III OSK 7008/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. S. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu ze skargi Gminy R. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt III OSK 2260/21 w sprawie dotyczącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 września 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 505/19 w sprawie ze skargi Rady Gminy R. na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...]. w przedmiocie nadania nazwy szkole podstawowej postanawia: odmówić dopuszczenia J. S. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. UZASADNIENIE Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 września 2021 r., sygn. akt III OSK 2260/21, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej "p.p.s.a." oddalił skargę kasacyjną Gminy R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 września 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 505/19 oddalającego skargę Rady Gminy R. na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie nadania nazwy szkole podstawowej (pkt 1) oraz zasądził od Gminy R. na rzecz Wojewody Łódzkiego kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2). Skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina R. W ww. skardze o wznowienie postępowania zawarto w imieniu J. S., powołując się na udzielone przez niego pełnomocnictwo, wniosek o dopuszczenie J. S. do postępowania w charakterze uczestnika. Na poparcie wniosku pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, iż J. S. jest synem patrona szkoły, której nazwę zmieniono zarządzeniem zastępczym Wojewody Łódzkiego z [...] marca 2019 r., nr [...] nadającym Szkole Podstawowej im. P. S. w R. nazwę: Szkoła Podstawowa w R. Podkreślił, że wydanie przez Wojewodę ww. zarządzenia ma negatywne konotacje i godzi w dobra osobiste zwłaszcza najbliższej rodziny patrona szkoły. Wydanie prawomocnego orzeczenia w sprawie, oczywiście negatywnego dla członka rodziny patrona szkoły, uzasadnia zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy dopuszczenie J. S. do udziału w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek J. S. o dopuszczenie go do postępowania w charakterze uczestnika podlega oddaleniu jako niedopuszczalny. Stosownie do art. 33 § 2 zd. 1 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. nie znajduje jednak zastosowania w sprawie ze skargi na zarządzenie zastępcze wojewody, wydane na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Postępowanie prowadzone przez organ nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego jest postępowaniem szczególnym uregulowanym odpowiednio w przepisach rozdziału 10 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875 ze zm.), rozdziału 8 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1868 ze zm.) i rozdziału 7 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2096 ze zm.). Przepisy ustaw samorządowych również w sposób szczególny regulują krąg podmiotów, które są uczestnikami postępowania nadzorczego. W ustawie o samorządzie gminnym są to organ nadzoru i gmina (związku międzygminny) i tylko te podmioty mogą być stronami ewentualnego postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątek od tej zasady wprowadza jedynie przepis art. 98a ust. 3 w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, który oprócz gminy (lub związku międzygminnego) przewiduje, iż uprawniona do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze. Przepis ten obowiązujący od 25 października 2008 r. został wprowadzony na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2007 r. (P 19/04, OTK ZU 7A/2007, poz. 78), który orzekł, iż art. 98a ust. 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zakresie, w jakim uniemożliwia radnemu zaskarżenie zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie jego mandatu, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjątek ten potwierdza zasadę, iż przepisy rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym dotyczące postępowania nadzorczego w sposób ścisły regulują krąg uczestników tego postępowania i wymieniają podmioty, którym przysługuje legitymacja skargowa. Tym samym podmiot, który nie może być uczestnikiem postępowania nadzorczego i nie może wnieść skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze (lub zarządzenie zastępcze), nie może również wziąć udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym w charakterze uczestnika. Zatem w sprawach zainicjowanych skargą wniesioną np. przez gminę, wojewodę, podmiot, o którym mowa w art. 98a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym na podstawie przepisów rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. nie ma zastosowania. Krąg stron postępowania sądowoadministracyjnego w tych sprawach określają wyłącznie przepisy ustawy o samorządzie gminnym. Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por.m.in. postanowienia NSA: z 29 września 2010 r., II OZ 899/10, z 29 listopada 2013 r., II OZ 1067/13, z 29 stycznia 2014 r., II OZ 64/14, z 26 maja 2015 r., II OZ 473/15, z 27 sierpnia 2015 r., II OZ 757/15, z 16 września 2015 r., II OZ 855/15, z 12 lutego 2016 r., II OZ 1307/15, z 2 marca 2016 r., I OZ 129/16, z 6 kwietnia 2017 r., II OZ 352/17, z 31 maja 2016 r., II OZ 563/16, z 14 czerwca 2016 r., II OZ 598/16, z 7 września 2017 r., II OZ 864/17, pub. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 i art. 276 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odmówił dopuszczenia J. S. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika.