II OZ 629/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia O. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 651/23 o odrzuceniu skargi O. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 stycznia 2023 r. nr DL.WIPO.412.866.2022/MT w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 651/23 odrzucił skargę O. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 stycznia 2023 r. nr DL.WIPO.412.866.2022/MT w przedmiocie zobowiązania do powrotu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w wykonaniu zarządzenia z 22 maja 2022 r. wezwano skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca ww. wezwanie została uznana za doręczoną w dniu 12 czerwca 2023 r. W zakreślonym terminie, który upłynął 19 czerwca 2023 r., skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi. W tej sytuacji Sąd skargę odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.; aktualny t.j.: Dz. U. 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wskazania numeru PESEL, jednocześnie podając swój numer PESEL. We wniosku oświadczył, że o zobowiązaniu do uzupełnienia wskazanego braku formalnego skargi dowiedział się dopiero z postanowienia o odrzuceniu skargi, bowiem nigdy nie doręczono mu przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie. Do wniosku załączył oświadczenie M. M., tj. prezesa zarządu spółki P. sp. z o.o., która mieści się pod adresem ul. [...] K., będącym jednocześnie adresem do korespondencji K. M. – pełnomocnika do doręczeń skarżącego. W oświadczeniu tym wskazano, że żadna korespondencja sądowa nie wpłynęła we wskazywanym terminie na adres zgodny z adresem spółki. W przypadku korespondencji adresowanej imiennie na inną osobę, np. K. M., sporządzane jest awizo celem podjęcia przesyłki. W tej sprawie ani pierwszego, ani drugiego awiza przedmiotowej przesyłki nie otrzymano. Do wniosku załączono również kopię złożonego przez K. M. w dniu 22 sierpnia 2023 r. zgłoszenia reklamacji przesyłki pocztowej zawierającej wezwanie do wskazania numeru PESEL. Pismem z tego samego dnia skarżący wniósł też zażalenie na postanowienie z dnia 28 lipca 2023 r. Sądowi pierwszej instancji zarzucił błędne ustalenie faktów stanowiących podstawę faktyczną postanowienia. Wskazał, że z powodu braku doręczenia skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi termin na ich uzupełnienie nie upłynął. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie skardze biegu (w związku z uzupełnieniem braków formalnych w złożonym równolegle z zażaleniem wniosku o przywrócenie terminu). W uzasadnieniu zażalenia skarżący odwołał się do dokumentów złożonych przy wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi jako uprawdopodobniających fakt, że uchybienie terminowi nie wynika z okoliczności przez niego zawinionych. W toku postępowania zażaleniowego, w odpowiedzi na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący przedstawił pismo Poczty Polskiej S.A. z 1 września 2023 r. stanowiące zawiadomienie o rozpatrzeniu zawiadomienia K. M. dotyczącego przesyłki sądowej. W piśmie tym wskazano, że wobec niepodania numeru nadawczego przesyłki brak jest możliwości szczegółowego odniesienia się do postawionego zarzutu. Jednocześnie ustalono, że pod wskazanym adresem nie ma zamontowanej skrzynki oddawczej, co utrudnia doręczanie korespondencji nierejestrowanej, w tym zawiadomień awizo. K. M. zwrócił się do operatora pocztowego o wyjaśnienie wątpliwości w związku z otrzymaną odpowiedzią z dnia 1 września 2023 r. Przy piśmie z 17 stycznia 2024 r. skarżący przesłał Sądowi odpowiedź Poczty Polskiej S.A. z dnia 19 grudnia 2023 r. na powyższe. W piśmie tym wskazano, że w piśmie złożonym w urzędzie pocztowym K. M. nie podał numeru nadawczego przesyłki, a numer podany w udzielonej odpowiedzi był błędny i nie dotyczył przesyłki adresowanej do niego. W kwestii konieczności zamontowania skrzynki oddawczej wyjaśniono, że w przypadku zamkniętej siedziby firmy lub sekretariatu listonosz z powodu braku skrzynki nie ma możliwości umieszczenia w niej korespondencji nierejestrowanej, w tym zawiadomień o awizacji przesyłek. Wobec powyższego operator pocztowy podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 1 września 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uzupełnił w terminie braku formalnego skargi – nie podał swojego numeru PESEL, względnie nie złożył oświadczenia o nieposiadaniu numeru PESEL. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy wezwanie do uzupełnienia ww. braku formalnego skargi zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 12 czerwca 2023 r. Warunkiem odrzucenia skargi w opisanej wyżej sytuacji jest bezskuteczny upływ ustawowego terminu do uzupełnienia braków formalnych tego pisma. Oczywistym jest, że termin siedmiodniowy, o którym stanowi art. 49 § 1 p.p.s.a., rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą skutecznego doręczenia stronie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma. W przypadku, gdy stronie nie doręczono skutecznie wezwania, nie może w stosunku do niej rozpocząć biegu termin do uzupełnienia braków formalnych pisma, a w konsekwencji nie jest możliwe uchybienie terminowi, który nie rozpoczął się. Stosując rygor odrzucenia skargi, jaki ustawa w art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. wiąże z nieuzupełnieniem w wyznaczonym terminie jej braków formalnych, Sąd winien wykazać, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do odrzucenia skargi, a więc również fakt, że strona, mimo prawidłowego wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych, nie uzupełniła ich w wyznaczonym terminie, a argumentacja ta powinna znaleźć potwierdzenie w aktach sprawy. W niniejszej sprawie skarżący zarzuca Sądowi pierwszej