II SA/Łd 949/13

SENTENCJA Dnia 9 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267) oraz art. 42 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 1228), art. 2 pkt 1, 5 i 7, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 2 pkt 1, art. 12 ust. 1, art. 15, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005r., nr 86, poz. 732 ze zm.), art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], którą uznano za nienależnie pobrane przez P. G., zaliczkę alimentacyjną za okres od 1 września 2008r. do 30 września 2008r. w kwocie 300 zł. miesięcznie oraz orzeczono o zwrocie nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej za w/w okres w kwocie 300 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji w kwocie 179,31 zł. W uzasadnieniu podjętej decyzji organ wskazał, iż decyzją w/w z dnia [...] organ pierwszej instancji orzekł w stosunku do P. G. o uznaniu za nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 września 2008r. do 30 września 2008r. w kwocie 300 zł miesięcznie i zwrocie tejże zaliczki alimentacyjnej wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji w kwocie 179,31 zł. Odwołanie od tej decyzji złożył P. G., wskazując, iż ze względu na wszczęcie przez Komornika egzekucji w sprawie przedmiotowych świadczeń za okres od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r. jego odwołanie powinno zostać uwzględnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło, że zobowiązanie P. G. dotyczące spornej zaliczki alimentacyjnej powstało z tytułu umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie alimentów bieżących na rzecz P. G. należnych od dłużnika alimentacyjnego A. G. od dnia 1 września 2008r. Organ przypomniał, że decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], zmienioną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], przyznano P. G. prawo do zaliczki alimentacyjnej na okres od 1 września 2007r. do 30 września 2008r. w wysokości 300 zł miesięcznie uznając, iż zostały spełnione kryteria określone w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Następnie w dniu 8 maja 2013r. do organu wpłynęło postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.- W. w Ł. z dnia [...], o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w zakresie alimentów bieżących na rzecz P. G. należnych od dłużnika alimentacyjnego A. G., z którego wynika, że w dniu 23 kwietnia 2013r. P. G. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego od dnia 1 września 2008r., a prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na wniosek P. G. od dnia 1 września 2008r. W związku z powyższym, w ocenie organu, zaliczka alimentacyjna za okres od 1 września 2008r. do 30 września 2008r. została nienależnie pobrana i P. G. jest zobowiązany do jej zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Powyższą decyzję P. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uznaniu za nienależnie pobraną oraz o zwrocie przez P. G. zaliczki alimentacyjnej nienależnie pobranej w okresie od dnia 1 września 2008r. do dnia 31września 2008r. wykazała, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005r., nr 786, poz. 732 ze zm.), która wprawdzie utraciła moc obowiązującą w związku z wejściem w życie z dniem 1 października 2008r. przepisów ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r., nr 1, poz. 7 ze zm.), jednakże przepisy przejściowe nowej ustawy expressis verbis w art. 42 ust. 1 nałożyły na osobę, która nienależnie pobrała zaliczki alimentacyjne obowiązek ich zwrotu, odsyłając w tym zakresie w ust. 2 tego przepisu, do stosowania przy rozpatrzeniu spraw o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne do zasad i trybu określonych w przepisach dotychczasowej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. W rozpoznawanej sprawie okolicznością niekwestionowaną zarówno przez skarżącego, jak i organ pozostaje fakt, iż decyzją z dnia [...], zmienioną decyzją z dnia [...], Prezydent Miasta Ł. przyznał skarżącemu zaliczkę alimentacyjną w kwocie 300 złotych miesięcznie na okres od dnia 1 września 2007r. do dnia 30 września 2008r. Ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w art. 15 nakłada na osobę, która pobrała nienależnie zaliczkę alimentacyjną obowiązek jej zwrotu, nie definiując jednak pojęcia nienależnie pobranego świadczenia oraz zasad i trybu dochodzenia przez organ zwrotu nienależnie pobranych zaliczek, wobec czego Kolegium trafnie oceniło, kierując się dyspozycją art. 18 ust. 2 ustawy, iż w niniejszej sprawie należało zastosować odpowiednio przepisy art. 30 ust. 2 i następne ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.). W rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 wskazanej ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne (w tym wypadku zaliczki alimentacyjne) uważa się świadczenia rodzinne (zaliczki alimentacyjne) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych (zaliczek alimentacyjnych) albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych (zaliczek alimentacyjnych) w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w treści art. 2 pkt 1 zawiera legalną definicję bezskutecznej egzekucji, za którą uznaje się m.in. egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich trzech miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, co oznacza brak możliwości wyegzekwowania w okresie poprzedzających trzech miesięcy pełnej sumy przypadających od dłużnika alimentacyjnego świadczeń na rzecz osoby uprawnionej należnych za wszystkie nieuregulowane okresy świadczeniowe. Powołując się na powyższą definicję organ odwoławczy uznał, że skoro postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - W. w Ł. z dnia [...] umorzono, na wniosek wierzyciela postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec dłużnika alimentacyjnego A. G., to nie została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji, a w konsekwencji, z dniem 1 września 2008r., przestała istnieć podstawa do pobierania przedmiotowego świadczenia przez P. G., co musiało skutkować uznaniem spornego świadczenia za nienależnie pobrane. Powyższe twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest, w ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, co najmniej przedwczesne. Skarżący złożył bowiem wraz z odwołaniem zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - W. w Ł. z dnia [...] o wszczęciu egzekucji przeciwko dłużnikowi A. G. na wniosek wierzyciela P. G., w zakresie należności od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r. Okoliczność wspomniana nie została zaś dostrzeżona i oceniona przez organ odwoławczy. Zestawiając zaś daty zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego - 24 maja 2013r. i wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] należy dojść do wniosku, iż Kolegium wydając decyzję winno wziąć pod uwagę okoliczność wszczęcia przez komornika postępowania egzekucyjnego wobec A. G. w zakresie należności od dnia 1 września 2008r. do dnia 30 września 2008r. i wyjaśnić, czy faktycznie przestała istnieć przesłanka bezskuteczności, a w konsekwencji podstawa do pobierania spornego świadczenia przez P. G., co ostatecznie warunkowało nakaz zwrotu zaliczki alimentacyjnej, jako nienależnie pobranej. Brak ustaleń organu odwoławczego, co do faktycznego zaistnienia bezskuteczności egzekucji za okres od dnia 1 września 2008r. do dnia 30 września 2008r., stanowi w realiach niniejszej sprawy naruszenie ogólnych zasad postępowania, obligujących organy do wyjaśnienia wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na wynik postępowania, wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego niezbędnego dla prawidłowego rozstrzygnięcia (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Konkludując należy wskazać, iż skoro z dniem 24 maja 2013r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - W. w Ł. zawiadomił o wszczęciu egzekucji przeciwko dłużnikowi A. G. na wniosek wierzyciela P. G., w zakresie należności od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r., to Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobligowane było wskazanymi wyżej regulacjami Kodeksu postępowania administracyjnego, do wyjaśnienia, czy przesłanka bezskuteczności egzekucji, warunkująca przyznanie przedmiotowego świadczenia faktycznie nie istniała w momencie orzekania przez organ odwoławczy, bowiem skarżący wskazywał na fakt, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] nie odzwierciedlało intencji strony. Brak poczynionych przez organ odwoławczy ustaleń we wskazanym zakresie, musiał skutkować stwierdzeniem, iż organ odwoławczy uchybił wynikającemu z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, a także oceny tego materiału w sposób przewidziany w art. 80 k.p.a., w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a.. Powyższe z kolei obligowało sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS