III FZ 437/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 600/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 2022 r., nr 0201-IEW1.4121.4.2022.MW w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 14 czerwca 2022 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Sąd pierwszej instancji dokonując analizy wniosku W.D. (dalej: Skarżący) stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Ocena tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, nie może bowiem sprowadzać się do żądania wstrzymania aktu i odbywać się w oderwaniu od szczegółowych informacji o jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Zdaniem Sądu strona lakonicznie uzasadniła swój wniosek i nie przedstawiła żadnych dokumentów, które zobrazowałyby jej sytuację majątkową. Wniosek nie zawiera konkretnych informacji, na podstawie których Sąd mógłby zbadać, czy odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowodowałaby nieodwracalne skutki. Ubocznie Sąd pierwszej instancji dodał, że jakkolwiek wykonanie decyzji, postanowienia, aktu czy czynności zawsze powoduje pewne konsekwencje finansowe, to jednakże nie w każdym przypadku związane one będą z wystąpieniem skutków o jakich mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W zażaleniu na to postanowienie Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu zaskarżył powyższe postanowienie WSA we Wrocławiu w całości, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego postępowania, a to art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jeleniej Górze z 17 grudnia 2021 r. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej oraz decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 14 czerwca 2022 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe G. S.A. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych – pomimo istnienia przesłanek wstrzymania wykonania ww. decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jeleniej Górze z 17 grudnia 2021 r. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej oraz decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 14 czerwca 2022 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe G. S.A. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Uzasadniając swoje stanowisko Skarżący wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Jeleniej Górze pismem z 23 kwietnia 2023 r. skierował do Skarżącego upomnienie wzywając do uregulowania należności wynikających z decyzji z 17 grudnia 2021 r. w terminie 7 dni od otrzymania upomnienia, wskazując jednocześnie, że brak wpłaty spowoduje wszczęcie egzekucji administracyjnej. Upomnienie zostało odebrane przez Skarżącego 22 maja 2023 r. Z uwagi na swoją sytuację finansową Skarżący nie był w stanie dokonać zapłaty zgodnie z rzeczonym upomnieniem co w konsekwencji skutkowało wszczęciem wobec Skarżącego egzekucji administracyjnej w celu wyegzekwowania kwot wynikających z decyzji z 17 grudnia 2021 r. Dodał również, że we wniosku o przyznanie pomocy prawnej Skarżący wskazał, że jest współwłaścicielem dwóch nieruchomości - domu oraz mieszkania, dla których prowadzone są odpowiednio księgi wieczyste o nr [...] oraz [...]. Skarżący podkreślił, że w aktualnej sytuacji, w jakiej znajduje - jest osobą bezrobotną nie osiąga żadnych dochodów oraz nie posiada oszczędności - realnym zagrożeniem jest skierowanie przez organ skarbowy postępowania egzekucyjnego do przedmiotowych nieruchomości. Z kolei ewentualna sprzedaż tychże nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego spowoduje dla Skarżącego nieodwracalne skutki, gdyż odzyskanie ww. nieruchomości w aktualnej sytuacji majątkowej Skarżącego nie będzie możliwe. Podkreślił również to, że nieruchomości te są wykorzystywane przez Skarżącego i jego rodzinę na cele mieszkaniowe. Skarżący podniósł, że zobowiązany jest zaskarżoną decyzją do uiszczenia zaległości podatkowych w kwocie ponad 170.000 zł, a oprócz tego ponosić będzie odsetki od tej kwoty. Biorąc zaś pod uwagę, że posiada również inne zobowiązania finansowe, a nie ma obecnie żadnego źródła utrzymania, zasadnie można zakładać, że wykonanie jego zobowiązań będzie wiązało się z utratą jedynego wartościowego mienia jakie posiada, czyli wspomnianych już wyżej nieruchomości. Ewentualne jego odzyskanie będzie w praktyce niemożliwe. W świetle powyższego, w ocenie Skarżącego w wystarczającym stopniu wykazał on istnienie okoliczności uzasadniających obawę wyrządzenia znacznej szkody bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. post. NSA z 17.7.2008 r., II GZ 139/08; CBOSA). Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. post. NSA z 3.10.2011 r., I FSK 1427/11; CBOSA). Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. post. NSA: z 10.5.2011 r., II FZ 106/11; z 9.9.2011 r., II FSK 1501/11; z 28.9.2011 r., I FZ 219/11; z 26.11.2007 r., II FZ 338/07; CBOSA). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawić konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto wniosek powinien zostać poparty stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie – wbrew twierdzeniom autora zażalenia – wniosek Skarżącego zawarty w skardze nie został poparty argumentami, które nawiązywałyby do art. 61 § 3 p.p.s.a. Okoliczności przywołane przez Skarżącego nie uprawdopodobniają przede wszystkim twierdzenia o spełnieniu tych ustawowych przesłanek. Z akt sprawy nie wynika bowiem, by organy podatkowe podjęły dotychczasowe czynności egzekucyjne zmierzające do sprzedaży nieruchomości Skarżącego. Trzeba zaś mieć dodatkowo na tym tle na uwadze, że egzekucja z nieruchomości ma charakter wieloetapowy, obejmując w szczególności: zajęcie nieruchomości (art. 110c i n. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), opis i oszacowanie wartości nieruchomości (art. 110m i n. u.p.e.a.) i dopiero w dalszej kolejności jej sprzedaż w drodze licytacji (art. 110w i n. u.p.e.a.). Zatem ewentualność skierowania egzekucji do nieruchomości Skarżącego trudno postrzegać na obecnym etapie jako związaną automatycznie z utratą miejsca zamieszkania, tym bardziej w sytuacji, gdy ich łączna wartość może przewyższać dochodzoną przez organy kwotę (171.835 zł). Artykułowana w ramach wniosku obawa dotycząca sprzedaży nieruchomości zamieszkałej przez Skarżącego ma więc w bieżącym stanie rzeczy charakter hipotetyczny i jako taka nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji (vide np. post. NSA z 17.12.2021 r., II FZ 149/21; CBOSA). Nie jest bowiem wiadome – nawet przy uznaniu za uprawdopodobnione twierdzenia, że egzekucja zostanie skierowana do nieruchomości – w jakim zakresie obejmie ona te nieruchomości i czy uzyskane stąd kwoty pozwolą Skarżącemu utrzymać bądź zapewnić miejsce zamieszkania. Związek przyczynowy ze skutkiem pozbawienia miejsca zamieszkania nie został tym samym uprawdopodobniony, zaś spodziewany uszczerbek w budżecie adresata decyzji jest normalnym następstwem jej wykonania i nie może być per se utożsamiany z powstaniem po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. np. post. NSA z 8.5.2018 r., I FZ 104/18; CBOSA). W świetle powyższych uwag za prawidłową należy uznać dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę wniosku Skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji. Jak prawidłowo podał WSA skarżąca nie przedstawiła argumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie skutków wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.