II SAB/Go 99/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi A.B. na przewlekłość postępowania Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżącemu A.B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] marca 2023 r., A.B. (obywatel Gruzji) zwrócił się do Wojewody o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł - w trybie art. 37 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - do organu wyższego stopnia, tj. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie na niezałatwienie przez Wojewodę sprawy w terminie, o którym mowa w art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.). Następnie, w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skardze z dnia [...] czerwca 2023 r., reprezentujący A.B. pełnomocnik zarzucił Wojewodzie bezczynność w ww. sprawie, skutkującą naruszeniem przez tenże organ przepisów art. 7, art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 3-4 k.p.a. Odpowiadając na skargę i wnosząc o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, Wojewoda podkreślił, iż w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego zastosowanie znajduje przepis art. 100d pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm. dalej jako ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy), na mocy którego w okresie do dnia 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Dodatkowo, w okresie tym nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, jak również nie wymierza się organowi prowadzącemu postępowanie grzywny, ani nie zasądza się od niego na rzecz skarżących sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3 pkt 1-2). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem w ww. okresie nie może z kolei stanowić podstawy wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (ust. 4). Wojewoda podnosząc, iż cytowane przepisy ustawy o pomocy mają zastosowanie do postępowań o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy prowadzonych wobec wszystkich cudzoziemców, wniósł o zastosowanie w sprawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), z uwagi na czasową niedopuszczalność wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność lub przewlekłość w tego rodzaju postępowaniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Przedmiotem zaskarżenia była bezczynność Wojewody w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Na podstawie ustawy o cudzoziemcach sprawa dotycząca udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy jest sprawą z zakresu administracji publicznej, rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej, a zatem zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. podlega kognicji sądów administracyjnych, a sąd może - co do zasady - badać bezczynność organu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W sprawie znajdują jednak zastosowanie przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1- 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zmieniające czasowo ogólne zasady postępowania przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dodanym przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 830) zmieniającej ww. ustawę z dniem 15 kwietnia 2022 r., w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Na mocy art. 100c ust. 3 w powyższym okresie: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Jednocześnie zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w powyższych sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem we wskazanym wyżej terminie, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100c ust. 4). Z kolei zgodnie z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom dodanym przez art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 185) zmieniającej ww. ustawę z dniem 1 stycznia 2023 r. - w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a). Art. 100d ust. 3 i 4 ma identyczne brzmienie jak cyt. wyżej art. 100c ust. 3 i 4. Termin określony w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy został przedłużony do 4 marca 2024 r. na mocy art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1088) zmieniającej ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy. Przytoczone przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadziły istotne modyfikacje i ograniczenia w zakresie terminu załatwienia wymienionych w ustawie spraw (w tym spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy) oraz możliwości korzystania ze środków zaskarżenia w zakresie wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości, w stosunku do reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiąc lex specialis wobec art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. W konsekwencji, jeżeli organ prowadzący postępowanie w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 31 grudnia 2022 r. i od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 4 marca 2024 r. dopuścił się bezczynności, to nie wymierza się mu grzywny, ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100c ust. 3 i art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy), a zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem w tymże okresie, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). W związku z tym przyjmuje się, że w przypadku stanów zaniechania organu zaistniałych po dniu 15 kwietnia 2022 r. skarga jest niedopuszczalna, przy czym wyłączenie przewidziane w art. 100c ust. 3 pkt 2 pozostaje w zgodzie z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (tak NSA w postanowieniu z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 510/23). Wyłączenie możliwości wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości, rozumiane jako pozbawienie strony możliwości wniesienia ponaglenia (art. 37 k.p.a.) oraz skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), powinno skutkować odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (tak w komentarzu do Ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, Witold Antoni Klaus (red.), Rafał Cieślak, Marcin Górski, Małgorzata Jaźwińska, Ewa Kacprzak-Szymańska, Agnieszka Kwaśniewska-Sadkowska, Patrycja Mickiewicz, Katarzyna Słubik, Warszawa 2022, LEX/el 2023). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie przyjmuje się, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zgodnie z ich literalnym brzmieniem, znajdują zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną (tak wyroki NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22 i z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22, a także cyt. wyżej komentarz do Ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy... (red.) Witold Antoni Klaus). Wobec powyższego przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy miał zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy do postępowania toczącego się z wniosku skarżącego (cudzoziemca nie będącego obywatelem Ukrainy) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, gdyż wniosek skarżącego został złożony w dniu 23 marca 2023 r., to jest w czasie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. W tej sytuacji należało uznać, że skarga - jako dotycząca bezczynności Wojewody zaistniałej po dniu 15 kwietnia 2022 r., w czasie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy - jest niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od odrzuconego pisma.