I OZ 308/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 214/23 o odrzuceniu skargi P.B. w sprawie ze skargi M.M., P.B., A.L. i B.M. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] lutego 2023 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. UZASADNIENIE M.M., P.B., A.L. i B.M. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2023 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. M.M. działająca jako pełnomocnik P.B. została wezwana do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi albo sądami administracyjnymi pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie wezwana nadesłała wypis z aktu notarialnego z 18 marca 2022 r. w którym skarżąca udzieliła jej pełnomocnictwa do reprezentowania m.in. przed sądami w zakresie załatwienia wszelkich spraw związanych z uzyskaniem zaświadczenia o podatku od spadku po zmarłym ojcu. Postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę P.B. z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie stwierdzonych braków formalnych skargi, wskazując, że nadesłane pełnomocnictwo nie umocowywało wezwanej do występowania w imieniu skarżącej w sprawie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Na powyższe postanowienie skarżąca wywiodła zażalenie, w którym domagała się jego rozstrzygnięcia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 ppsa pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Ponadto w myśl art. 46 § 3 ppsa do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W myśl art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Odrębny skutek przewidziany został w art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że nadesłane na skutek wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi pełnomocnictwo udzielone w formie aktu notarialnego nie umocowuje M.M. do występowania w imieniu skarżącej w innych sprawach niż związane z uzyskaniem zaświadczenia o podatku od spadku po zmarłym ojcu skarżącej. Taki bowiem zakres pełnomocnictwa wynika z brzmienia nadesłanego dokumentu. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej nie można stwierdzić, aby taki zapis pełnomocnictwa wynikał z błędu pisarskiego notariusza. Zauważyć bowiem należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej kwestie wydawania zaświadczeń niejednokrotnie wymagają występowania przed sądami, w tym w szczególności przed sądami administracyjnymi, w których właściwości leży rozpoznawanie skarg na postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Dlatego też tiret drugiego pełnomocnictwa wskazującego na umocowanie do reprezentowania skarżącej przed sądami nie można traktować szerzej, niż prawidłowo ustalił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Zakres reprezentacji skarżącej przed sądami według tego zapisu został bowiem wyraźnie powiązany z tiret pierwszym wskazującym na kwestie załatwienia wszelkich spraw związanych z uzyskaniem zaświadczenia o podatku od spadku po zmarłym ojcu skarżącej. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że nadesłany dokument stanowi pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej w rozpoznawanej sprawie. Jednakże stwierdzenie powyższej okoliczności nie uzasadniało odrzucenia skargi. Podkreślić bowiem należy, że skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego może zostać wniesiona przez samą stronę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego interpretacja przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie jest nadmiernie rygorystyczna. Nie można uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadzić do jego odrzucenia, jeśli nie jest to brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Przyjęcie tak rygorystycznego stanowiska zamykałoby stronie prawo do sądu. To zaś stanowiłoby naruszenie zasad wyrażonych w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP, które gwarantują rozpoznanie sprawy przez niezawisły sąd. Strona zatem może w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi np. przez jej podpisanie. Prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu i wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 ppsa w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 1 pkt 4 ppsa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2632/14 i II GSK 2633/14). Uznanie zatem, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony, zobowiązywało Sąd pierwszej instancji do skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi przez jej podpisanie. Wobec niedokonania przez Sąd pierwszej instancji tej czynności zaskarżone orzeczenie należało uznać za przedwczesne. Wobec powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było przesłanek do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w postanowieniu.