II GSK 1317/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1509/20 w sprawie ze skargi Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 maja 2020 r. nr DZP-III.6110.150.2020 w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz Ministra Sprawiedliwości 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") wyrokiem z 22 października 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1509/20 oddalił skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej: "Prezydium KRRP", "skarżący") na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 27 maja 2020 r. w przedmiocie uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę radców prawnych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Decyzją Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr 4 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2019 r. z siedzibą w Warszawie z dnia 21 lutego 2019 r. dopuszczono K.K. (dalej też: "uczestniczka") do egzaminu radcowskiego, który złożyła w dniach 26 - 29 marca 2019 r. z wynikiem pozytywnym. Po zdanym egzaminie uczestniczka 6 maja 2019 r. złożyła do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie (Rada OIRP) wniosek o wpisanie jej na listę radców prawnych. Uchwałą nr 1145/2019 z 13 listopada 2019 r. Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w Warszawie (Rada OIRP) odmówiła uczestniczce wpisu na listę radców prawnych uznając, że nie spełnia ona przesłanki wpisu na listę radców prawnych, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 75, dalej: "ustawa o radcach prawnych"). W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że przeprowadzone w sprawie dowody pozwoliły w sposób ustalić, że uczestniczka była w okresie poddanym ocenie zatrudniona w urzędach organów władzy publicznej, jednakże nie wykonywała przez co najmniej 4 - letni okres wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów, albowiem wykonywanie obowiązków związanych z zajmowaniem stanowiska dyrektora komórki organizacyjnej ministerstwa odpowiadającego za politykę personalną i sprawy pracownicze (dyrektora [...] oraz [...] w Ministerstwie [...] w okresie od [...] 2013 r. do [...] 2017 r.) nie może być uznane za wykonywanie czynności wymagających wiedzy prawniczej bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów. Doświadczenie zawodowe, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy, można w ocenie organu pierwszej instancji zdobyć tylko w ramach zatrudnienia na stanowisku, które zostało utworzone w celu zapewnienia obsługi prawnej urzędu, co powinno być odzwierciedlone w zakresie obowiązków pracownika. Nie można mówić o zdobywaniu doświadczenia stanowiącego podstawę wpisu na listę radców prawnych w przypadku, gdy wiedza prawnicza jest wykorzystywana w ramach zatrudnienia na stanowisku pracy, które nie zostało utworzone w celu zapewnienia pomocy prawnej w urzędzie, tym bardziej iż ze względu na zasadę legalizmu działania organów administracji publicznej, wiedza prawnicza mogłaby być wykorzystywana na większości stanowisk pracy w urzędach organów władzy publicznej. Po rozpoznaniu odwołania uczestniczki od powyższej uchwały, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia 13 lutego 2020 r. utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z dnia 13 listopada 2019 r. W ocenie Prezydium uczestniczka postępowania nie spełnia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy, który stanowi wyjątek od wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i jako taki nie powinien podlegać wykładni rozszerzającej. Wobec niesporządzenia dokumentu opisującego zakres obowiązków dyrektorów komórek organizacyjnych (opisu stanowiska Dyrektora [...], Dyrektora [...] w Ministerstwie [...], a następnie w Ministerstwie [...] w likwidacji zajmowanego przez uczestniczkę w okresie od [...] 2013 r. do [...] 2017 r.), Prezydium przyjęło, że podejmowane przez nią czynności na stanowisku dyrektora komórki organizacyjnej odpowiadającej za sprawy kadrowe obejmowały kierowanie jej pracami w zakresie wynikającym z regulaminów organizacyjnych urzędu. Wykonywane natomiast w tym okresie przez uczestniczkę czynności, co do których można uznać, że są związane ze świadczeniem pomocy prawnej, były jedynie jednym z jej licznych zadań, tym samym nie były zajęciem głównym oraz intensywnym. Czynności o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych nie mogą być jednym z licznych obowiązków, które wykonuje kandydat na radcę prawnego; powinno to być zajęcie główne i wykonywane intensywnie przez określony w ustawie okres czasu. Przyjęcie wykładni art. 25 ust. 2 pkt. 4 ustawy o radcach prawnych zaprezentowanej w sprawie przez uczestniczkę postępowania prowadziłoby w gruncie rzeczy do powstania stanu, w którym powołaną przesłankę wpisu na listę spełniałaby zdecydowana większość wszystkich pracowników administracji publicznej, posiadających wyższe wykształcenie prawnicze. Od powyższej uchwały uczestniczka postępowania odwołała się do Ministra Sprawiedliwości, zarzucając naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach, art. 7 w związku z art. 77 k.p.a., art. 8 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie pobieżnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego i pominięcie części zeznań świadków, w wyniku czego uznano, iż głównym zakresem obowiązków uczestniczki były czynności organizacyjno - zarządcze oraz że czynności z zakresu obsługi prawnej nie były i nie mogły być jej zajęciem głównym oraz intensywnym. Minister Sprawiedliwości decyzją z 27 maja 2020 r. uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z 13 lutego 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. W ocenie organu, uczestniczka postępowania spełnia określoną w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych przesłankę przystąpienia do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji radcowskiej (fakt ten został potwierdzony decyzją Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej Nr 4 w Warszawie z 21 lutego 2019 r.), spełnia także pozostałe przesłanki do wpisu na listę radców prawnych określone w art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, przeprowadzając ponownie postępowanie Rada Okręgowej Izby Rady Radców Prawnych w Warszawie powinna dokonać oceny prawnej zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie zasadami i merytorycznie rozstrzygnąć w przedmiocie wpisu uczestniczki na prowadzoną listę radców prawnych. Dokonując wykładni przepisu art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy winna rozważyć dodatkowo poziom samodzielności zajmowanych przez uczestniczkę stanowisk. Ustawa o radcach prawnych w sposób bardzo wyraźny bowiem akcentuje tę cechę sposobu wykonywania obowiązków. Natomiast w przypadku powzięcia wątpliwości co do intensywności wykonywanych czynności - należy wyjaśnić tą okoliczność poprzez uzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie, przy uwzględnieniu 6-letniego zatrudnienia w organach władzy państwowej. Organy samorządu zawodowego radców prawnych dokonując oceny sytuacji prawnej kandydatki nie wykazały bowiem, aby uczestniczka w istocie nie spełniała przesłanki wpisu na listę radców prawnych, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Prezydium KRRP wniosło skargę, w której domagało się uchylenia decyzji i przekazanie sprawy Ministrowi Sprawiedliwości do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę. Sąd I instancji, zgodził się ze stanowiskiem Ministra, że czynności podejmowane przez uczestniczkę, zajmującą w okresie od [...] 2013 r. do [...] 2017 r. (sporny okres) stanowisko dyrektora [...], a następnie dyrektora [...] w Ministerstwie [...]/Ministerstwie [...] w likwidacji, prawidłowo zostały uznane w zaskarżonej decyzji za odpowiadające przesłance z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. Ww. zakres obowiązków na tym stanowisku wskazuje bowiem na wykonywanie wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej z zakresu prawa pracy na rzecz urzędu, które były głównym zajęciem uczestniczki, zatem wykonywanym przez ten czas intensywnie. Zdaniem Sądu I instancji, fakt zdania egzaminu przez kandydata nie może być dla organu wpisowego zupełnie bez znaczenia. Świadczy bowiem o konkretnym efekcie starań kandydata obliczonych na podwyższanie/zdobywanie kwalifikacji i zawodowo go charakteryzuje, zwłaszcza w sytuacji gdy jak w tej sprawie organy samorządu radcowskiego wyrażają wątpliwości co do przebiegu pracy uczestniczki w Ministerstwie [...]