I OPP 56/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Jan Kacprzak (spr.) Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi W. E. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1290/07 w sprawie ze skargi Zarządu Miasta i Gminy Sz. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej postanawia oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE W dniu 30 października 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) W. E. złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi Zarządu Miasta i Gminy Sz. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. W. E. wniosła o stwierdzenie, że w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym sygn. akt I SA/Wa 1290/07 (wcześniej I SA 3383/01) doszło do naruszenia jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oraz zasądzenie na jej rzecz kwoty 20 tys. złotych. W uzasadnieniu skargi wskazała na zaniedbania organów administracji publicznej. Ponadto zwróciła uwagę, że nie został rozpoznany jej wniosek z dnia [...] grudnia 2003 r. o wyłączenie sędziów, przez co sprawa ze skargi Miasta i Gminy Sz. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie została zakończona. Z akt sprawy wynika, że skarga Zarządu Miasta i Gminy Sz. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r. została złożona w dniu [...] grudnia 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] lutego 2002 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Pierwsza rozprawa w sprawie, która odbyła się [...] września 2003 r. została odroczona z uwagi na złożony przez uczestniczkę postępowania W. E. wniosek o wyłączenie sędziego przewodniczącego składu. Postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. wniosek o wyłączenie sędziego został oddalony. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wnioski W. E. o zmianę i uchylenie ww. postanowienia. Po wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień [...] grudnia 2003 r., wpłynął wniosek W. E. o wyłączenie kolejnego sędziego ze składu orzekającego, wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy z dnia [...] września 2003 r. oraz zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Wszystkie te pisma procesowe zostały rozpoznane. Druga rozprawa w dniu [...] grudnia 2003 r. została odroczona ze względu na konieczność rozpoznania wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów NSA w Warszawie od orzekania w przedmiotowej sprawy. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego od dnia 1 stycznia 2004 r. sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W okresie od 2004 do 2006 r. W. E. wnosiła liczne zażalenia na postanowienia wydawane w sprawie, a także składała szereg wniosków oraz zaskarżała wszystkie czynności sądowe podejmowane w tym postępowaniu nawet te, które nie podlegały zaskarżeniu. Na rozprawie w dniu [...] marca 2006 r. zostało ogłoszone postanowienie o zawieszeniu postępowania do czasu ustalenia następców prawnych zmarłej uczestniczki postępowania A. Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w okresie zawieszenia (tj. od czerwca 2006 r. do lipca 2007 r.) zwracał się do uczestników postępowania, właściwego urzędu skarbowego i właściwego sądu rejonowego o przesłanie informacji odnośnie ewentualnych następców prawnych zmarłej uczestniczki postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. sygn. akt OZ 3/04 odrzucił wniosek W. E. o wyłączenie wszystkich sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pomimo pouczenia o niezaskarżalności postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego W. E. również to postanowienie zaskarżyła, co skutkowało wydaniem kolejnych postanowień z dnia [...] lutego i [...] kwietnia 2007 r. odrzucających zażalenia. Po ustaniu przyczyny zawieszenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. podjął zawieszone postępowanie. Następnie WSA w Warszawie w dniu [...] września 2007 r. odrzucił zażalenie W. E. na to postanowienie jako niedopuszczalne. Wyznaczony na dzień [...] listopada 2007 r. termin rozprawy został odwołany z uwagi na konieczność nadania biegu zażaleniu na postanowienie z dnia [...] września 2007 r. Również i to zażalenie zostało odrzucone postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. jako nieopłacone. W dniu [...] maja 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie z dnia [...] stycznia 2008 r. Kolejny termin rozprawy został wyznaczony na dzień [...] września 2008 r. W dniu rozprawy W. E. złożyła wniosek o wyłączenie sędziów składu orzekającego w niniejszej sprawie, co doprowadziło do odroczenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trzema postanowieniami z dnia [...] października 2008 r. oddalił wniosek W. E. o wyłączenie składu orzekającego w przedmiotowej sprawie. Zażalenia na te postanowienia zostały odrzucone z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego (postanowienia WSA w Warszawie z dnia [...] stycznia 2009 r.). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienia z dnia [...] stycznia 2009 r. nie naruszają prawa wobec czego oddalił zażalenia. Również te prawomocne postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały zaskarżone przez W. E. W dniu [...] października 2009 r. podczas kolejnej rozprawy W. E. złożyła na piśmie wniosek o wyłączenie dwóch sędziów ze składu orzekającego. Sąd postanowił wniosek przedstawić Przewodniczącej Wydziału I WSA w Warszawie celem nadania biegu, a z uwagi na treść uzasadnienia powyższego wniosku sprawę rozpoznać merytorycznie. Po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia na dzień [...] listopada 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. oddalił skargę Zarządu Miasta i Gminy Sz. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. W dniu 30 października 2009 r. W. E. złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga W. E. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, iż skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. W przedmiotowej sprawie nie można zarzucić Sądowi przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności podejmowane były prawidłowo i bez nieuzasadnionej zwłoki. Z analizy akt sądowych wynika, że przedmiotowa sprawa wszczęta została w 2001 r., a zakończyła się w postępowaniu sądowym pierwszoinstancyjnym dopiero w 2009 r. Ten niewątpliwie długi okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie wynikał z błędów, ani opieszałości Sądu, ale związany był z działaniami podejmowanymi przez uczestniczkę postępowania W. E. Na każdym etapie postępowania składała ona bowiem wnioski o wyłączenie sędziów orzekających w sprawie oraz zażalenia na wszystkie wydawane w toku postępowania postanowienia sądu nawet na te, na które zażalenie nie przysługiwało. Takie działanie strony postępowania było wyłączną przyczyną tak znacznego przedłużenia postępowania sądowego. Z analizy akt sądowych sprawy jednoznacznie wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zmierzał, kierując się dyrektywą wynikającą z art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozstrzygnięcia sprawy na pierwszym posiedzeniu, jednakże podczas każdej rozprawy bądź też bezpośrednio przed jej terminem W. E. składała liczne wnioski formalne, które Sąd zobowiązany był rozpoznać. Niewątpliwie uczestniczka postępowania z własnej inicjatywy przeciągała rozpoznanie sprawy, nadużywając instytucji wyłączenia sędziego. Biorąc pod rozwagę wszystkie okoliczności sprawy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wszelkie podjęte przez Sąd w toku tego postępowania czynności dokonano w rozsądnych terminach, nie naruszając zasady sprawności postępowania. To kolejne pisma procesowe W. E. z żądaniem wyłączenia sędziów, bądź stanowiące zażalenia na każde zapadłe postanowienia, w tym także na postanowienia prawomocne wydane przez Sąd drugiej instancji, uniemożliwiły Sądowi wcześniejsze zakończenie postępowania w sprawie. Podkreślić należy, że sprawa została rozpoznana, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. oddalił skargę Zarządu Miasta i Gminy Sz. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Tym samym postępowanie sądowoadministracyjne w pierwszej instancji zostało zakończone. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania.