I OW 99/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S. S. w sprawie powrotu do Domu Pomocy Społecznej w [...] postanawia: wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Burmistrz [...], działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Wójtem Gminy [...] przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S. S. w sprawie powrotu do Domu Pomocy Społecznej w [...]. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. do MOPS w [...] wpłynęło zawiadomienie z GOPS we [...] o przekazaniu wg właściwości wniosku S. S. z dnia [...] kwietnia 2019 r. celem jego rozpatrzenia. Z jego uzasadnienia wynika, że S. S. nie zamieszkuje, ani nie posiada aktualnego miejsca zameldowania na terenie Gminy [...]. Aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym w [...], natomiast ostatnim miejscem jego zameldowania na pobyt stały był teren Gminy [...]. Z jego treści wynika nadto, że S. S. jest osobą bezdomną, w związku z czym zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (dalej "u.p.s."), właściwą miejscowo gminą do rozpatrzenia jego wniosku jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, tj. Gmina [...]. W ocenie organu zameldowanie w DPS, a następnie wymeldowanie nie stworzyło sytuacji, w której stał się on bezdomnym w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. MOPS w [...] miał jednorazowy kontakt z S. S. w związku z przeprowadzonym wywiadem środowiskowym na wniosek GOPS [...]. S. S. był mieszkańcem DPS w [...] skierowanym przez Gminę [...], a w dniu skierowania do DPS nie był osobą bezdomną i posiadał stałe miejsce zameldowania na terenie gminy [...]. Mieszkańcy DPS są meldowani na pobyt czasowy, natomiast S. S. został omyłkowo zameldowany na pobyt stały. W obecnej sytuacji, pomimo że Gmina [...] jest ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały, to nie może przyjąć na siebie ciężaru skierowania ww. do DPS. Organ podkreślił, że S. S. prosi o powrót do DPS, w którym przebywał do czasu odbywania kary pozbawienia wolności, zatem to Gmina [...] powinna prowadzić sprawę. Podkreślił również, że w niniejszej sprawie właściwość miejscową należy ustalić w oparciu o art. 101 ust. 6 u.p.s., zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do DPS. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że w myśl art. 101 ust. 2 u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Natomiast regulacja zawarta w art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania; drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie. Zgodnie natomiast z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w jej rozumieniu. Organ podkreślił, iż bezspornym jest, że S. S. do [...] marca 2019 r. zameldowany był na pobyt stały w DPS w [...], skąd się wymeldował i aktualnie przebywa w ZK w [...]. Przy czym bezspornym jest, że pomieszczenia w ZK nie są lokalami mieszkalnymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 przywołanej ustawy o ochronie praw lokatorów (...). Zatem S. S. nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym służącym zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Tym samym spełnia warunku z art. 6 pkt 8 u.p.s. i musi być uznany za osobę bezdomną, a w tej sytuacji skoro ostatnim miejscem jego zameldowania na pobyt stały była Gmina [...] to zgodnie z art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do DPS jest Burmistrz [...]. Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Spór zainicjowany wnioskiem w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...], a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S. S. w sprawie powrotu do Domu Pomocy Społecznej w [...]. Do rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust.1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy, który stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. A także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. W niniejszej sprawie faktem bezspornym jest, że S. S. do [...] marca 2019 r. był zameldowany na pobyt stały w [...] w domu pomocy społecznej. Stamtąd jednak wymeldował się i aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym w [...]. Przy czym nie ulega wątpliwości, że zakład karny nie stanowi lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. S. S. nie jest zatem nigdzie zameldowany na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym służącym zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Tym samym spełnia warunki opisane w art. 6 pkt 8 u.p.s. i musi być uznany za osobę bezdomną w rozumieniu tego przepisu u.p.s. W tej sytuacji, skoro ostatnim miejscem zameldowania S. S. na pobyt stały była Gmina [...], to zgodnie z art. 101 ust. 2 w zw. art. 6 pkt 8 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku S. S. w sprawie powrotu do Domu Pomocy Społecznej w [...] jest Burmistrz [...]. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.