I OZ 641/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 14 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 517/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. Z. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 24 kwietnia 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 29 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 517/24, odmówił D. Z. ("skarżąca") przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Wojewody Łódzkiego z 24 kwietnia 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że doręczona pełnomocnikowi skarżącej decyzja Wojewody Łódzkiego z 24 kwietnia 2024 r., zawierała jasne w swojej treści i jednoznaczne pouczenie o sposobie i trybie zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego. W stopce na pierwszej stronie decyzji znajdował się zaś pełny adres organu, tj. "Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi 90-926 Łódź, ul. Piotrkowska 104". Adres ten nie uległ zmianie. W ocenie Sądu I instancji adres wskazany przez organ w zaskarżonej decyzji winien być dla strony skarżącej wiążący, nie zaś zaczerpnięty z koperty adres wydziału tego organu, który – jak się okazuje się po analizie koperty dołączonej do skargi – w sposób niepełny strona napisała na kopercie nadanej 22 maja 2024 r. – przesyłka została zaadresowana następująco: "Wojewoda Łódzki, ul Traugutta 25, 90-113 Łódź", co spowodowało zwrot korespondencji do nadawcy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że błędne zaadresowanie koperty ze skargą, poprzez mylne oznaczenie adresu organu (co skutkowało zwróceniem przesyłki do skarżącej i niezłożeniem skargi w terminie) nie może świadczyć o wyłączeniu winy skarżącej w niewywiązaniu się z obowiązku zachowania terminu do wniesienia skargi. Pouczenie jest integralną częścią decyzji (art. 107 § 3 zd. 2 k.p.a.), zaś na stronie należycie dbającej o swoje interesy spoczywa obowiązek uważnego prześledzenia treści całej decyzji, w tym informacji skierowanych do strony umieszczonych w końcowej jej części. Sąd I instancji uznał więc, że skarżąca nie wykazała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, a zatem ponosi odpowiedzialność za uchybienie terminu do wniesienia skargi. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła skarżąca, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 88 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem skarżąca nie zawiniła w uchybieniu terminu i wysłaniu skargi na zły adres, gdyż wina leży po stronie organu, który korespondencję do pełnomocnika skarżącej wysłał z zupełnie innego adresu. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że dołożyła wszelkiej staranności przy składaniu i adresowaniu skargi na decyzję Wojewody Łódzkiego, co świadczy o tym, że nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do złożenia przedmiotowej skargi. Korespondencja była zaadresowana na ten sam adres z którego organ przesłał decyzję do pełnomocnika skarżącej, tj.: "Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi, 90-115 Łódź, ul. Traugutta 25". Skarżąca zwróciła uwagę, że na pierwszej stronie zaskarżonej decyzji znajduje się adres obejmujący ulicę Piotrkowską 104 w Łodzi, jednakże jest on napisany znacznie mniejszą czcionką niż pozostała część pisma, co powoduje, że ginie na tle całości pisma. Ponadto, na kopercie, w której przesłano zaskarżoną decyzję, widnienie inny adres, niż w stopce decyzji. W rezultacie skarżąca stwierdziła, że miała do wyboru dwa adresy – ten znajdujący się na ul. Piotrkowskiej 104, który był wskazany w stopce decyzji, – i ten znajdujący się na ul. Traugutta 25, który znajdował się na kopercie. Obydwa adresy znajdowały się na papierze przesłanym przez urząd organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie skarżąca twierdzi, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy, gdyż jej pełnomocnik skargę nadał na adres wskazany na kopercie, w której doręczono zaskarżoną decyzję – tj. ul. Traugutta 25, 90-113 Łódź. Dopiero otrzymawszy zwrot tej przesyłki, pełnomocnik dowiedział się, że adres ten jest błędny, a skargę powinna zostać nadana na adres: "ul. Piotrkowska 104, 90-926 Łódź". Brak swojej winy w mylnym zaadresowaniu przesyłki, skarżąca (jej pełnomocnik) dopatruje w tym, że organ posługuje się dwoma adresami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie uwzględnił stanowiska skarżącej i stwierdził, że skarżąca nie wykazała należytej staranności w prowadzaniu swoich spraw, gdyż powinna uważnie prześledzić treść całej decyzji, w tym informacji skierowanych do strony, umieszczonych w końcowej części decyzji. Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, umieszczone w decyzji Wojewody Łódzkiego z 24 kwietnia 2024 r. pouczenie nie zawiera adresu organu, do którego należy skierować odwołanie. Pouczenie to zawiera jedynie informację, że "skargę (w ilości egzemplarzy po jednym dla każdej ze stron) wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, ul. Piotrkowska 135, za pośrednictwem Wojewody Łódzkiego w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji". Brak wskazania adresu organu nie dyskredytuje tego pouczenia, ale jedynie w sytuacji, gdy strona ma możliwość ustalenia adresu organu na podstawie korespondencji zawierającej przedmiotowe rozstrzygnięcie, które pragnie zaskarżyć. W stopce na pierwszej stronie decyzji Wojewody Łódzkiego z 24 kwietnia 2024 r. umieszczono drobnym drukiem adres korespondencyjny organu, tj. "90-926 Łódź, ul. Piotrkowska 104", jednakże na kopercie zawierającej tę decyzję wskazano adres: "90-113 Łódź, ul. Traugutta 25". Ten drugi adres został umieszczony również na potwierdzeniu odbioru. Z akt sprawy wynika też, że we wcześniejszej korespondencji skierowanej do skarżącej (jej pełnomocnika) również wskazywano adres "90-113 Łódź, ul. Traugutta 25" – chociażby w zawiadomieniu o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Ponadto bezsprzeczne jest, że jednostka organizacyjna obsługująca Wojewodę Łódzkiego odpowiedzialna za prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie – tj. Wydział Gospodarki Nieruchomościami Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi, mieści się przy ul. Traugutta 25, 90-113 Łódź. Takie informacje wynikają z akt sprawy, ale również z oficjalnej strony internetowej Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi (zob. https://www.gov.pl/web/uw-lodzki/wydzial-gospodarki-nieruchomosciami – dostęp: 14.10.2024 r.). W okolicznościach tej sprawy, trudno uznać, że błędne zaadresowanie przesyłki zawierającej skargę było omyłką za która odpowiedzialność ponosi wyłącznie skarżąca. Nie można bowiem ciężaru zaadresowania przesyłki na niewłaściwy adres przerzucać na stronę, w sytuacji gdy organ z tego adresu wysyła do strony korespondencję w sprawie, w tym zaskarżoną decyzję – przy jednoczesnym braku wskazania innego adresu w treści pouczenia zawartego w decyzji. Co prawda, w stopce zaskarżonej decyzji znajduje się ogólny adres Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi (90-926 Łódź, ul. Piotrkowska 104), jednakże z uwagi na prowadzenie przez organ korespondencji z adresu: ul. Traugutta 25, 90-113 Łódź, strona mogła pozostać w przekonaniu, że jest to adres, na który należy skierować skargę. Ponadto, strona nawet dokładając jeszcze większej staranności w prowadzaniu swoich spraw i weryfikując adres organu na oficjalnej stronie internetowej Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi, uzyskałaby informację o adresie, na który pierwotnie skierowała korespondencję zawierającą skargę. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że wskazanie błędnego adresu organu nie uzasadnienia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, jednakże wyłącznie w sytuacji, gdy adres organu nie budzi wątpliwości, a skarżący został prawidłowo pouczony o właściwym adresie. Takie jednak okoliczności w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Organ bowiem w pouczeniu zamieszczonym w zaskarżonej decyzji nie zawarł jednoznacznej informacji o adresie, na który należy skierować skargę na decyzję. Ustalenia adresu nie ułatwiła również treść kierowanej korespondencji przez organ do skarżącej (jej pełnomocnika), gdyż organ posługiwał się dwoma adresami. Całokształt okoliczności świadczy, że skarżąca (jej pełnomocnik) uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W konsekwencji uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi niezasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Skoro zatem wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z zachowaniem wymogów jego dopuszczalności – tj. strona uchybiła terminowi; wniosek złożono z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a.; dokonano czynności, której nie dokonano w terminie; a także wykazano brak winy w uchybieniu terminowi – zostały spełnione wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał uchylenie – na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. – zaskarżonego postanowienia oraz – w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. – orzekł o przywróceniu terminu do wniesienia skargi.