II GZ 438/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 października 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1532/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE I Postanowieniem z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1532/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi F. K. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu [...] stycznia 2023 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminu było następstwem nadzwyczajnych okoliczności, których nie mógł przewidzieć, ani zapobiec. Zarówno wiek skarżącego, jak i brak wiedzy prawniczej, nie przesądzają automatycznie o braku winy w niedotrzymaniu terminu do dokonania czynności procesowej polegającej na wniesieniu skargi. Skarżący nie wykazał bowiem związku przyczynowo skutkowego pomiędzy wskazanymi wyżej okolicznościami a opóźnieniem we wniesieniu środka zaskarżenia do Sądu. Okoliczności wskazane przez Skarżącego okazały się zbyt ogólnikowe, aby uprawdopodabniały brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący zaskarżając je w całości, Powyższemu orzeczeniu zarzucił: - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez ich błędne niezastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie, brak wykształcenia prawniczego, a także podeszły wiek, brak orientacji w aktualnym stanie prawnym, a także odnośnie negatywnych konsekwencji procesowych w przypadku niewykonania stosownych czynności (procesowych), nie stanowi wystarczającej przesłanki do przywrócenia mi terminu na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a także nie są to okoliczności - zdaniem Sądu - który miały uprawdopodobnić mój brak winy co do braku sporządzenia ww. skargi w terminie wynikającym ze stosownych przepisów prawnych. Wobec powyższego skarżący wniósł o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt: II SA/Rz 1532/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, poprzez przywrócenie mi terminu do wniesienia przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, a ewentualnie uchylenie ww. postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Spośród przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił wskazane przez skarżącego okoliczności mające uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi. Z treści art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że powodem niedotrzymania terminu do złożenia skargi był wiek skarżącego, jak i brak wiedzy prawniczej. Skarżący należycie dbając o swoje interesy powinien był zapoznać się z treścią pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji. Korespondencja ta zawierała wszelkie niezbędne informacje, które umożliwiłyby skarżącemu skuteczne i terminowe złożenie skargi. Powoływanie się przez skarżącego na brak wiedzy prawniczej nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu skoro wszelkie niezbędne informacje zostały wskazane w pouczeniu zaskarżonej decyzji. Skarżący mógłby uniknąć negatywnych konsekwencji procesowych, gdyby się zapoznał z przesłanymi pouczeniami. Skoro tego nie zrobił, nie może powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu. Odnosząc się do kwestii okoliczności wpływu wieku skarżącego na możliwość jego działania w terminowym wniesieniu skargi, wskazać należy, że skarżący nie przedstawił związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy powyższą okolicznością, a terminowym wniesieniem środka zaskarżenia, nie przestawił również żadnej dowodów, np. w postaci dokumentacji medycznej wskazującej na jakiekolwiek choroby związane z podeszłym wiekiem. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie