I FZ 279/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1253/22 o odrzuceniu skargi E. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 3 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Pismem z dnia 5 kwietnia 2022 r. E. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. (dalej: Spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 3 marca 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2018 r. W skardze zaznaczono, że podlega ona - stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193; dalej: rozporządzenie ws. wpisu) - wpisowi stałemu w wysokości 500 zł i że wpis w takiej kwocie został uiszczony przelewem na rachunek bankowy sądu. W aktach sądowych sprawy potwierdzono uiszczenie powyższej kwoty. 2. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy podał, że w jego ocenie wartość przedmiotu sporu wynosi 75.515 zł. 3. Na podstawie i w wykonaniu zarządzenia z dnia 17 maja 2022 r. Spółka została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, w terminie 7 dni (od doręczenia wezwania) pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie sądowe, które doręczono Spółce w dniu 10 czerwca 2022 r., pozostało bez jej odpowiedzi. 4. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 549/22, Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę w związku z nieuzupełnieniem jej braku formalnego objętego powyższym wezwaniem. 5. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia Spółki z dnia 2 sierpnia 2022 r., postanowieniem z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt I FZ 242/22, uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 13 lipca 2022 r. i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia NSA stwierdził w szczególności, że nie wystąpiły przesłanki do wzywania Spółki do usunięcia braku formalnego skargi, ponieważ na podstawie jej treści, akt sądowych i podatkowych możliwe było ustalenie kwoty wpisu stosunkowego właściwej dla wartości przedmiotu zaskarżenia (w tym kontekście NSA wymienił kwotę 75.515 zł) i nadanie skardze dalszego biegu. 6. W związku z orzeczeniem NSA w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji sprawie ze skargi Spółki została nadana nowa sygn. akt I SA/Kr 1253/22. Następnie na podstawie i w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 listopada 2022 r. - wydanego z powołaniem się na przepisy art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) oraz § 1 pkt 3 rozporządzenia ws. wpisu - Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję z dnia 3 marca 2022 r. w kwocie 1.511 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu został doręczony Spółce w dniu 19 grudnia 2022 r. przy piśmie sądowym z dnia 28 listopada 2022 r., które zawierało pouczenie o prawie i trybie zaskarżenia tego zarządzenia w drodze zażalenia. Zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie zostało zaskarżone przez Spółkę, zaś wynikające z niego wezwanie nie zostało zrealizowane. 7. Postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1253/22, Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę Spółki na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., stwierdzając, że w wyznaczonym terminie nie uiściła ona wpisu sądowego od skargi. 8. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem Spółki z dnia 28 kwietnia 2023 r. W zażaleniu Spółka zarzuciła Sądowi naruszenie art. 215 § 1 w związku z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia ws. wpisów przez nieprawidłowe zastosowanie przepisów o wpisie stosunkowym, tj. § 1 pkt 3 tego rozporządzenia. Spółka podkreśliła, że wezwanie do uiszczenia wpisu na podstawie pisma z dnia 28 listopada 2022 r. [odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału - wyj. NSA] było wadliwe z dwóch powodów. Po pierwsze, dlatego że należało uwzględnić już zapłaconą przez Spółkę opłatę sądową w kwocie 500 zł. Po drugie, z tej przyczyny, że "przyjmując (...) jako wartość przedmiotu zaskarżenia podaną przez skarżącą w piśmie z dnia 2 sierpnia 2022 r. <>" wpis powinien wynosić 1885 zł i "co przy uwzględnieniu już zapłaconej kwoty 500,00 zł powoduje, że (...) wezwanie do zapłaty wpisu 1511 zł jest również wezwaniem z naruszeniem przepisów w zakresie wysokości opłaty od skargi w sprawie o wpis stosunkowy". W związku z tym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ustalenie prawidłowej wysokości wpisu, a następnie nadanie biegu jej skardze oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w zażaleniu. Ponadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. 9. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 9.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 9.2. Przede wszystkim stwierdzić należało, że zarzutów wniesionego środka zaskarżenia w żaden sposób nie powiązano z przepisem, który stanowił bezpośrednią podstawę prawną do wydania przez Sąd pierwszej instancji postanowienia o odrzuceniu skargi Spółki, a więc z art. 220 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem "Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.". 9.3. Prawidłowość oceny zastosowania art. 220 § 3 P.p.s.a. w ramach kontroli instancyjnej sprowadza się zasadniczo do oceny, czy w terminie zakreślonym wezwaniem (zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu) został uiszczony należny wpis przez zobowiązany podmiot. W tym obszarze istotne pozostają zatem przede wszystkim takie kwestie jak: ogólnie pojmowana skuteczność doręczenia wezwania i data jego doręczenia jako pozwalające na ustalenie daty początkowej i końcowej biegu terminu ustawowego na dokonanie czynności procesowej wniesienia opłaty sądowej oraz data uiszczenia należnego wpisu albo ustalenie o nieuiszczeniu należnej opłaty. Co do zasady poza zakresem wspomnianych rozważań, z uwagi na inne przyjęte w ustawie procesowej rozwiązania prawne, pozostaje kwestia dotycząca bezpośrednio określenia samej wysokości wpisu sądowego. 9.4. W odniesieniu do wysokości wpisu ewentualne zastrzeżenia strona zobowiązana do jego uiszczenia może bowiem i powinna podnosić w ramach zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Zgodnie bowiem z art. 227 § 1 P.p.s.a. zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. W niniejszej sprawie z powyższego środka prawnego, mimo zawartego w piśmie sądowym z dnia 28 listopada 2022 r. prawidłowego pouczenia o trybie i sposobie jego wniesienia, Spółka - z przyczyn sobie jedynie wiadomych - nie skorzystała. W ramach zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego miała możliwość zarówno podniesienia, że jej zdaniem wadliwie ustalono wartość przedmiotu zaskarżenia, jak i zwrócenia uwagi na bezsporną okoliczność uprzedniego uiszczenia bez wezwania kwoty w wysokości 500 zł na rzecz wpisu od skargi. Tymczasem Spółka nie tylko nie skorzystała z przysługującego jej prawa do zaskarżenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, ale i w żaden inny sposób nie zareagowała na to zarządzenie doręczone przy piśmie sądowym z dnia 28 listopada 2022 r. Pozostała wobec tych czynności sądowych zupełnie bierna. 9.5. Spółka w rozpoznanym zażaleniu wyszła przy tym z błędnego założenia, że na etapie postępowania o odrzuceniu skargi możliwe jest zarówno pełne rozważenie zagadnienia prawidłowości uprzedniego określenia wysokości wpisu sądowego, jak i związane z tym zagadnieniem ponowne ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Tymczasem, jak już wspomniano we wcześniejszych motywach, kwestie te powinny być przedstawione w zażaleniu na zarządzenie o wezwaniu do uiszczeniu wpisu sądowego z dnia 28 listopada 2022 r. Z powodów wyżej wyłożonych zarzuty Spółki dotyczące naruszenia art. 215 § 1 P.p.s.a. oraz przepisów rozporządzenia ws. wpisu należało ocenić jako niezasadne. 9.6. Dokonując kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia, w zakresie wyżej nakreślonym, stwierdzić należało, że odpowiadało ono prawu. Odpis zarządzenia z dnia 28 listopada 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi został skutecznie doręczony Spółce w dniu 19 grudnia 2022 r. Termin na uiszczenie wpisu upływał zatem w dniu 27 grudnia 2022 r. Do tej daty wynikające z zarządzenia wezwanie nie zostało zrealizowane przez Spółkę. Nawet zatem uwzględniając okoliczność wcześniejszej wpłaty przez Spółkę kwoty 500 zł jako - wówczas w jej ocenie - stałego wpisu od skargi, stwierdzić wypadało, że należny wpis od tej skargi (a więc wpis którego kwota została ustalona niepodważonym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału) nie został uiszczony. Ten stan rzeczy trafnie więc został oceniony przez Sąd pierwszej instancji jako powodujący konieczność odrzucenia skargi na postawie art. 220 § 3 P.p.s.a. 9.7. Wszystkie te względy zadecydowały o tym, że Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach nie orzekano z uwagi na brak podstaw prawnych do wydania tego rodzaju orzeczenia w ramach postępowania zażaleniowego.