III FZ 504/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Po 551/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 maja 2023 r. nr 3001-IEW2.4123.8.2023 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1.1. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 551/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.S. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 maja 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe. 1.2. W dniu 15 czerwca 2023 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wskazaną w rubrum orzeczenia, składając jednocześnie wniosek o wstrzymanie jej wykonania w całości. Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że podnoszone przez stronę okoliczności takie jak wpływ ewentualnego postępowania egzekucyjnego na jej sytuację materialną i finansową, znaczna kwota zobowiązania i niezgodność z prawem decyzji nie stanowią okoliczności spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") i w konsekwencji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 1.3. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 61 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie skutkujące uznaniem, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. 2. Naczelny Sąd Administracyjny ważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 2.2. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. "Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody" nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Takim trudnym do odwrócenia skutkiem mogłaby być konieczność zamknięcia prowadzonej działalności gospodarczej i sprzedaży parku maszynowego po niższej cenie. Działalności gospodarczej nie rozwija się bowiem w jeden dzień, a park maszynowy kompletuje się przez dłuższy czas. Takim skutkiem również – tylko w strefie zdrowotnej – byłaby konieczność zaprzestania brania leków na skutek niewystarczającej ilości środków na ich zakup. Zniszczenia w organizmie przez okres niebrania leków byłyby trudne do odwrócenia. Zadaniem strony skarżącej jest wykazanie w uzasadnieniu wniosku jaki rodzaj trudnych do odwrócenia skutków wystąpi w jej sytuacji. Dlatego właśnie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinien zostać szczegółowo uzasadniony. 2.3. Należy wskazać, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienia NSA: z 28 lipca 2009 r. I FSK 450/09; z 15 grudnia 2014 r., II FZ 1741/14; publik. CBOSA). Wyegzekwowanie należności pieniężnej z samej swej istoty nie może być uznane za okoliczność powodującą trudne do odwrócenia skutki. W przypadku bowiem uchylenia decyzji organu podatkowego wyegzekwowana należność zostanie stronie zwrócona. Jak wskazuje orzecznictwo, fakt zmniejszenia ilości środków pozostających w dyspozycji dłużnika w efekcie zapłaty należności podatkowych nie jest argumentem przemawiającym na wstrzymaniem wykonania decyzji (por. postanowienia NSA: z 19 czerwca 2008 r., II FZ 248/08; z 23 grudnia 2014 r., II FZ 2008/14; publik. CBOSA). Nie jest nim również argument zażalenia, że ewentualne spieniężenie majątku nastąpi po cenach dalece odbiegających od cen rynkowych. 2.4. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca nie wykazała w sposób pozwalający na uwzględnienie wniosku, istnienia okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Również do zażalenia nie zostały dołączone dokumenty na poparcie twierdzeń skarżącej. Należy wskazać, że Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, tj. po analizie dokumentów, które ma przed sobą. Nie jest zaś rzeczą sądów administracyjnych poszukiwanie dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie ochrony tymczasowej, tym bardziej, że Sąd pierwszej instancji wskazał, iż nie zostały przedstawione dochody małżonka skarżącej, mimo że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, nie przedłożyła dokumentów wykazujących jej sytuację zarobkową i majątkową, choć rzutuje ona na ogólny obraz sytuacji branej pod uwagę tak na poziomie oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i zastosowania instytucji wstrzymania wykonania aktu administracyjnego. Oceny tej nie zmienia okoliczność łączącej skarżącej z mężem małżeńskiej umowy majątkowej (rozdzielność majątkowa). Skoro małżonek skarżącej współtworzy gospodarstwo domowe, tj. przyczynia się finansowo do jego prowadzenia, wyłącznie orzeczona sądownie separacja lub rozwód pozwoliłyby na uznanie tej okoliczności za irrelewantną dla sprawy. 2.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zatem i bez naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. w zaskarżonym postanowieniu uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. 2.6. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.