III SA/Wr 292/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 193/22 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 600 (sześćset) złotych; II. stwierdza że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Pismem z dnia 26 maja 2023 r. (data wpływu do organu – 15 czerwca 2023 r.) A. S. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) wniosła skargę na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 193/22. W wyroku tym Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności; że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 złotych; zasądził od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem wyroku ze stwierdzoną prawomocnością zostały doręczone Wojewodzie w dniu 22 grudnia 2022 r. Sześćdziesięciodniowy termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upływał zatem w dniu 20 lutego 2023 r. W dniu 21 kwietnia 2023 r. skarżący skierował do Wojewody wezwanie do wykonania powyższego wyroku. Pismem z dnia 29 sierpnia 2023 r. Wojewoda poinformował skarżącego, że w związku z koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego, przewidywany termin zakończenia postępowania administracyjnego ustala na 29 września 2023 r. oraz wezwał do uzupełnienia złożonego wniosku. W skardze na niewykonanie wyroku skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie organu do niezwłocznego wykonania wyroku zgodnie z jego sentencją; 2. stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 6000 zł; 4. zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw; 5. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na duże obciążenie pracą i problemy kadrowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu tego wynika, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W niniejszej sprawie strona skarżąca spełniła wskazany w art. 154 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności wniesienia przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku, czyniąc to skierowanym do organu pisemnym wezwaniem z dnia 21 kwietnia 2023 r. Przystępując do oceny, czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku, w pierwszej kolejności trzeba wskazać na poglądy wyrażone w literaturze prawa i orzecznictwie sądowym, dotyczące wykładni art. 154 p.p.s.a., które skład orzekający w pełni podziela. Podkreśla się tam (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (vide: wyrok NSA z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Niewykonaniem wyroku jest również sytuacja, gdy rozstrzygnięcie organu – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 278/17, CBOSA). Z akt niniejszej sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 193/22, wyznaczył Wojewodzie termin 60 dni na załatwienie sprawy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta administracyjne sprawy z odpisem prawomocnego wyroku zostały doręczone Wojewodzie w dniu 22 grudnia 2022 r., a zatem organ zobligowany był rozstrzygnąć sprawę najpóźniej z dniem 20 lutego 2023 r. Zaznaczyć trzeba, iż Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku (zgodnym z poglądem Z. Żukowskiego wyrażonym w glosie do postanowienia NSA z 12 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1317/96, publ.: OSP 1999/3, poz. 57), że termin do załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest terminem odrębnym, dodatkowym w stosunku do terminów przewidzianych w przepisach art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), tym samym też nie podlega przedłużeniu w trybie art. 36 k.p.a. W niniejszej sprawie Wojewoda nie wydał decyzji w terminie wyznaczonym w ww. wyroku. Decyzja ta zresztą – jak wynika z przekazanych akt administracyjnych –nie została wydana do dnia wniesienia skargi. Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak ignorowanie prawomocnego wyroku. Wskazanie przez sąd administracyjny w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest bowiem elementem wyroku. Żaden przepis k.p.a. czy p.p.s.a. nie nadaje organowi kompetencji do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego przez przedłużenie terminu procedowania w sprawie. Ze względu na doniosłość skutków prawomocnego wyroku, usprawiedliwieniem dla niewykonania takiego wyroku w wyznaczonym terminie, nie może być wskazywany w odpowiedzi na skargę brak kadr do obsługi spraw i liczba podobnych wniosków wnoszonych przez cudzoziemców. Biorąc zatem pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 600 zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku. W związku z tym Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. Sąd uznał również, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, o czym rozstrzygnął w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia w szczególności okoliczność, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy - mimo stwierdzonej już bezczynności - nie podjął jakiejkolwiek czynności zmierzającej do wykonania wyroku, a zatem załatwienia sprawy administracyjnej. Wezwanie do uzupełnienia dokumentów skierował do skarżącego dopiero 29 sierpnia 2023 r., już po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku. Zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku sąd może przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Brzmienie przepisu wskazuje na fakultatywność działania Sądu uzależnioną od każdorazowej oceny danego przypadku. Sąd nie zdecydował się skorzystać z fakultatywnej kompetencji do przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej zważywszy, że w prawomocnym wyroku Sądu przyznano już skarżącej sumę pieniężną z tytułu bezczynności organu w wysokości 1000 zł. Nadto Sąd uznał, że jeżeli skarżąca poniosła wskutek niewykonania wyroku szkodę, to może skorzystać z instrumentów prawa cywilnego (art. 154 § 4 p.p.s.a.). W konsekwencji Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę w zakresie żądania przyznania skarżącej sumy pieniężnej (pkt III sentencji wyroku). O kosztach procesu zawartych w punkcie IV sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.). Na zasądzone koszty składają się: kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skarg, kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.