IV SA/Wr 108/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Protokolant: Referent Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi: O. P. na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 764/22 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 500 (pięćset) złotych; II. stwierdza bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej O. P. sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej O. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE W dniu 30 września 2020 r. do Wojewody Dolnośląskiego wpłynął wniosek O. P., obywatelki U., o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski. Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu w załatwieniu wniosku strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt III SAB/Wr 764/22: I. stwierdził bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącego; II. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.800 złotych; V. zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 29 marca 2023 r. wpłynął do organu prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy. W dniu 26 maja 2023 r. strona wezwała organ do wykonania prawomocnego wyroku i podała numer rachunku bankowego. W dniu 14 czerwca 2023 r. skierowano do Dyrektora Wydziału Organizacji i Rozwoju pismo w sprawie przekazania zasądzonej sumy i zwrotu kosztów postępowania sądowego (łącznie 2.397 zł). W dniu 14 czerwca 2023 r. organ poinformował stronę o terminach załatwiania spraw i wezwał stronę do dostarczenia w terminie 7 dni korekty wniosku w części C.I – główny cel pobytu, kompletnie wypełnionego i czytelnie podpisanego załącznika nr 1 do wniosku oraz dokumentu potwierdzającego miejsce zamieszkania. W dniu 3 lipca 2023 r. strona uzupełniła brakujące dokumenty. W dniu 6 listopada 2023 r. strona wezwała do wykonania wyroku w punkcie III. W dniu 18 stycznia 2024 r. wpłynęła do organu skarga strony z dnia 15 stycznia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na niewykonanie wyroku WSA z dnia 12 stycznia 2023 r. Strona zarzuciła naruszenie art. 8, art. 13, art. 35 § 1, art. 36 § 1 i art. 37 § 1 k.p.a. oraz wniosła o zobowiązanie organu do wydania aktu w terminie 14 dni, o wymierzenie organowi grzywny w połowie wysokości z art. 154 § 6 p.p.s.a., przyznanie stronie sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła niewykonanie punktu III prawomocnego wyroku i nie wydanie decyzji na wniosek strony. W dniu 8 lutego 2024 r. organ wydał decyzję nr SOC-PCI.6151.1.6893.2020.MKW, zezwalającą na pobyt czasowy i pracę do dnia 8 lutego 2027 r. w tym samym dniu poinformowano stronę o opłacie za kartę pobytu w wysokości 50 zł i trybie odbioru karty pobytu. W odpowiedzi na skargę z dnia 12 lutego 2024 r. organ wniósł o odrzucenie skargi informując, że pkt IV i VI wyroku wykonano, a decyzję zezwalającą na pobyt wydano w dniu 8 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). Cytowany art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. W pierwszej kolejności należy odnotować, że w sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajdują się bowiem pisma skarżącej z dnia 26 maja 2023 r. i 6 listopada 2023 r., wzywające organ do wykonania wyroku, a tym samym rozpoznania wniosku. Bezspornie również wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 764/22, tutejszy Sąd uwzględnił skargę cudzoziemca na bezczynność organu i zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej w terminie 60 dni. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt III SAB/Wr 764/22, wraz z aktami administracyjnymi sprawy, doręczony został organowi w dniu 29 marca 2023 r. (data na prezentacie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 60 dni do załatwienia sprawy. Tymczasem organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem w terminie wyznaczonym w jego punkcie III. Wykonane zostały tylko punkty IV i VI omawianego wyroku. W myśl art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie jedynie w okresie od 14 czerwca 2023 r. do 3 lipca 2023 r. organ oczekiwał na nadesłanie przez stronę niezbędnych dokumentów. W następnej kolejności wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12.05.1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Niewątpliwa w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ma - w ocenie Sądu - charakter rażący zważywszy, że mimo wskazanego przez Sąd 60-dniowego terminu na załatwienie sprawy, przez 2,5 miesiąca organ nie podjął jakiegokolwiek działania w kierunku wykonania punktu III wyroku. Dopiero po złożeniu przez stronę wezwania do wykonania wyroku z dnia 26 maja 2023 r. organ w dniu 14 czerwca 2023 r. wystosował do strony wezwanie o nadesłanie wymaganych dokumentów i zwrócił kwoty, o których mowa w pkt IV i VI wyroku. Przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku skierowano w dniu 14 czerwca 2023 r. do Dyrektora Wydziału Organizacji i Rozwoju pismo w sprawie przekazania zasądzonej sumy i zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący w skardze do WSA. potwierdził wykonanie przez organ punktu IV i VI wyroku. Skarżący odpowiedział na wezwanie organu pismem, które wpłynęło do organu w dniu 3 lipca 2023 r. Jednakże organ nie podejmował żadnych czynności przez kolejne 4 miesiące. Następnie po złożeniu w dniu 6 listopada 2023 r. kolejnego wezwania do wykonania pkt III wyroku oraz skargi do WSA w dniu 18 stycznia 2024 r. organ wydał w dniu 8 lutego 2024 r. decyzję zezwalającą stronie na pobyt na terenie RP. Okoliczności te przesądzają o tym, że bezczynność Wojewody ma charakter rażący. Uznając w związku z powyższym skargę za zasadną, w ramach przysługujących kompetencji, Sąd uwzględnił wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny. Wobec uznania bezczynności organu w wykonaniu przedmiotowego wyroku przez Sąd za rażącą, opierając się na przepisach art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., wymierzył organowi grzywnę w kwocie 500 zł, mając na uwadze jej dyscyplinującą funkcję oraz stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku i okoliczności, w jakich doszło do niezachowania tego terminu. Sąd natomiast częściowo uwzględnił wniosek skarżącej o zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł, przyznając sumę pieniężną w wysokości 500 zł. W skardze nie poparto tego żądania żadnym uzasadnieniem. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się natomiast – a ten pogląd podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie - że zasądzana na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. suma pieniężna poza rolą dyscyplinująco-represyjną, powinna pełnić przede wszystkim również funkcję kompensacyjną, będąc swoistym zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma właśnie szczególne znaczenie. Skarżący, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, powinien zatem nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność bezczynności w prowadzonym postępowaniu. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana argumentacją strony skarżącej (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 125/18; z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt. I SA/Wa 324/18). Skarga w niniejszej sprawie nie zawierała natomiast w tym zakresie żadnej argumentacji merytorycznej. Nie przedstawiała również jakichkolwiek okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem takiegoż wniosku. Należy również mieć na uwadze, że Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł, która dostatecznie, zdaniem Sądu, wypełnia rolę dyscyplinującą na przyszłość. Dodatkowo w tym miejscu należy przytoczyć treść przepisów art. 154 § 1 i 2 p.p.s.a., stanowiących, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (§ 2) Wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie przez niego wyroku nie jest więc uzależnione od stwierdzenia rażącego charakteru bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia przez niego postępowania. Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 154 § 7 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, może, lecz nie musi, przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Sąd w niniejszym przypadku doszedł do przekonania, że z uwagi na upływ czasu po wydaniu wyroku z dnia 12 stycznia 2023 r. konieczne jest również przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 500 zł. Dalej idącą skargę Sąd oddalił. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania składa się wpis od skargi 200 zł, koszty zastępstwa procesowego 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.