II OSK 487/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku E. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 612/23 w sprawie ze skargi E. P. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2023 roku nr P.7721.49.2023 17MMa w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki rozbudowy budynku mieszkalnego postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 612/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę E. P. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2023 roku nr P.7721.49.2023 17MMa w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki rozbudowy budynku mieszkalnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca. Wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2024 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia z powodu grożących nieodwracalnych skutków prawnych na skutek jego wykonania. Wskazała, że otrzymała od organu administracyjnego zawiadomienie z dnia 9 lipca 2024 r. o dacie sprawdzenia decyzji administracyjnej dotyczącej rozbiórki ganku i facjaty na budynku mieszkalnym. Organ ustalił termin czynności na 26 lipca 2024 r. Skarżąca nie wykonała decyzji organu bowiem w toku pozostaje postępowanie kasacyjne w tej kwestii. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej może okazać się, że nie było podstaw do wykonania decyzji rozbiórkowej , a to z uwagi na fakt, że decyzja ta byłaby jeszcze niewykonalna, skoro postanowienie o odmowie przywrócenia terminu mogłoby ostatecznie zostać uchylone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z przyjętej wykładni powołanego przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dopuszczalne jest również na etapie postępowania kasacyjnego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007 r., z. 4, poz. 77). Z art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania okoliczności świadczących o zaistnieniu przesłanek ww. wstrzymania spoczywa na wnioskodawcy. Powinien on wykazać we wniosku o wstrzymanie wykonania okoliczności, które powiązane z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogą w jego aktualnej sytuacji doprowadzić do wystąpienia przesłanek wstrzymania. Postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma na celu uchronić stronę postępowania przed negatywnymi skutkami wykonania tych aktów lub czynności do czasu kiedy Sąd rozpoznając skargę oceni legalność tego aktu lub czynności. Jednakże postępowanie to ocenia wyłącznie czy zachodzą w sprawie okoliczności, które w związku z wykonaniem aktu lub czynności mogą doprowadzić do sytuacji odpowiadającej przesłankom wstrzymania, tj. do prawdopodobieństwa wyrządzenia stronom znacznej szkody czy wywołania w ich sytuacji trudnych do odwrócenia skutków. W postępowaniu tym nie jest dopuszczalne wypowiadanie się odnośnie do legalności samego aktu lub czynności albowiem doszłoby w ten sposób do przedsądu. Skarżąca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uzasadnia wystąpieniem okoliczności - szkody związanej bezpośrednio z uprawomocnieniem się i wykonaniem decyzji o rozbiórce. Zatem podnoszone przez skarżącą okoliczności wskazujące na szkodę z art. 61 § 3 P.p.s.a. nie wynikają wprost z zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania ale z potencjalnego zaistnienia w obrocie prawnym decyzji rozbiórkowej. Zagrożenie wystąpieniem przesłanek wstrzymania, tj. znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków jest związane z innym aktem niż zaskarżony w niniejszej sprawie oraz z innym przedmiotem sprawy. Wobec tego nie można uznać, że okoliczności te uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z tego powodu nie jest możliwa ocena tych okoliczności w kontekście wstrzymania zaskarżonego postanowienia. Ponadto trzeba wskazać na ugruntowany w orzecznictwie podgląd o niedopuszczalności wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia procesowego, jakim jest postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia jest dopuszczalne w stosunku do tych aktów i czynności, które podlegają wykonaniu, a więc przede wszystkim wobec decyzji nakładających na stronę obowiązek lub odbierających jej uprawnienie. W doktrynie słusznie wskazuje się, że "przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia NSA z 23.01.1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3, poz. 54, teza 1). Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z 10 maja 2012 r., II FZ 358/12, LEX nr 1166138)" – tak B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61. Podobne stanowisko zajął NSA w postanowieniach: z 13 stycznia 2022 r., II OSK 7546/21, LEX nr 3287626 i z 10 listopada 2015 r., I OZ 1457/15, LEX nr 1990074. W drugim ze wskazanych orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. W ocenie NSA w składzie orzekającym wstrzymanie wykonania jest możliwe także w odniesieniu do pewnej kategorii rozstrzygnięć proceduralnych, mianowicie tych, które pomimo proceduralnego charakteru wywołują określony skutek prawny i ingerują w sytuację prawną jednostki. Np. wydanie w trybie nadzwyczajnym decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej powoduje ex tunc ingerencję w sferę praw i obowiązków strony, ukształtowaną na mocy decyzji pierwotnej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2021 r., II OSK 2340/20, LEX nr 3230067). Nie jest natomiast dopuszczalne wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, który nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji i którego wydanie nie wiąże się z wywołaniem określonego skutku prawnego w sferze praw i obowiązków jednostki. Podsumowując, wykonanie aktu administracyjnego dotyczy przede wszystkim aktów nakładających na adresata określony obowiązek, bądź przyznających mu określone uprawnienie. Nie jest możliwe wykonanie postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jego wydanie nie wywołuje dla strony pozytywnego skutku prawnego, ponieważ sytuacja prawna strony, wobec której wydano przedmiotowe postanowienie, jest taka sama jak strony, która nie wniosła odwołania od decyzji organu I instancji. Dlatego wstrzymanie tego postanowienia nie doprowadziłoby do osiągnięcia oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci utraty przez decyzję organu I instancji statusu ostateczności i wstrzymania decyzji o rozbiórce. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.