instancji, że wbrew jego twierdzeniom nie zostało mu (jego pełnomocnikowi do doręczeń) skutecznie doręczone wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi z uwagi na wadliwe działanie Poczty Polskiej, której pracownik nie pozostawił pod wskazanym adresem do korespondencji żadnego zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja przedstawiona na tę okoliczność przez skarżącego – obejmująca zarówno dokumenty przedłożone do wniosku o przywrócenie terminu, do których odwołano się w zażaleniu, jak też korespondencję prowadzoną w tej sprawie z operatorem pocztowym – pozwala uznać, że w niniejszej sprawie nie ziściły się przesłanki do zastosowania instytucji doręczenia zastępczego uregulowanej w art. 73 p.p.s.a. Przepisy art. 73 § 1 – 4 p.p.s.a. stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. domniemania doręczenia przesyłki. Oznacza to, że pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane przepisami próby doręczenia przesyłki, o czym informuje sąd w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji sąd może uznać, że pismo zostało skutecznie doręczone. Podkreślić należy, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który potwierdza fakt i datę doręczenia wskazanych pism. Oznacza to, że stanowi ono dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. postanowienia NSA: z 5 października 2016 r., II OZ 1001/16 i z 29 kwietnia 2016 r., I OZ 404/16; CBOSA). Nie jest jednakże wykluczona możliwość obalenia domniemania prawidłowości doręczenia pisma w tym trybie, jeśli strona wykaże, że nie zostały zachowane warunki skuteczności doręczenia zastępczego. Analiza zwróconej do sądu przesyłki zawierającej wezwanie z 24 maja 2023 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 33) wskazuje, że przesyłka została awizowana w dniu 29 maja 2023 r. i jednocześnie w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w UP K. Następnie przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 6 czerwca 2023 r. Wobec niepodjęcia przesyłki po jej dwukrotnym awizowaniu zwrócono ją do nadawcy w dniu 13 czerwca 2023 r. Na tej podstawie zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2023 r. przesyłkę uznano za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. w dniu 12 czerwca 2023 r. (zarządzenie na kopercie). Wypełniony przez doręczyciela punkt 3 ww. zwrotnego potwierdzenia odbioru, gdzie wyraźnie zakreślono, iż zawiadomienie (pierwsze awizo) umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej, stoi w wyraźnej sprzeczności z ustaleniami dokonanymi w toku procedury skargowej dotyczącej tejże przesyłki. W obu pismach z 1 września 2023 r. i 19 grudnia 2023 r. operator pocztowy przyznał, że pod adresem, na który kierowana była korespondencja do pełnomocnika do doręczeń skarżącego, nie ma zamontowanej skrzynki oddawczej. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez skarżącego, który dodatkowo przedstawił sposób doręczania korespondencji kierowanej do osób fizycznych na wskazany adres (oświadczenie M. M. – k. 46). Pominąć nie można, że brak zamontowania skrzynki oddawczej nie stanowił przeszkody do skutecznego doręczenia K. M. innych pism sądowych kierowanych w tej sprawie na ten sam adres. W zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zwierającej odpis postanowienia z dnia 28 lipca 2023 r. z uzasadnieniem (k. 45) również wskazano, że zawiadomienie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Z kolei na zwrotnym potwierdzeniu obioru przesyłki zawierającej wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2023 r. do udzielenia informacji o wyniku reklamacji pocztowej (k. 74) doręczyciel przy punkcie 3 sporządził odręczny dopisek, że zawiadomienie umieścił w widocznym miejscu przy wejściu na posesję. Obie wymienione przesyłki zostały odebrane przez adresata (bądź osobę upoważnioną) po pierwszym awizo. Taka niekonsekwencja ze strony osób doręczających przesyłki pocztowe przy dokumentowaniu czynności związanych z doręczeniem korespondencji temu samemu adresatowi na ten sam adres rodzi uzasadnione wątpliwości co do zgodności oświadczeń zawartych na zwrotnych potwierdzeniach odbioru ze stanem rzeczywistym. Nieprawidłowości przy dokonywaniu i dokumentowaniu przez pracowników operatora pocztowego czynności w ramach doręczenia zastępczego nie mogą obciążać strony będącej adresatem przesyłek, która te wadliwości wykazała. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnemu w okolicznościach niniejszej sprawy zwrotnemu potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi nie można zatem przypisywać decydującego znaczenia przy ocenie skuteczności doręczenia wezwania – w szczególności wobec wykazanych wyżej uzasadnionych wątpliwości co prawidłowości wypełnienia tego dokumentu. W świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy przyjąć należało, że dane wynikające z dowodu doręczenia przedmiotowej przesyłki są niezgodne z rzeczywistością. Doręczyciel nie mógł bowiem pozostawić zawiadomienia o przesyłce w oddawczej skrzynce pocztowej, ponieważ takowej na posesji nie ma. Skutkiem powyższego pełnomocnik do doręczeń skarżącego nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej. W tej sytuacji nie doszło do skutecznego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w trybie art. 73 p.p.s.a. W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braku formalnego, w sytuacji, kiedy nie zostało skutecznie doręczone stronie wezwanie do uzupełnienia tego braku, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie zatem nadać dalszy bieg skardze, uwzględniając fakt, że w piśmie z 23 sierpnia 2023 r. (stanowiącym wniosek o przywrócenie terminu) skarżący podał swój numer PESEL. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji