II SA/Sz 401/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr SO-1.621.19.2024.KS w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 12 marca 2024 r. nr USCiSO.5343.20.2023, wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1191, ) oraz art. 104 § 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a."), Burmistrz P. odmówił wymeldowania z miejsca pobytu stałego S. M. (dalej: "skarżąca", "strona") z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...] Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że przedmiotowe postępowanie dotyczące wymeldowania skarżącej zostało wszczęte w dniu 18 września 2023 r. na wniosek B. M. (babci skarżącej). Organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia tj. art. 35 oraz art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności podkreślając, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, o której mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania z zamiarem zlokalizowania "centrum życiowego" w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego. Odwołując się do zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji przyjął, że skarżąca nie opuściła trwale przedmiotowego mieszkania. Jest zameldowana czasowo w K., jednak meldunek ten był niezbędny do tego, aby jej niepełnosprawny syn - K. N. mógł korzystać w tym mieście ze specjalistycznej pomocy i rehabilitacji w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym. Do będącego przedmiotem sporu mieszkania w P. przyjeżdża wówczas gdy pozwala jej na to czas i kiedy syn Kamil nie chodzi do szkoły. Przedłożone przez stronę rachunki za energię elektryczną i wodę potwierdzają okoliczność braku zerwania trwałej więzi z miejscem pobytu stałego. Podsumowując organ stwierdził, że chociaż skarżąca rzeczywiście większość czasu spędza w K., to jednak jak wynika z jej oświadczenia ma zamiar wrócić z synem do przedmiotowego mieszkania i w nim mieszkać kiedy tylko syn ukończy naukę w szkole, czyli w 2028 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła uczestniczka postępowania – K. P.. Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania decyzją z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr SO-1.621.19.2024.KS, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewoda Zachodniopomorski uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu S. M. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w P.. W uzasadnieniu Wojewoda podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie znaczenie ma tylko ustalenie, czy osoba, wobec której toczy się postępowanie o wymeldowanie opuściła lokal z którego ma zostać wymeldowana. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji jakoby skarżąca opuściła przedmiotowy lokal tylko czasowo i zamierzała do niego wrócić i w nim mieszkać, bowiem w jego ocenie zgromadzone w sprawie dowody świadczą o tym, że opuściła ona lokal w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a w rezultacie nie stanowi on już miejsca jej pobytu stałego. Powołując się na znajdujące się w aktach sprawy zeznania organ odwoławczy ustalił, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal w P. w 2021 roku i razem ze swoim synem oraz partnerem zamieszkała w K., gdzie przebywa do chwili obecnej. Wprawdzie strona często przyjeżdżała do przedmiotowego lokalu jednak jej wizyty w tym lokalu miały na celu odwiedziny babci - B. M.. Jak wynika z oświadczenia skarżącej złożonego do protokołu dnia 7 grudnia 2023r. skarżąca zamierza wrócić do przedmiotowego lokalu i ponownie w nim zamieszkać na stałe, lecz dopiero w 2028 r., po ukończeniu szkoły przez jej syna. Zdaniem Wojewody, skarżąca obecnie koncentruje interesy życiowe w K. i przedmiotowy lokal w P. nie stanowi miejsca jej pobytu stałego. Bez wpływu na to ustalenie pozostaje deklaracja strony odnośnie powrotu do tego lokalu, który ma nastąpić dopiero za kilka lat. Podsumowując organ II instancji wyjaśnił, że skoro skarżąca zmieniła miejsce swojego pobytu stałego, zatem należy przyjąć za spełnioną przesłankę wymeldowania wynikającą z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. O stałym zamieszkaniu w przedmiotowym lokalu nie może decydować tylko subiektywne przeświadczenie skarżącej, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy i jego obiektywna ocena prowadzą do innego wniosku. Pismem z dnia 10 maja 2024 r. S. M. