w związku z przepisem art. 33 ust. 1 - 4a ustawy o rehabilitacji, poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo przekroczenia przez organ uprawnie do wydania decyzji określającej sankcje z tytułu wpłat na PFRON, odnośnie środków przekazanych na ZFRON, wobec których właściwy terenowo urząd skarbowy, wyłącznie właściwy do kontroli wykorzystania środków na zakładowy fundusz rehabilitacji nie stwierdził uchybień skutkujących nałożeniem sankcji; 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a") polegające na oddaleniu skargi i nie uchyleniu decyzji organu, pomimo, że decyzja ta wydana została z pominięciem części materiału dowodowego i bez rozważenia pełnego materiału dowodowego, w części dotyczącej powiazania kwestionowanych wydatków ze środków zakładowego funduszu ze schorzeniami pracowników niepełnosprawnych i ich indywidualnymi potrzebami, co w konsekwencji skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu wyroku, dlaczego organy odmówiły wiarygodności dowodów przedstawionych przez Skarżącą. Minister w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od Skarżącego na swoją rzecz kosztów postpowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest kwestia oceny zasadności zakwestionowana przez organy, wydatkowania przez Skarżącą środków ZFRON w latach 2008 r. - 2011 r. w ramach pomocy indywidualnej na rzecz swoich niepełnosprawnych pracowników w postaci zakupu sześciu pojazdów marki H., B. i V., M. oraz remontu budynków i mieszkań w łącznej kwocie ponad 1 082 563,79 zł. Naczelny Sąd Administracyjny za nieuprawnione uznaje zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty niezasadnego zastosowania przepisu art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy o rehabilitacji w kwestii wykorzystania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych niezgodnie z przeznaczeniem, w odniesieniu do środków ZFRON oraz niezasadnego zastosowania przepisu art. 33 ust. 6 ustawy o rehabilitacji w związku z przepisem art. 33 ust. 1 - 4a ustawy o rehabilitacji, poprzez oddalenie skargi. Zgodnie z postanowieniami art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy o rehabilitacji w przypadku niezgodnego z ust. 4 przeznaczenia środków funduszu rehabilitacji, pracodawca jest obowiązany do dokonania wpłaty w wysokości 30% tych środków na Fundusz w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło ujawnienie niezgodnego z ustawą przeznaczenia środków funduszu rehabilitacji, a także niedotrzymanie terminu, o którym mowa w ust. 3 pkt 3 tej ustawy. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 245 poz. 1810 ze zm.) w § 2 określa rodzaje wydatków ze środków ZFRON. Powyższe rozporządzenie w § 2 pkt. 11 przewiduje, że środki funduszu rehabilitacji przeznacza się na określoną pomoc indywidualną dla osób niepełnosprawnych. Natomiast w myśl art. 33 ust. 6 ustawy o rehabilitacji kontrola prawidłowości realizacji przepisów ust. 1-4a wykonywana jest przez właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. Zgodnie z aktami administracyjnymi niniejszej sprawy, powyższa kontrola trwała 1, 4-7, 11, 15, 22, 25-28 lutego 2013 r., którą przeprowadził Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. Kontrola dotyczyła prawidłowości gromadzenia i wydatkowania ZFRON w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. oraz od 1 września 2008 r. do 31 października 2012 r. Sporządzony protokół kontroli ujawnił nieprawidłowości m.in. w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków ZFRON. Stosownie do ustaleń kontrolujących, strona refundowała zakup samochodów osobowych w cenie około 100 000 zł, jednak z dokumentów nie wynika, żeby były to samochody specjalnie przystosowane dla osób niepełnosprawnych. Ponadto stwierdzono, że Spółka udzielała pomocy indywidualnej jednej z pracownic na adaptację i modernizację mieszkania w kwotach znacząco przewyższających kwoty przyznawane innym pracownikom. Słusznie podkreślał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że z przepisów art. 33 ust. 3 pkt 4 i 5 ustawy o rehabilitacji wynika zakaz zmniejszania środków przeznaczonych na cele pomocy indywidualnej i indywidualnych programów rehabilitacji. Dowodzi to, że wydatki muszą być ściśle ponoszone na cele narzucone przez rozporządzenie. Na przykład zakup środków transportu niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonanie czynności życiowych, czy też zwrot kosztów ubezpieczeń komunikacyjnych może być sfinansowany z części środków przeznaczonych na pomoc indywidualną. Z wniosków pracowników znajdujących się w aktach sprawy wynika, że zakupione pojazdy miały służyć łatwiejszemu dojazdowi do pracy, na zabiegi, czy też miały ogólnie ułatwić wykonywanie czynności życiowych. Oznacza to, że środek transportu ma nie tylko ułatwiać wykonywanie czynności życiowych, ale zakupiony ze środków ZFRON musi być niezbędny w rehabilitacji, o czym mówi § 2 ust. 1 pkt 11 lit. c) rozporządzenia. Właściwie zatem ocenił WSA, że zakwestionowane przez Prezesa PFRON wydatki Spółki ze środków ZFRON w sposób nie budzący wątpliwości poza te ramy wykraczały i nie mogły być uznane za wydatkowane zgodnie z ich ustawowym przeznaczeniem. Skarżąca nie wykazała, że zakupione samochody są niezbędne w rehabilitacji wskazanych pracowników. Nie wykazano również, aby pojazdy były wyposażone w specjalistyczne wyposażenie dedykowane wskazanym przez pracowników potrzebom rehabilitacyjnym. Także z przedstawionej dokumentacji zakupu pojazdów, nie wynika aby były wyposażone w elementy wyposażenia, które miałby służyć rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Trafni podnosił WSA, że ze środków ZFRON w ramach pomocy indywidualnej, nie można pokrywać kosztów zakupu środków transportu, które służą do wykonywania obowiązków zawodowych, czy też stanowić odpowiednią reprezentatywność, mają one bowiem służyć przede wszystkim ich "rehabilitacji". W takiej sytuacji zakup pojazdów powinien zostać sfinansowany w całości ze środków przeznaczonych na bieżącą działalność gospodarczą pracodawcy, a nie z środków ZFRON. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zarzutów w kwestii wydatków na remonty. Wydatki na remonty i ocieplanie mieszkań (domów), tarasów, łazienek, wymianę okien, czy dachów, nie są zgodne z ustawa o rehabilitacji i nie mieszczą się w katalogu wydatków dozwolonych rozporządzeniem w sprawie ZFRON. Dowodzenie, że wydatki tego typu zostały poniesione na modernizację i wyposażenie mieszkań, bez których to nie mogą pracownicy funkcjonować, nie spełniało przesłanek zawartych w treści rozporządzenia w sprawie ZFRON określającego rodzaje wydatków ze środków funduszu wskazanego § 2 ust. pkt 11 lit. d) rozporządzenia. Wydatki te nie miały związku z niepełnosprawnością poszczególnych pracowników. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydatkowanie środków ZFRON na montaż okien, remont instalacji grzewczej, docieplenie budynku mieszkalnego, są wydatkami poprawiającymi warunki bytowe pracowników spółki, a nie dostosowującymi pomieszczenia do potrzeb wynikających z niepełnosprawności pracowników. Należy podzielić pogląd WSA, że remont poddasza, piwnicy, tarasu, wymiana dachu, wymiana okien, ocieplenie budynku z całą pewnością nie noszą znamion adaptacji i nie mieszczą się w szerokim katalogu dozwolonych wydatków określonych w rozporządzeniu, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 11 lit. d) rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza aby doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi i nie uchyleniu decyzji organu. Decyzja ta nie została wydana z pominięciem części materiału dowodowego i bez rozważenia pełnego materiału dowodowego, w części dotyczącej powiazania kwestionowanych wydatków ze środków zakładowego funduszu ze schorzeniami pracowników niepełnosprawnych i ich indywidualnymi potrzebami. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. s. WSA (del.) Bogusław Woźniak s. NSA Wojciech Stachurski s. NSA Sławomir Presnarowicz