II SA/Po 791/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2024 r. w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Wojewody z dnia 25 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 14 września 2023 r., nr [...] UZASADNIENIE Wojewoda decyzją z dnia 25 października 2023 r., nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia 14 września 2023 r., nr [...], orzekającej o utracie przez A. D. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 03 sierpnia 2023 r. na okres 120 dni. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazano, że w dniu 26 maja 2023 r., A. D. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna. Decyzją Starosty [...] z dnia 26 maja 2023 r., nr [...] orzeczono o uznaniu Strony za osobę bezrobotną z dniem rejestracji oraz o przyznaniu prawa do zasiłku na okres 180 dni. W dniu rejestracji strona własnoręcznie podpisała "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy (prawa i obowiązki)". W dokumencie zawarto pouczenie o obowiązku zgłaszania się w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonych terminach oraz o obowiązku zawiadamiania urzędu o fakcie wyjazdu za granicę lub innej okoliczności powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. W dniu 30 czerwca 2023 r., A. D. spotkał się z pracownikiem Powiatowego Urzędu Pracy w K. celem przygotowania i omówienia Indywidualnego Planu Działania (IPD). W ramach IPD wyznaczono kolejny termin wizyty na dzień 25 sierpnia 2023 r. Pismem z dnia 18 lipca 2023 r., Powiatowy Urząd Pracy w K. wezwał A. D. do osobistego stawiania się w dniu 21 lipca 2023 r.; celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Wezwanie zostało wysłane listownie w dniu 18 lipca 2023 r. i dwukrotnie awizowane, wobec niemożności doręczenia pisma adresatowi zwrot korespondencji do PUP nastąpił w dniu 03 sierpnia 2023 r. Starosta [...] na podstawie fikcji prawnej doręczenia z art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako: "K.p.a.") uznał, że strona była prawidłowo pouczona o terminie obowiązkowego stawiennictwa w dniu 21 lipca 2023 r. Pismo zawierało informację, iż w przypadku odebrania wezwania w wyznaczonym terminie lub po wskazanym terminie, wyznacza się termin do stawiennictwa na pierwszy dzień roboczy licząc od dnia odebrania wezwania. W wyznaczonym w piśmie terminie A. D. nie zgłosił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. i w terminie 7 dni nie powiadomił Powiatowego Urzędu Pracy o uzasadnionej przyczynie swego niestawiennictwa. Pismem z dnia 22 sierpnia 2023 r., Starosta [...] poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie utraty statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku. W dniu 25 sierpnia 2023 r., zgodnie z ustaleniami z dnia 30 czerwca 2023 r., A. D. pojawił się w Powiatowego Urzędu Pracy (dalej również jako: "PUP") w K. . Podczas wizyty zapoznał się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie. W dniu 29 sierpnia 2023 r., strona złożył pisemne wyjaśnienia, w których wskazał, że miał stawić się w PUP w dniu 25 sierpnia 2023 r. W miesiącu lipcu i sierpniu wyjechał do rodziny i nie było go w domu, a w tym czasie przysłano do niego pisma, o których nie wiedział i nie mógł ich odebrać. Starosta [...] decyzją z dnia 14 września 2023 r., nr: [...] orzekł o utracie przez Pana A. D. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 03 sierpnia 2023 r. na okres 120 dni. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. D.. Rozpoznając wniesione odwołanie Wojewoda przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 690, dalej jako: "ustawa"), wyjaśniając, że bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Równocześnie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy wskazuje, że starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. W dniu rejestracji jako osoba bezrobotna, tj. w dniu 26 maja 2023 r. strona potwierdziła własnoręcznym podpisem, iż została poinformowana o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach i o konieczności powiadomienia Powiatowego Urzędu Pracy w K. o fakcie wystąpienia uzasadnionej przyczyny niestawienia się na wyznaczony termin wizyty, w okresie 7 dni od dnia niestawiennictwa. A. D. został zapoznany z obowiązkami bezrobotnego oraz sankcjami wynikającymi z ich niedopełnienia i nie dochował obowiązkowi wyznaczonego terminu stawiennictwa w organie zatrudnienia lub usprawiedliwienie ewentualnej nieobecności zgodnie z pouczeniem, co oznacza, że spełnione zostały przesłanki utraty przez niego statutu osoby bezrobotnej. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. D., podnosząc zarzut naruszania art. 44 § 4 K.p.a. - poprzez jego błędną interpretację i niesłuszne przyjęcie, że był powiadomiony o terminie obowiązkowego stawiennictwa w PUP w K. w dniu 21 lipca 2023r. oraz naruszenia art. 33 ust. 3 i 4, art. 73 ust. 2 a oraz art. 75 ust. 3 pkt 4 i 4a ustawy poprzez ich błędną interpretację i niesłuszne przyjęcie, że znajdują zastosowanie do skarżącego. Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zdaniem skarżącego nie można mu czynić zarzutu z faktu, że wyjechał do rodziny, zwłaszcza w okresie wakacyjnym i biorąc pod uwagę fakt, że kolejny termin wizyty w PUP miałem wyznaczony na 25 sierpnia 2023 r. W jego ocenie nie można było zastosować wobec skarżącego fikcji prawnej z art. 44 § 4 K.p.a. i przyjąć, że na skutek podwójnej awizacji zostałem skutecznie zawiadomiono o terminie wizyty w lipcu i celowo się nie stawił w PUP, skoro nie wiedział nawet, że taka wizyta została mu wyznaczona. W dalszej części skargi skarżący opisał swoją trudną sytuację życiową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1624 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2023 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowił przepis art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres: a) 120 dni w przypadku pierwszej odmowy, b) 180 dni w przypadku drugiej odmowy, c) 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy. Konstrukcja powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że decyzja wydana w oparciu o art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy jest decyzją związaną. Oznacza to, że w przypadku spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie, organ ma obowiązek dostosować się do jego treści, nie mając w tym względzie żadnej swobody decyzyjnej. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący w dniu rejestracji jako osoba bezrobotna, tj. w dniu 26 maja 2023 r. potwierdził własnoręcznym podpisem, iż został poinformowana o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach i o konieczności powiadomienia Powiatowego Urzędu Pracy w K. o fakcie wystąpienia uzasadnionej przyczyny niestawienia się na wyznaczony termin wizyty, w okresie 7 dni od dnia niestawiennictwa. Zdaniem organów, skarżący został zapoznany z obowiązkami bezrobotnego oraz sankcjami wynikającymi z ich niedopełnienia i wobec braku dochowania obowiązkowi wyznaczonego terminu stawiennictwa w organie zatrudnienia (w dniu 21 lipca 2023 r.) lub usprawiedliwienie ewentualnej nieobecności zgodnie z pouczeniem, co oznacza, że spełnione zostały przesłanki utraty przez niego statutu osoby bezrobotnej. Zważyć jednak należy, że zawiadomienie o terminie stawiennictwa w dniu 21 lipca 2023 r. zostało wysłane w dniu 18 lipca 2023 r. (na trzy dni przed terminem stawiennictwa), a następnie awizowane po raz pierwszy w dniu 19 lipca 2023 r. (na dwa dni przed terminem stawiennictwa) i zostało awizowane po raz drugi w dniu 27 lipca 2023 r. (a więc 6 dni po wyznaczonym terminem stawiennictwa). Skuteczne doręczenie pisma nastąpiło, zgodnie z art. 44 K.p.a., w dniu 02 sierpnia 2023 r. (a więc 11 dni po terminie wyznaczonego stawiennictwa). Abstrahując od powodu braku odebrania pisma wzywającego skarżącego do osobistego stawiennictwa w ocenie Sądu nie można zaakceptować sytuacji, w której negatywne następstwa braku stawiennictwa wynikają pośrednio z wadliwości działań organu. Z obowiązkami osoby bezrobotnej korespondują również obowiązki organów, a jednym z nich jest zapewnienie możliwości czynnego udziału w postępowaniu oraz zapewnienie rzeczywistego (efektywnego) współdziałania osoby bezrobotnej. W przedmiotowej sprawie oznaczało to obowiązek powiadomienia skarżącego o terminie stawiennictwa z wyprzedzeniem, a więc zapewnienie, że nawet w przypadku doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. będzie miał on faktyczną możliwość zapoznania się z treścią wezwania przed wyznaczonym terminem stawiennictwa. Wysłanie korespondencji na trzy dni przed terminem stawiennictwa, a następnie wywodzenie negatywnych, bardzo dotkliwych następstw, związanych z dokonaniem doręczenia o stawiennictwie, już po upływie wyznaczonego terminu, narusza zasady sprawiedliwości proceduralnej. Sąd zauważa, że przyjęcie stanowiska organów byłoby równoznaczne z przyjęciem, że w dniu 02 sierpnia 2023 r. rozpoczął swój bieg 7 dniowy termin do powiadomienia organu o przyczynach braku stawiennictwa w dniu 21 lipca 2023 r., o czym skutecznie poinformowano bezrobotnego w dniu 02 sierpnia 2023 r. Taka konstrukcja, biorąc pod uwagę, że osoby bezrobotne są często osobami nieposiadającymi wiedzy prawniczej, nie może zostać zaakceptowana. O skuteczności doręczenia, w tym doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. można mówić jedynie w sytuacji, w której miało ono miejsce przed wyznaczonym terminem stawiennictwa. W innym przypadku naruszone zostają podstawowe zasady postępowania administracyjnego, a osoba bezrobotna pozbawiona jest rzeczywistej ochrony przed skutkami braku stawiennictwa w wyznaczonym terminie. Sąd podkreśla, że ogólne zasady wezwań, określone w K.p.a. wskazują, że wezwanie dokonane powoduje skutki prawne tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości, że dotarło do adresata we właściwej treści i w odpowiednim terminie, a więc w terminie dającym mu rzeczywistą możliwość wywiązania się z nałożonego obowiązku. Tym samym należy uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzji organu I instancji.