II OZ 463/23

SENTENCJA Dnia 23 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 504/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. w Ł. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 14 marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 6 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 504/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę skarżącej spółki [...] sp. z o.o. w Ł. na decyzję Wojewody Pomorskiego z 14 marca 2023 r. w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, wskazując, że skarżąca pomimo wezwania nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, tj. nie nadesłała odpisu skargi, pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu upoważniającego r.pr. J. K.-G. do występowania w jej imieniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej. Zdaniem Sądu, przedłożone na wezwanie Sądu dokumenty, wniesione za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego, zostały złożone po wyznaczonym terminie, co skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżąca na postanowienie wniosła zażalenie, w którym stwierdziła, że brak było podstaw do odrzucenia skargi, po pierwsze, dlatego że niedołączenie odpisu skargi dla organu nie jest istotnym brakiem formalnym, uniemożliwiającym nadanie sprawie sądowoadministracyjnej biegu, po drugie, dlatego że brak pełnomocnictwa dla osoby, która podpisała skargę, nie może automatycznie skutkować odrzuceniem skargi z tego powodu, że wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi pełnomocnik braku tego nie usunął w terminie. Odnośnie do tego ostatniego twierdzenia skarżąca wywodziła, że sąd w takiej sytuacji zobowiązany był wezwać stronę do podpisania skargi w wyznaczonym terminie pod rygorem jej odrzucenia. Ponadto, w ocenie skarżącej, "działania Sądu takie jak w zaskarżonym postanowieniu sprzeczne były z chronionym konstytucyjnie prawem do sądu". Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) wynika, że skarga powinna odpowiadać wszelkim wymaganiom jakie muszą spełniać pisma w postępowaniu sądowym, a zatem winna spełniać wszystkie warunki formalne, które wymienione zostały w art. 46 p.p.s.a. Oprócz wymagań wskazanych w tym przepisie, art. 47 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W ocenie NSA nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 p.p.s.a., należy traktować wymogi z art. 47 p.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 236-237). Jeżeli chodzi o braki formalne skargi podpisanej i wniesionej przez pełnomocnika, to w myśl art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a., do skargi powinno być dołączone pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. NSA rozpoznający sprawę stoi przy tym na stanowisku, że w przypadku, kiedy pełnomocnikiem jest osoba, która zgodnie z art. 35 p.p.s.a. może być pełnomocnikiem, np. tak jak w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik profesjonalny, to w razie nieusunięcia braku formalnego skargi w postaci braku pełnomocnictwa Sąd nie jest zobowiązany wzywać skarżącego, którego pełnomocnictwa nie przedłożono, do podpisania skargi. W ocenie NSA wynika to z art. 37 p.p.s.a., w którym to na pełnomocnika nałożono obowiązek dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy. Nie można tym samym zgodzić się z autorem zażalenia, iż Sąd pierwszej instancji błędnie odrzucił skargę, gdyż w takiej sytuacji był zobowiązany wezwać skarżącą do podpisania skargi (zob. m. in. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OZ 459/22, z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II OZ 613/22, z dnia 3 października 2022 r., sygn. akt II OZ 554/22, z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II OZ 694/22, z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. II OZ 436/22; wyroki NSA: z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 2299/21, z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II OZ 92/19, z dnia 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2083/16). Odnosząc się do treści wezwania Sądu w zakresie nadesłania jednego odpisu skargi NSA stwierdza, że również w tym zakresie wezwanie było zasadne, a niezłożenie przez stronę, mimo wezwania, wymaganego odpisu skargi, uniemożliwiało nadanie skardze dalszego biegu, co uzasadniało jej odrzucenie, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a Stanowisko to jest zgodne z poglądem wyrażonym w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, który przyjął, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Przy czym podkreślić należy, że brakujący odpis skargi nie był przeznaczony – jak twierdzi skarżąca w zażaleniu – dla organu administracji, za pośrednictwem którego wnoszona jest skarga, tylko dla uczestnika postępowania będącego inwestorem – Burmistrza Miasta Ł. Jakkolwiek skarżąca w zażaleniu nie odniosła się do rzeczywistej przyczyny odrzucenia skargi, tj. do nieuzupełnienia w terminie jej braków formalnych, a ściślej do ich uzupełnienia, ale po wyznaczonym wezwaniem terminie, nie zgadzając się jedynie z samą zasadnością wezwania, to wyjaśnić należy, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera analogicznej regulacji jak ustawa Kodeks postępowania administracyjnego w jego art. 65 § 2, zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Przywołany przepis dotyczy jedynie postępowania administracyjnego. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera również regulacji, która pozwoliłaby uznać, że każde pismo strony, w konsekwencji wezwania przez sąd do uzupełnienia braków formalnych, powinno być wniesione za pośrednictwem organu, którego aktu lub czynności skarga dotyczy. Unormowanie takie, wynikające z art. 54 § 1 p.p.s.a., odnosi się wyłącznie do pierwotnie wnoszonej skargi. Kolejne pisma powinny być wnoszone już bezpośrednio do sądu, bez pośrednictwa organów administracji publicznej, bowiem od chwili przekazania skargi przez organ administracji publicznej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, kończy się etap postępowania administracyjnego i rozpoczyna się postępowanie sądowoadministracyjne, którego gospodarzem jest wyłącznie sąd administracyjny. Tym samym w niniejszej sprawie uzupełnienie braków formalnych skargi po terminie na skutek przesłania przez skarżącą brakujących dokumentów do organu administracji drugiej instancji, który po terminie nadesłał je do sądu wojewódzkiego, zasadnie skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Oceniając zarzut zażalenia odnoszący się do pozbawienia skarżącej możności obrony swych praw przed sądem, to NSA stoi na stanowisku, że mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest konstytucyjne prawo do sądu, stronie należy umożliwić uzupełnienie braków formalnych skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości strona nie skorzystała w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem (por. postanowienia NSA z 29 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2319/11 i z 12 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 69/15). Co więcej, ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje również możliwość przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, z której to instytucji strona skarżąca nie skorzystała. Należy też zauważyć, że ciężar nałożony na stronę postępowania reprezentowaną przed sądem administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika w postaci obowiązku przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa procesowego oraz odpisu skargi nie jest nadmierny. W tych okolicznościach nie sposób uznać, iż w sprawie doszło do naruszenia prawa do sądu. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania NSA uznał, że odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było zgodne z prawem. W tych okolicznościach NSA oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z 197 § 1 i 2 p.p.s.a.