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz przepisów postępowania wskutek dowolnego uznania, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Mając powyższe na względzie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przywrócenie rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji. Skarżąca wyjaśniła, że cały czas mieszka w P. z zamiarem stałego pobytu, zaś w K. mieszka z zamiarem pobytu czasowego, chociaż praktycznie przebywa po połowie w P. i K.. Wskazała, że przez cały czas opłaca rachunki za przedmiotowe mieszkanie tj. za media, wodę, energię elektryczną, gaz oraz uiszcza podatki. Nadto wykonuje wszystkie czynności związane z faktycznym zamieszkiwaniem pod tym adresem tj. sprzątanie, podlewanie kwiatów. Nie zgodziła się przy tym z twierdzeniem organu jakoby do P. przyjeżdżała w odwiedziny do babci, która faktycznie od września 2023 r. w nim nie mieszka, bowiem wyprowadziła się do córki K. P. do T.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o jej oddalenie oraz utrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie dnia 22 sierpnia 2024 r. skarżąca oświadczyła, że mieszkanie stanowi współwłasność jej babci oraz jej dzieci. Strona cały czas mieszka w przedmiotowym lokalu. Mieszka tam pół na pół, lecz rodzina wyniosła z tego mieszania należące do niej rzeczy, a następnie wymieniła zamki. W tym czasie nie mogła mieszkać w przedmiotowym lokalu, jednak jak odzyskała klucze zamieszkała w mieszkaniu w P.. Oświadczyła, że w K. mieszka u swojego partnera. Uczestniczka postępowania K. P. wniosła o oddalenie skargi i jednocześnie oświadczyła, że jej zdaniem skarżąca w mieszkaniu w P. jest raz na pół roku. Jednocześnie wskazała, że opłaca rachunki za to mieszkanie od roku, jak tylko zabrała z tego mieszkania swoją mamę. Jak wynika z treści przedłożonego na rozprawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. Wydziału I Cywilnego z dnia 4 stycznia 1999 roku sygn. akt I NS [...], postanowieniem z 6 stycznia 1998r. sąd stwierdził nabycie spadku po J. M.. Na podstawie ustawy spadek nabyli żona B. M. w Ľ części, oraz dzieci Z. M., W. C., W. M., K. P. i M. M., każdy w 3/20 części. Uczestnicy postępowania W. M. oraz M. M. wnieśli o oddalenie skargi. Z treści przedłożonego przez skarżącą odpisu z księgi wieczystej nr [...] wynika, że współwłaścicielami lokalu w P. są osoby wymienione w postanowieniu z dnia 6 stycznia 1998 r. Dodatkowo skarżąca okazała oświadczenie W. C. z dnia 20 sierpnia 2024 r. z którego wynika, że W. C. nie wyraża zgody na wymeldowanie córki (skarżącej) z mieszkania w P., nie wyraża też zgody na sprzedaż tego mieszkania, którego jest współwłaścicielem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych. Prowadzi się ją w Powszechnym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności, który stanowi rejestr PESEL, oraz w rejestrach mieszkańców, prowadzonych w systemie teleinformatycznym. W rejestrze PESEL gromadzone są dane m.in. obywateli polskich zamieszkujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym między innymi takie dane jak adres i data zameldowania na pobyt stały (art. 8 pkt 14 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r., poz. 1191, dalej: "u.e.l."). Rejestracji danych w rejestrze PESEL w tym zakresie dokonuje organ gminy właściwy do zameldowania na pobyt stały i czasowy obywatela polskiego (art. 10 ust. 1 pkt 5 u.e.l.). Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.e.l. organy, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.e.l., z urzędu lub na wniosek osoby, której dane dotyczą, dokonują sprawdzenia danych zawartych w rejestrze PESEL oraz w rejestrach mieszkańców, w szczególności w oparciu o posiadane dokumenty i ustalenia stanu faktycznego. W myśl ust. 2 powołanego przepisu w przypadku gdy organ stwierdzi niezgodność danych zawartych w rejestrze PESEL lub w rejestrze mieszkańców z posiadanymi dokumentami lub ze stanem faktycznym, usuwa tę niezgodność, a jeżeli nie jest właściwy do jej usunięcia, zawiadamia o tym niezwłocznie organ właściwy do rejestracji tych danych na podstawie art. 10 ust. 1 w celu usunięcia tej niezgodności. Samo usunięcie niezgodności może polegać w szczególności na sprostowaniu danych nieprawidłowych lub uzupełnieniu danych. Z kolei na podstawie art. 11 ust. 4 u.e.l. o sposobie załatwienia sprawy organ, który usunął niezgodność, zawiadamia osobę, której dane były, na jej wniosek, sprawdzane - na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym podpisem lub w postaci elektronicznej, opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W przypadku działania organu z urzędu osobę, której dane były sprawdzane, zawiadamia się, jeżeli usunięte niezgodności danych mają wpływ na ustalenie tożsamości tej osoby. