II SA/Wa 338/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2022 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2021 r. poz. 1100 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] października 2021 r. o utracie przez J. A. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że J. A. [...].08.2008 r. został zarejestrowany w Urzędzie Pracy [...] jako osoba bezrobotna. Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...].08.2008 r. orzekł o uznaniu pana A. z dniem [...].08.2008 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Następnie decyzją nr [...] z 04.10.2021 r. Prezydent [...] orzekł o utracie przez wymienionego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].10.2021 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że utrata statusu nastąpiła z powodu osiągnięcia przez wymienionego wieku emerytalnego. W odwołaniu J. A. podniósł, że pomimo osiągnięcia wieku 65 lat, tj. uprawniającego do uzyskania świadczenia emerytalnego, nie będzie o nie wnioskować w kraju a za granicą, po osiągnięciu wieku 70 lat. Dlatego też ww. oczekuje od Urzędu Pracy [...] kontynuowania odprowadzania do ZUS składek zdrowotnych do czasu podjęcia zatrudniania bądź potwierdzenia przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, statusu osoby represjonowanej, aby móc korzystać z publicznych świadczeń zdrowotnych. Wniósł o nowelizację ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w zakresie m.in. niepozbawiania statusu osoby bezrobotnej osób, które ukończy y wiek 60 lat w przypadku kobiet i 65 - w przypadku mężczyzn i tym samym prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Krytycznie ocenił udzieloną mu pomoc przez organ zatrudnienia w poszukiwaniu pracy oraz opisał swoje poglądy na temat polityki rynku pracy. Wojewoda [...] utrzymując w mocy decyzje organu I instancji w uzasadnieniu decyzji przywołał art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (....). Wskazał, że zgodnie z tym przepisem starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Wojewoda przytoczył treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia (...). Wskazał, że jednym z tych warunków jest nieukończenie wieku 60 lat w przypadku kobiety i 65 lat w przypadku mężczyzny. Organ wskazał, że powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Przepis ustanawiający negatywną przesłankę utrzymania statusu osoby bezrobotnej, wskazuje na zamiar ustawodawcy ustalenia górnej granicy wieku, po przekroczeniu którego następuje utrata statusu bezrobotnego. Wojewoda [...] wskazał, że obecne brzmienie ww. przepisu dotyczącego wieku wynika z zapisów art. 10 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie z dniem 1 października 2017 r. Przed 1 października 2017 r. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy brzmiał "nie osiągnęła wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 24 ust. 1a i 1b oraz w art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych". Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (karta rejestracyjna bezrobotnego) bezsprzecznie wynika, że J. A. urodził się [...].10.1956 r. W związku z powyższym z dniem [...].10.2021 r. wymieniony ukończył 65 lat. W tej sytuacji organ uznał, że spełniony został warunek stanowiący negatywną przesłankę zachowania statusu osoby bezrobotnej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia (...). Wojewoda [...] podkreślił, że pojęcie osoby bezrobotnej nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację, dlatego też organy administracji nie mają możliwości orzekania na podstawie uznania administracyjnego, a postępowanie wyjaśniające organu ogranicza się do ustalenia, czy w sprawie zachodzą okoliczności wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, katalog sytuacji; w których następuje pozbawienie statusu bezrobotnego ma charakter zamknięty. Wystąpienie wskazanej w nim przyczyny zobowiązuje organ administracji do wydania decyzji o pozbawieniu tego statusu, w związku z czym decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego. Do takich sytuacji, stosownie do treści art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji, należy m.in. niespełnianie warunków określonych w definicji bezrobotnego. Unormowanie art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji jako bezwzględnie wiążące, obligowało w przedmiotowej sprawie Prezydenta [...] do wydania decyzji o utracie przez J. A., wobec ukończenia wieku 65 lat, statusu osoby bezrobotnej. Wojewoda [...] zauważył przy tym, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazał też, że wyłączenie z kręgu osób bezrobotnych, osób które osiągnęły określony wiek (60 lat kobieta i 65 lat mężczyzna), nie jest zależne od nabycia uprawnienia do świadczenia emerytalnego. Uzyskanie prawa do emerytury stanowi bowiem odrębną przesłankę negatywną zachowania statusu bezrobotnego, określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.c ustawy. Ponadto, ustawodawca nie przewidział możliwości, aby w rejestrze osób bezrobotnych pozostały osoby po ukończeniu 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn, nawet w sytuacji utraty przez nich ubezpieczenia zdrowotnego. Rejestrowanie się w urzędzie pracy wyłącznie w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego mija się z celem rejestracji jako osoba bezrobotna. Wojewoda [...] wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy c świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z 27 sierpnia 2004 r. Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 t.j.), istnieje możliwość ubezpieczenia się dobrowolnie. Tak więc, w oparciu o powyższe i w nawiązaniu do przywołanego stronę w odwołaniu art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. W nawiązaniu do postulatu strony "podjęcia przez Wojewodę [...] działań w kierunku nowelizacji ustawy z dn. 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (...)", Wojewoda [...] poinformował, komu przysługuje inicjatywa ustawodawcza. Decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. stała się przedmiotem skargi J. A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, że uzasadnienie decyzji "zawiera szereg manipulacji". Podał, że w uzasadnieniu wskazano, że decyzją Prezydenta [...] nr [...] z [...].08.2008 r. został uznany za osobę bezrobotną i odmówiono przyznania prawa do zasiłku, co błędnie sugeruje, że ubiegał się o taki zasiłek. Wskazał, że nie starał się o przyznanie zasiłku, a nawet odbywając szkolenie organizowane przez Krajowe Centrum Edukacyjne w listopadzie i grudniu 2008 r, zrezygnował z przyznanego decyzją [...] dodatku szkoleniowego, co potwierdza decyzja nr [...]. Skarżący wskazał też m.in., że wskazane w odwołaniu nieprawidłowości w dostępie do niektórych ofert pracy zostały przemilczane. Podniósł, że rejestracja w charakterze osoby bezrobotnej nie miała na celu uzyskania ubezpieczenia medycznego lecz uzyskanie pracy i podniesienie kwalifikacji. Wskazał też m.in., że w dniu [...] stycznia 2022 r. złożył petycję do Senatu RP o podjęcie inicjatywy w celu nowelizacji ustawy o promocji zatrudnienia (...) zmieniającej brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.b. Podniósł, że zmiana brzmienia powołanego przepisu przedstawiona w jego petycji uniemożliwiałaby urzędom pracy wydawanie decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej ze względu na osiągnięcie wieku 60 i 65 lat, jeśli osoby takie nie złożyły wniosku o emeryturę, jak też deklarują gotowość do podjęcia pracy, co byłoby też zgodne z głoszoną deklaracją podczas obniżania wieku emerytalnego 2017 r. że daje on wybór między emeryturą i pozostaniem na rynku pracy. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do skargi podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał nadto, że krytyczna ocena działań podjętych przez organ zatrudnienia wobec strony postępowania w zakresie poszukiwania pracy, a tym bardziej poglądy skarżącego na temat polityki rynku pracy w zakresie wieku emerytalnego, nie podlegają ocenie przez Wojewodę [...], ponieważ nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie; tj. utraty statusu osoby bezrobotnej wobec ukończenia przez skarżącego wieku 65 lat. Organ wskazał też m.in., że strona nie złożyła odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...].08.2008 r. nr [...] o uznaniu za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku, stąd zarzuty wobec Wojewody w tym zakresie są bezzasadne. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 23 września 2022 r. J. A. zwrócił się o wystąpienie do TK z pytaniem o zbadanie zgodności z art. 68 Konstytucji RP art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.b ustawy o promocji zatrudnienia (...) oraz z pytaniem do TSUE o zbadanie zgodności z prawem europejskim wieku emerytalnego obowiązującego w RP w kontekście uprawnień emerytalnych w krajach UE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie podlegała uwzględnieniu. Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, I oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie ukończyła 60 lat - kobieta lub 65 lat - mężczyzna. Powołany przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, tj. w brzmieniu przewidującym ukończenie 65 lat przez mężczyzn jako warunek utrzymania statusu osoby bezrobotnej, wszedł w życie w dniu 1 października 2017 r. na mocy art. 10 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 38). Ustawą tą wprowadzono również zmianę art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, któremu nadano następujące brzmienie: "Ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184". Ten ostatnio wskazany przepis (art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) wprowadzający wiek emerytalny 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet również zaczął obowiązywać z dniem 1 października 2017 r. na mocy art. 31 ustawy nowelizującej z dnia 16 listopada 2016 r. Zatem zarówno przepis wprowadzający możliwość przejścia na emeryturę w wieku 65 lat dla mężczyzn, jak i przepis wprowadzający graniczną datę 65 lat dla mężczyzn jako maksymalny wiek po przekroczeniu którego nie można utrzymać statusu osoby bezrobotnej – zaczęły obowiązywać z dniem 1 października 2017 r. W sprawie tej organy prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy ustawy o promocji zatrudnienia (...). Wojewoda [...] trafnie wskazał, że mają one charakter bezwzględnie obowiązujący ( wyrok NSA z dnia 12 września 2014 r. sygn.. akt I OSK 859/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy prawidłowo ustaliły w tej sprawie, że skarżący urodził się w dniu [...] października 1956 r. Wiek 65 lat skarżący ukończył zatem w dniu [...] października 2021 r. Z tym też dniem organ zasadnie związał fakt utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Ustawowy katalog sytuacji, w których następuje pozbawienie statusu bezrobotnego ma charakter zamknięty, a wystąpienie wskazanej w nim przyczyny zobowiązuje organ administracji do wydania decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej. Podjęta przez organ decyzja nie ma charakteru uznaniowego. Podniesione w skardze kwestie dotyczące krytycznej oceny działań organu wobec skarżącego w okresie pozostawania w rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej, jak również podnoszony postulat w zakresie zmiany brzmienia przepisu, pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. W sprawie nie zostały naruszone także przepisy Konstytucji RP. Zgodnie z art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Decyzja o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej nie daje podstaw do wywodzenia braku prawa do zabezpieczenia społecznego. Podkreślenia wymaga przy tym, że żaden przepis Konstytucji RP nie określa wieku emerytalnego, stąd jego obniżenie w drodze ustawy, nie może być samo w sobie ujmowane jako naruszenie art. 67 Konstytucji. Sąd nie znalazł w tej sprawie podstaw do skierowania pytania do TK, jak również do wystąpienia do TSUE z pytaniem prejudycjalnym. W sprawie tej nie został naruszony art. 68 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem, każdy ma prawo do ochrony zdrowia (ust. 1), Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa (ust. 2). Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku (ust. 3). Wydanie decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej nietrafnie utożsamiane jest przez skarżącego z pozbawieniem dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzekł jak w wyroku. ----------------------- 6