I SA/Ol 11/17

SENTENCJA Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej - obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia: umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych WSA/post. 1 – sentencja postanowienia UZASADNIENIE W sprawie, prawomocnym postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, z dnia 6 marca 2017 r., w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy M.B. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. Wyrokiem z dnia 6 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M.B. na przedmiotową decyzję. Do skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 6 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącego załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości "[...]’. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 34,7 m2, położonego w miejscowości "[...]" i wartości "[...]" oraz mieszkania o powierzchni 58 m2, położonego "[...]" i wartości "[...]". Nadto posiada dwie nieruchomości rolne położone w miejscowości "[...]" o powierzchni: "[...]". Innego majątku nie posiada. Wskazał, że ponosi następujące wydatki: spłata kredytu hipotecznego – 1.200 zł miesięcznie (ogółem do spłaty 145.000 zł), czynsz – 500 zł i opłaty – 200 zł. Dodatkowo wyjaśnił, że decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego "[...]" dokonano zabezpieczenia na nieruchomościach rolnych oraz lokalu w "[...]" poprzez ustanowienie na nich hipoteki przymusowej. Mieszkanie położone "[...]" obciążone jest kredytem hipotecznym w kwocie ok. 145.000 zł oraz hipoteką przymusową. Nadto rachunek bankowy skarżącego został zajęty w toku prowadzonego postępowania. W uzasadnieniu wniosku ponownie wskazał na brak możliwości poniesienia kosztów sądowych z uwagi na wysokość uzyskiwanych dochodów, brak oszczędności, brak możliwość uzyskiwania dochodów i sprzedaży posiadanych nieruchomości z uwagi na obciążenie ich kredytami i hipotekami przymusowymi. Nadto wskazał na niepewność uzyskiwanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na uzależnienie od uzyskiwanych zleceń i kontraktów. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm), zwanej dalej p.p.s.a.,, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym –gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, a dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy (opisane wyżej postanowienie z 12 kwietnia 2017 r.) w związku z wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, które to postanowienie jest prawomocne. Wobec powyższego złożony ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Chodzi więc o zmianę w zakresie okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. W tym postępowaniu nie jest możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego przez co należy również rozumieć, brak przedstawienia dokumentów źródłowych i oświadczeń na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. co jest równoznaczne z brakiem uprawdopodobnienia składanych oświadczeń i prowadzi do uznania, że przedstawione oświadczenie nie jest wiarygodne. Oceniając zatem ponowny wniosek skarżącego w kontekście art. 165 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż brak było podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącego dokonanej w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 kwietnia 2017 r. Analizując podstawy pierwotnej odmowy udzielenia stronie prawa pomocy w zakresie częściowym przypomnieć należy, iż skarżący nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej tj. nie złożył wyjaśnień i dokumentów źródłowych, do których był wzywany na podstawie art. 255 p.p.s.a. tym samym nie usunął wątpliwości co do swojej faktycznej sytuacji materialnej i życiowej. W ponownym wniosku skarżący składa w istocie tożsame w treści oświadczenia, mające wskazywać, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych, przy czym - podobnie jak i w postępowaniu zakończonym wydaniem prawomocnego postanowienia - nie przedstawia stosownych dokumentów na poparcie swoich oświadczeń (w szczególności tych, których brak wytknął WSA w Olsztynie we wspomnianym postanowieniu z dnia 12 kwietnia 2017 r.). Zaznaczyć należy, że skarżący powinien mieć świadomość konieczności udokumentowania swojej sytuacji majątkowej dodatkowymi dokumentami źródłowymi, choćby dlatego, że: brak złożenia stosownych dokumentów i wyjaśnień został wytknięty już w postanowieniu z dnia 6 marca 2017 i utrzymującym je w mocy postanowieniu z dnia 12 kwietnia 2017 r., gdzie skarżący pismem z dnia 31 stycznia 2017 r. (w toku pierwszego postępowania) został wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych potwierdzających składane oświadczenia co do wysokości