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 35 u.e.l. zgodnie z którym organ gminy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z powołanego przepisu ma zatem charakter związany, a jej wydanie jest zdeterminowane zaistnieniem 2 przesłanek - opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). Przez opuszczenie lokalu rozumie się natomiast fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyroki NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00; z dnia 21 marca 2001 r., V SA 2950/00; z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, , z dnia 14 maja 2010 r., II OSK 851/09, z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1577/09; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II OSK 223/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). O dobrowolności opuszczenia można mówić wtedy, gdy było ono wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Jednakże zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie tylko na podstawie treści oświadczenia zainteresowanej osoby. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywanie związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2011r., II SA/Gl 802/2010). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że zebrane dowody w sprawie, a przede wszystkim protokół wyjaśnień z dnia 6 listopada 2023r. potwierdzają, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal mieszkalny przy u. [...] w P., aby przenieść się do innej miejscowości. Należy zgodzić się z organem, że obecnie centrum życiowe skarżącej skoncentrowane jest w K., w którym mieszka wraz z partnerem oraz synem, który uczęszcza tam do szkoły. Jak wyżej wskazano, dobrowolność nie jest cechą, którą ustala się wyłącznie na podstawie deklaracji osoby, co do której toczy się postępowanie o wymeldowanie. Może być ustalona na podstawie okoliczności, które towarzyszą nieprzebywaniu osoby w danym lokalu czy na nieruchomości. Nieprzebywanie zaś przez skarżącą trwa co najmniej od 2021 r., co wyklucza ustalenie o braku dobrowolności. Pozostałe zebrane dowody wskazują na fakt opuszczenia lokalu, które nosi cechy trwałego opuszczenia. W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżąca nie koncentruje centrum swoich życiowych interesów pod adresem, z którego została wymeldowana. Świadczą o tym spójne twierdzenia uczestników: K. P. (k. 84-86,95), W. M. (k. 94-95) oraz świadków H. A. (k.100 -103), oraz pozostałych świadków G. S. (k. 89-91) i E. J. (k. 97-99), zeznania te korespondują ze gromadzonym materiałem dowodowym. Wynika nich, że skarżąca od co najmniej 1,5 roku nie mieszka pod wskazanym adresem. Zdaniem Sądu powołane przez skarżącą zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, bez znaczenia w niniejszej sprawie jest oświadczenie skarżącej o chęci powrotu to tego lokalu w roku 2028. Przyjazdy skarżącej w odwiedziny, jak i krótkotrwałe korzystanie z lokalu nie stanowi o tym, że lokal przy ul. [...] w P. stanowi jej centrum życiowe. Zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że nie traktuje ona przedmiotowego lokalu, jako miejsca swojego pobytu stałego. Oznacza to, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a przede wszystkim słusznie stwierdził, że skarżąca nie mieszka pod wskazanym adresem na stałe. Sąd ponownie podkreśla, że wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu, o ile oczywiście taka osoba posiada jakieś prawa do lokalu. Skoro zatem skarżąca faktycznie nie mieszka w przedmiotowym lokalu, to dalsze utrzymywanie jej zameldowania oznaczałoby sankcjonowanie fikcji meldunkowej, zatem za prawidłowe należy uznać wymeldowanie jej z lokalu położonego przy ul. Warszawskiej 38/4 w P.. Końcowo wskazać należy, że w literaturze przedmiotu wskazuje się, iż brak zgody wszystkich współwłaścicieli lokalu na wymeldowanie, nie jest przesłanką konieczną do wymeldowania, zaś decydujące powinny być okoliczności związane z zamiarem jego opuszczenia. Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.