II OKW 84/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Grupy Wyborców Gminy Opole Lubelskie na postanowienie Komisarza Wyborczego w Lublinie III z dnia 29 stycznia 2024 r. nr 7/2024 w przedmiocie dokonania aktualizacji opisu stałych obwodów głosowania oddala skargę UZASADNIENIE Komisarz Wyborczy w Lublinie III 29 stycznia 2024 r. wydał postanowienie w sprawie podziału Gminy Opole Lubelskie na stałe obwody głosowania, ustalenia ich numerów, granic oraz siedzib obwodowych komisji wyborczych. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 12 § 2 i § 11 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2408). 30 stycznia 2024 r. Grupa Wyborców Gminy Opole Lubelskie złożyła, za pośrednictwem Komisarza Wyborczego, skargę na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 12 § 3 Kodeksu wyborczego. W skardze wnieśli o dokonanie zmiany postanowienia przez dokonanie podziału okręgu wyborczego nr 3 poprzez wyłączenie z niego miejscowości Górna Owczarnia i przyłączenie jej do okręgu wyborczego nr 19. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wyłączenie miejscowości Górna Owczarnia z okręgu nr 3 byłoby korzystne dla wykonywania konstytucyjnego prawa wyborczego. Miejscowość ta znajduje się bowiem w bezpośrednim sąsiedztwie miejscowości Góry Opolskie, gdzie znajduje się siedziba Obwodowej Komisji Wyborczej obwodu wyborczego nr 19. Jedocześnie siedziba Obwodowej Komisji Wyborczej obwodu wyborczego nr 3 znajduje się zdecydowanie dalej (przy ul. Fabrycznej w Opolu Lubelskim). Dla części mieszkańców miejscowości Górna Owczarnia bariera komunikacyjna i znaczna odległość ich miejsca zamieszkania od siedziby Obwodowej Komisji Wyborczej nr 3 stanowi uniemożliwienie udziału w głosowaniu i tym samym skorzystaniu z konstytucyjnego czynnego prawa wyborczego. Z tych też względów za uzasadnione uznać należy, aby miejscowość Górna Owczarnia została przyłączona do obwodu nr 19. Jednocześnie wskazano, że miejscowość Górna Owczarnia stanowi odrębne sołectwo. Zgodnie zaś z punktem 25 rozdziału II uchwały Nr 17/2023 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie wytycznych dla komisarzy wyborczych dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze i podziału gmin na stałe obwody głosowania, nie można tworzyć okręgów wyborczych składających się z jednostki pomocniczej gminy i części innej jednostki pomocniczej gminy, niegraniczących ze sobą jednostek pomocniczych lub jednostki pomocniczej gminy i części miasta. Jedynie w przypadku, gdy układ przestrzenny gminy, w powiązaniu z liczbą mieszkańców poszczególnych jednostek pomocniczych i miast leżących na obszarze gminy, jest tego rodzaju, że spełnienie tego warunku wiązałoby się z naruszeniem zasad, o których mowa w pkt 24, wówczas dopuszczalne jest odstąpienie od tych zasad. Podobne odstępstwa od zasad tworzenia okręgów wyborczych dopuszczalne są również w przypadku miast podzielonych na jednostki pomocnicze (por. wyrok NSA z 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2074/17). Okręg wyborczy nr 3 składa się z sołectwa jako jednostki pomocniczej Gminy oraz części miasta Opole Lubelskie, co nie jest zgodne ze wskazanymi powyżej wytycznymi, a co jest dodatkowym uzasadnieniem dla dokonania podziału obwodów wyborczych we wnioskowany sposób. W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak jakichkolwiek argumentów merytorycznych przemawiających za zmianą bądź uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Komisarz Wyborczy wskazał, że zaskarżonym postanowieniem dokonał aktualizacji opisu granic stałych obwodów głosowania w Gminie Opole Lubelskie ustalonych postanowieniem Nr 56/2019 Komisarza Wyborczego w Lublinie III z dnia 25 marca 2019 r. w sprawie podziału Gminy Opole Lubelskie na stałe obwody głosowania, ustalenia ich numerów, granic oraz siedzib obwodowych komisji wyborczych (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2019 r. poz. 1960, zm. Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2023 r. poz. 2918, Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2023 r. poz. 3685). Aktualizacja polegała na wykreśleniu miejscowości Pustelnia w obwodzie głosowania nr 8 oraz wykreśleniu miejscowości Janiszkowice z obwodu głosowania nr 13. Dokonana zmiana spowodowana była faktem, iż obie ww. miejscowości występowały wyłącznie jako nazwy potoczne używane przez mieszkańców - nie figurowały w urzędowym wykazie miejscowości i ich części w bazie TERYT. