III OSK 3018/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Stowarzyszenia [...] o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2023 r., sygn. akt III OSK 2358/22, w sprawie ze skargi kasacyjnej Rady Gminy [...] od wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2022 r., VIII SA/Wa 544/22 w sprawie ze skargi E.W. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 sierpnia 2022 r., VIII SA/Wa 544/22, po rozpoznaniu skargi E.W. na uchwałę Rady Gminy J. z [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego – stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Rady Gminy J., wyrokiem z 24 października 2023 r., III OSK 2358/22 uchylił zaskarżone orzeczenie i oddalił skargę oraz zasądził od skarżącego na rzecz Gminy J. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Stowarzyszenie [...] (dalej: "Stowarzyszenie") pismem z 28 października 2023 r. (uzupełnionym pismem z 20 listopada 2023 r.) złożyło skargę o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego wydanym przez NSA wyrokiem z 24 października 2023 r. wskazując, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem "art. 383 § 2, czy też § 6" ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1319 ze zm.). W ocenie autora skargi Rada Gminy J. skutecznie nie wygasiła radnemu mandatu, stąd pilne wznowienie postępowania jest w pełni uzasadnione. Oba wyżej wymienione pisma zostały złożone w formie elektronicznej i opatrzone podpisem J.S., pełniącego funkcję prezesa zarządu ww. Stowarzyszenia. Dodatkowo 6 listopada 2023 r. Stowarzyszenie wniosek o wznowienie postępowania z 28 października 2023 r. wraz z załącznikami nadało do NSA za pośrednictwem urzędu pocztowego. Wniosek podpisany został przez J.S. oraz wiceprezes zarządu Stowarzyszenia – E.C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do treści art. 280 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, bowiem merytoryczne rozpoznanie skargi jest niemożliwe, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie o jakim mowa w ww. przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest bowiem stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Natomiast w myśl art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej (zd. 1). Zgodnie z art. 270 p.p.s.a w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym (VII), można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Choć przepisy działu VII p.p.s.a nie określają, kto jest uprawniony do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, to w doktrynie przyjmuje się, że oparcie tej instytucji na zasadzie skargowości, a także treści przepisów tego działu określających terminy do wniesienia skargi uzasadniają przyjęcie, że legitymację do wniesienia takiej skargi mają strony postępowania, tj. skarżący albo organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.) albo uczestnik postępowania na prawach strony (art. 33 p.p.s.a.) – (por. M. Wierzbowski, R. Hauser Komentarz p.p.s.a, 2023, art. 270 teza 5). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy podkreślić, że jak wynika z akt sprawy Stowarzyszenie nigdy nie było stroną, czy też uczestnikiem postępowania toczącego się zarówno przed Sądem pierwszej, jak i drugiej instancji. Nie może zatem skutecznie domagać się o wznowienie postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem NSA z 24 października 2023 r., gdyż nie brało w nim udziału. Ponadto, nawet gdyby Stowarzyszenie posiadało przymiot strony, to w jego imieniu skargę o wznowienie postępowania musiałby sporządzić profesjonalny pełnomocnik. Zgodnie bowiem z art. 276 zd. drugie p.p.s.a., gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 p.p.s.a. Odesłanie to oznacza, że skargę o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym może sporządzić wyłącznie adwokat lub radca prawny (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkowo skarga ta może być sporządzona przez stronę postępowania, ale wyłącznie w sytuacji, gdy strona jest: sędzią, prokuratorem, notariuszem, radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych albo jeżeli wnosi ją prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 2). Przepisu art. 175 § 1 p.p.s.a. nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej RP, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną RP (art. 175 § 2a p.p.s.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy NSA nie mógł zatem nadać biegu skardze Stowarzyszenia o wznowienie postępowania, gdyż nie została ona sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego wyznaczonego przez podmiot będący stroną lub uczestnikiem zakończonego postępowania kasacyjnego. Dodatkowo należy jedynie wyjaśnić, że wznowienie postępowania nie może nastąpić z urzędu (jak chce tego Stowarzyszenie), lecz jedynie na żądanie uprawnionego podmiotu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 270 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.