m.in. faktycznie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego, kopii dokumentów, z których wynikałaby wartość i rodzaj posiadanych składników majątkowych wykorzystywanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej czy też kopii dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego przychodu, ponoszonych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Brak przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych powoduje, że wciąż aktualne pozostaje stwierdzenie, że brak złożenia przez wnioskodawcę rzetelnych i pełnych wyjaśnień zarówno w ramach poprzedniego rozpoznawanych wniosków o przyznanie prawa pomocy jak i w przedmiotowym wniosku skutkuje, brakiem możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Aktualne pozostaje więc stwierdzenie, że do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej. Zgodnie z art. 246 p.p.s.a. wnioskodawca powinien udowodnić, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Niewątpliwie na podstawie treści samego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie było możliwe dokonanie rzetelnej oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych skarżącego. Powoływanie się przez skarżącego na bardzo trudną sytuację materialną, niskie dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej i konieczność spłaty rat kredytu nie jest wystarczające do przyznania prawa pomocy, w sytuacji, gdy nie są w sposób wiarygodny wykazane wszystkie źródła utrzymania i wydatki wnioskodawcy. Kluczowe dla właściwej oceny wniosku strony było ustalenie z jakich środków opłaca bieżące wydatki z tytułu spłaty rat kredytu i opłat za mieszkanie w wysokości łącznej, jak sam określił – 2.500 zł ( w pierwotnym wniosku), obecnie w ponownym wniosku wysokość tę określił na kwotę 2.000 zł z dochodu jak twierdzi w kwocie "[...]" miesięcznie. Lakoniczne stwierdzenie w sprzeciwie z dnia 7 lutego 2017 r., że "korzysta obecnie często z pomocy rodziny" nie stanowi rzetelnego i wiarygodnego wyjaśnia rozbieżności w składanych przez wnioskodawcę oświadczeniach. Nie przedstawiając ww. oświadczeń i dokumentów źródłowych wnioskodawca uniemożliwił dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej jego faktycznej sytuacji materialnej, a tym samym nie pozwolił uznać jego ogólnikowych i niepełnych deklaracji o zasadności przyznania mu prawa pomocy za wiarygodne. Tym samym oświadczenie wnioskodawcy, co do wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych miesięcznych wydatków, w sytuacji nie potwierdzenia go dokumentami źródłowymi, do których wnioskodawca był wzywany powoduje, że pozostaje ono wciąż "gołosłowne". Tym samym wciąż nie jest znana m.in. rzeczywista wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów jak i ponoszonych kosztów. W tych warunkach stwierdzone różnice w składanych oświadczeniach wnioskodawcy, nie mogą stanowić podstawy do zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Dokonując bowiem porównania sytuacji materialnej skarżącego – w świetle oświadczeń złożonych na formularzu PPF z dnia 7 grudnia 2016 r. oraz na formularzu z dnia 6 września 2017 r. stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania – stwierdzić należy, iż strona uzasadnia swój wniosek poprzez eksponowanie tych samych przesłanek, które w jej ocenie przemawiają za udzieleniem jej prawa pomocy w zakresie częściowym. W szczególności skarżący powiela oświadczenie w zakresie wysokości osiąganych dochodów "[...]". Przy czym, co istotne, oświadczenia te wciąż nie zostały uprawdopodobnione przez skarżącego dokumentami źródłowymi. Ponadto wciąż gołosłowne pozostaje oświadczenie w zakresie wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych przez wnioskodawcę, które są wyższe od deklarowanego przez stronę dochodu. W sytuacji zatem, nieusunięcia przez skarżącego do chwili obecnej, wątpliwości co do wysokości faktycznie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków w związku z brakiem przedłożenia dokumentów źródłowych stwierdzić należało, że nie doszło do zmiany sytuacji majątkowej strony uzasadniającej wzruszenie prawomocnego postanowienia tut. Sądu z dnia 12 kwietnia 2017 r. W sytuacji nieuprawdopodobnienia przez wnioskodawcę składanych oświadczeń brak było podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się sytuacji majątkowej. Wskazać przy tym trzeba, iż postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem w okolicznościach sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 kwietnia 2017 r. Tym samym na podstawie art. 165 w związku z art. 249a p.p.s.a., należało umorzyć postępowanie z ponownego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając to na uwadze, na podstawie art. 249a, w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.