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 12 § 13 Kodeksu wyborczego, na postanowienia komisarza wyborczego, o których mowa w § 2, 4 i 9, wyborcom w liczbie co najmniej 15 przysługuje prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 3 dni od daty podania ich do publicznej wiadomości. Skargę wnosi się za pośrednictwem komisarza wyborczego. Komisarz wyborczy w terminie 2 dni przekazuje skargę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz informacją o posiadaniu praw wyborczych przez wnoszących skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów nie później niż w ciągu 5 dni od dnia jej wpływu i wydaje orzeczenie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz komisarzowi wyborczemu. Od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje środek prawny. Przepis art. 420 § 3 stosuje się. Wedle art. 13 § 3 Kodeksu wyborczego do zmian w podziale na stałe obwody głosowania przepisy art. 12 § 11-15 stosuje się odpowiednio. W zakresie nieuregulowanym w kodeksie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, 1705 i 1860, zwana dalej: "p.p.s.a.") dotyczące spraw ze skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 2-6, art. 90, art. 91 § 2, art. 93, art. 96-122, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, pkt 2 i 3 oraz art. 243-262, z tym, że termin, o którym mowa w art. 193 tej ustawy wynosi 5 dni, o czym stanowi art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego. Skargę w niniejszej sprawie złożyli mieszkańcy Gminy Opole Lubelskie – miejscowości Górnej Owczarni, która znajduje się w obwodzie głosowania nr 3, jednakże w ich ocenie zasadnym byłoby aby znajdowała się ona w obwodzie głosowania nr 19. Jak wynika z akt sprawy Burmistrz Gminy Opola Lubelskiego 24 stycznia 2024 r. złożył stosowny wniosek do Komisarza Wyborczego o dokonanie podziału w ww. zakresie. Podnieść jednakże należy, że w zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniu Komisarz wyborczy dokonał jedynie aktualizacji opisu granic stałych obwodów głosowania w Gminie Opole Lubelskie ustalonych postanowieniem nr 56/2019 Komisarza Wyborczego w Lublinie III z dnia 25 marca 2019 r. Polegała ona na wykreśleniu miejscowości Pustelnia w obwodzie głosowania nr 8 oraz wykreśleniu miejscowości Janiszkowice z obwodu głosowania nr 13 z uwagi, iż miejscowości te nie figurowały w urzędowym wykazie miejscowości i ich części w bazie TERYT (są to nazwy używane jedynie potocznie przez mieszkańców). Powyższa zmiana została dokonana na podstawie art. 12 § 11 Kodeksu wyborczego, stosownie do którego Komisarz wyborczy, tworząc obwody głosowania, ustala ich numery, granice oraz siedziby obwodowych komisji wyborczych. Granice obwodów głosowania ustala się z uwzględnieniem krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju, o którym mowa w art. 47 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 773). Komisarz w zaskarżonym postanowieniu nie dokonał zatem, na podstawie art. 13 Kodeksu wyborczego, jakiekolwiek zmiany w podziale w obwodzie głosowania nr 3 jak i 19. Skoro zatem zaskarżone postanowienie nie powoduje żadnych zmian w dotychczasowym podziale stałych obwodów do głosowania, brak jest podstaw do uwzględnienia skargi skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem uchylić zaskarżonego postanowienia, z uwagi iż w ocenie skarżących zachodzi konieczność zmiany w podziale na obwody do głosowania, skoro obejmuje ono swym zakresem jedynie aktualizację opisu granic stałych obwodów głosowania. Podnieść należy, że co prawda w odpowiedzi na skargę Komisarz wyborczy nie ustosunkował się do zarzutów skargi, co do braku zmiany w granicach obwodu głosowania nr 3 i 19, jak i nie wyjaśnił także w jaki sposób odniósł się do wniosku Burmistrza z 24 stycznia 2024 r. w ww. zakresie, to okoliczności te nie mogą same w sobie stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Powyższe działanie Komisarza wyborczego choć należy ocenić negatywnie - winien on bowiem w sposób przejrzysty i szczegółowy wyjaśnić, powołując się na precyzyjne dane istotne dla dokonania zmian w granicach obwodu głosowania, dlaczego nie dokonał takiej zmiany – to należy mieć na uwadze, iż celem wydanego postanowienia była jedynie aktualizacja opisu granic dotychczasowych obwodów do głosowania. Brak zatem reakcji Komisarza wyborczego na zarzuty skargi, nie może skutkować uchyleniem objętych postanowieniem aktualizacji. Skarżący bowiem nie wykazali, że dokonana aktualizacja była bezpodstawna. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 13 w zw. z art. 13 § 3 i art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego orzekł jak w sentencji.