/Ministerstwie [...] w likwidacji w spornym okresie zatrudnienia, w kontekście przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. W świetle tego przepisu ustawodawca zakłada, że wpisana na listę radców prawnych może być tylko osoba, która zdobyła wystarczające praktyczne doświadczenie zawodowe. Czas wykonywania czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej jest okresem, w którym osoba uprawniona zdobywa wymagane doświadczenie prawnicze. Czynności te muszą być wykonywane w pełnym zakresie w wymaganym okresie pracy. Inne umiejętności takiej osoby są weryfikowane za pomocą egzaminu radcowskiego, na który wpływ ma samorząd zawodowy. WSA zauważył, iż skoro kwestia spełniania przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych (w tym pkt 4 tego ustępu) jest już badana na etapie przyjmowania zgłoszeń o przystąpieniu do egzaminu radcowskiego (por. przepisy art. 36¹ ust. 1 i art. 36² ust. 5 pkt 2 ustawy), a jeżeli wnioskodawca nie spełnia przesłanek uprawniających do przystąpienia do egzaminu radcowskiego, przewodniczący komisji egzaminacyjnej wydaje decyzję odmawiającą dopuszczenia do udziału w egzaminie radcowskim (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2015 r. II GSK 1072/14), to osoba, która zdała egzamin radcowski po przystąpieniu do niego bez odbycia aplikacji radcowskiej, może na podstawie art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej "k.p.a.") oczekiwać od organu wpisowego, że okoliczności, które uprawniły ją do przystąpienia do egzaminu zawodowego, zostaną podobnie ocenione przez ten organ. Organ wpisowy powinien wyjaśnić odmienne stanowisko, zwłaszcza że w skład komisji egzaminacyjnych wchodzą osoby spośród radców prawnych wskazane przez Krajową Radę Radców Prawnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Prezydium KRRP, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1. art. 24 ust. 1 pkt. 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt. 4 ustawy o radcach prawnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że uczestniczka spełnia przesłankę wpisu na listę radców prawnych o której mowa w art. 25 ust. 2 pkt. 4 u.r.p. w sytuacji w której w podlegającym badaniu okresie tj. od dnia [...] 2013 r. do dnia [...] 2019 r. (data nadania w placówce pocztowej wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego) przez okres czasu od dnia [...] 2013 roku do dnia [...] 2017 r. była ona zatrudniona w Ministerstwie [...] (a następnie Ministerstwie [...] w likwidacji) na stanowisku Dyrektora [...], (a następnie Dyrektora [...]) i ewentualne wykonywanie przez K.K. w owym czasie czynności związanych ze świadczeniem pomocy prawnej nie było i nie mogło być jej zajęciem głównym oraz w odpowiednim stopniu intensywnym, w sytuacji w której ugruntowana wykładnia art. 25 ust. 2 pkt. 4 u.r.p. wymaga aby było to zajęcie główne i wykonywane intensywnie przez określony w ustawie okres czasu; II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez WSA w Warszawie, że został on w toku niniejszej sprawy zastosowany przez Ministra Sprawiedliwości prawidłowo, co miało wpływ na wynik sprawy bowiem gdyby WSA w Warszawie dokonał prawidłowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego powinien uwzględnić wniesioną skargę i uchylić decyzję, gdyż Minister Sprawiedliwości działając zgodnie z prawem powinien utrzymać w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie z dnia 13 lutego 2020 r. nr 722/X/2020 i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z dnia 13 listopada 2019 r. nr 1145/2019; 2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z i art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez WSA w Warszawie że wykonywanie przez K.K. wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej w części podlegającego badaniu okresu tj. od dnia [...] 2013 roku do dnia [...] 2017 r. było jej głównym i odpowiednio intensywnym zajęciem, co miało wpływ na wynik sprawy bowiem gdyby WSA w Warszawie dokonał prawidłowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego doszedłby do wniosku, że ewentualne wykonywanie przez K.K. powołanych czynności nie było i nie mogło być jej zajęciem głównym i odpowiednio intensywnym, a zatem powinien uwzględnić wniesioną skargę i uchylić decyzję. Minister Sprawiedliwości, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna Prezydium KRRP oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji sąd drugiej instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej zarzuty naruszenia prawa materialnego. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego w postępowaniu administracyjnym i przed sądem może być dokonana dopiero wtedy, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny jest niesporny, albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna Prezydium KRRP jest niezasadna. W ocenie NSA nie mają prawnego usprawiedliwienia zarzuty procesowe podniesione w rozpoznawanej skardze. Wbrew bowiem zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło do zarzucanego naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Powołany jako podstawa zarzutu art. 7 k.p.a. statuuje zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Dopełniający tę regulację art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Zgodnie natomiast z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Art. 107 § 3 k.p.a. przewiduje zaś, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie NSA, sposób, w jaki w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości przeprowadził postępowanie i ocenił dowody, nie stanowi naruszenia powołanych zasad. Zasad tych nie naruszył również Sąd I instancji, potwierdzając zgodność z prawem dokonanego przez ten organ ustalenia stanu faktycznego sprawy. Tym samym w rozpoznawanej sprawie Minister nie naruszył również dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. uchylając uchwałę Prezydium KRRP i przekazując temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, a więc w zakresie ponownej oceny prawidłowości odmowy wpisu uczestniczki na listę radców prawnych. Niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 24 ust. 1 pkt. 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt. 4 ustawy o radcach prawnych. Stosownie do treści art. 24 ustawy o radcach prawnych na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto spełnia warunki określone w pkt 1 - 6 tego przepisu. Odstępstwem od tej reguły jest sytuacja wynikająca z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych, zatem możliwość wpisania na listę radców prawnych osób, które nie składają egzaminu i nie odbywają aplikacji (art. 25 ust. 1 ustawy o radcach prawnych) oraz możliwość wpisania osób, które muszą zdać egzamin, ale są zwolnione z odbywania aplikacji (art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych). Te ostatnie osoby, stosownie do art. 36¹ ust. 1 ustawy o radcach prawnych, mogą przystąpić do egzaminu radcowskiego po przedłożeniu wraz z wnioskiem dokumentów określonych w art. 36² ust. 4 ustawy. Pośród tych dokumentów mają znaleźć się takie, które poświadczają prawem wymagany okres wykonywania czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata na podstawie prawem określonych umów (o pracę, cywilnych) wymagających wiedzy prawniczej związanej ze świadczeniem pomocy. W przypadku niespełnienia przez wnioskującego o dopuszczenie do egzaminu tego warunku nie może on być dopuszczony do egzaminu. Wynika to wprost z art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy o radcach prawnych. Sąd II instancji w niniejszym składzie podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 1802/18, iż konsekwencją takiego rozwiązania normatywnego musi być przyjęcie, że dopuszczenie do egzaminu radcowskiego ze względu na spełnienie warunku wykonywania czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej osoby, która jest zwolniona z obowiązku odbycia aplikacji, skutkuje tym, że ta przesłanka nie może być ponownie i odmiennie badana na etapie postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych. Wniosek ten jest logiczną konsekwencją istniejących uregulowań. Rozwiązanie takie nie pozbawia organu, a więc okręgowej izby radców prawnych, kompetencji do dokonania wpisu na listę, przy ocenie warunków i dokumentów wskazanych w art. 24 ust. 1-2a ustawy o radcach prawnych. Natomiast modyfikuje ono tylko jedną z przesłanek tej oceny, ale to jest skutkiem szczególnego rozwiązania jakim jest możliwość wpisu na listę radców prawnych osoby zwolnionej z obowiązku odbywania aplikacji. Z tego też względu niedopuszczalna jest podwójna ocena tej samej przesłanki warunkującej wpis, raz na etapie dopuszczenia do egzaminu i po raz drugi przy wpisie kandydata na listę radców prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje i podkreśla, że w rozpoznawanej sprawie problem prawny w istocie sprowadza się do zagadnienia związanego z dwukrotnym badaniem i oceną tego samego warunku uprawniającego do wykonywania zawodu radcy prawnego, a nie merytoryczną trafnością samej oceny dokonanej na etapie dopuszczenia do egzaminu. Ta kwestia jest obecnie poza kontrolą sądu, bowiem ocena przy dopuszczeniu do egzaminu ma charakter wiążący dla postępowania o wpis na listę radców prawnych. Z przedstawionych powodów zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w rozpoznawanej skardze kasacyjnej należało uznać za niezasadne. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a.