I OZ 764/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1233/24 w sprawie ze skargi H.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2024 r. nr SKO.4161/31/2024 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 3 października 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1233/24 (dalej postanowienie z 3 października 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek H.B. (dalej skarżąca) o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 5 lipca 2024 r. nr SKO.4161/31/2024 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie wykazała okoliczności warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Nie wykazała, że wykonanie decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę po jej stronie. Przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia może być jedynie niebezpieczeństwo wyrządzenia nie "jakiejkolwiek", ale znacznej szkody lub niebezpieczeństwo powstania takich skutków, które noszą znamiona "trudnych do odwrócenia". Argumentacja skargi, którą Sąd uwzględnił na potrzeby rozpoznania wniosku, jest również zbyt enigmatyczna, by mogła stanowić podstawę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Poza stwierdzeniem, że poniesienie kosztów rozgraniczenia znacznie przekracza jej możliwości finansowe, skarżąca nie podała żadnych danych wskazujących na wysokość dochodów, wydatków, oszczędności, zadłużenia itd. ani innych okoliczności obrazujących jej sytuację finansową i majątkową (k. 18-20 akt sądowych). Zażalenie złożyła skarżąca, reprezentowana przez adw. P.W., zaskarżając postanowienie z 3 października 2024 r. w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj. art. 61 § 3 [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa)] przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania "zaskarżonej decyzji" [winno być "zaskarżonego postanowienia" - uw. NSA], podczas gdy prawidłowa wykładania ww. przepisu prowadzi do przekonania, że z uwagi na sytuację materialną strony, a także fakt odwołania się przez nią od decyzji rozgraniczeniowej istnieje możliwość spowodowania trudnych do odwołania skutków w przypadku braku wstrzymania wykonania "decyzji" [winno być "postanowienia" - uw. NSA]. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia; uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; zasądzenie na jej rzecz [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 43-43v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [...] (art. 61 § 3 zd. 1 ppsa). Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Wskazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 ppsa przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie postanowienia spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zażalenie, a tym samym wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, nie mogły podlegać uwzględnieniu. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta Sokołów Małopolski z 24 kwietnia 2024 r. nr RG.6830.3.2023, mocą której ustalono koszty postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości na kwotę 3936 zł i obciążono nimi wnioskodawczynię rozgraniczenia – H.B., ustalając termin uiszczenia kosztów do 14 dni od daty, w której niniejsze postanowienie stanie się ostateczne. Zapłata oznaczonej w postanowieniu Burmistrza należności ma charakter odwracalny, a w przypadku uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu, uiszczona należność podlega zwrotowi. Nie została spełniona przesłanka trudnych do odwrócenia skutków. Wnosząc skargę do sądu administracyjnego skarżąca zainicjowała procedurę niezbędną do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a co za tym idzie, zasadności obciążenia jej całością kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody. Ocena ta bierze się nie tylko z braku uprawdopodobnienia przez wnioskodawczynię zaistnienia wspomnianego niebezpieczeństwa, ale również z uwzględnienia całokształtu sprawy i zasad doświadczenia życiowego. Każde wykonanie aktu dotyczącego należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jego adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności w każdym przypadku powoduje powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przyjęcie przeciwnej optyki skutkowałoby koniecznością wstrzymania wykonania każdego postanowienia bądź każdej decyzji niekorzystnej dla strony postępowania administracyjnego. To zaś nie tylko mija się z przepisami prawa (zastosowanie instytucji z art. 61 ppsa jest wyjątkiem, a nie regułą), ale również destabilizowałoby obrót prawny. Nie mógł przynieść skutku zarzut opierający się na argumentacji przywołanej przez wnioskującą, że jest osobą samotną, emerytką i że poniesienie przez nią kosztów postępowania rozgraniczeniowego w kwocie prawie 4000 zł znacznie przekracza jej możliwości finansowe, a ich uiszczenie w trybie natychmiastowym spowoduje konieczność rezygnacji przez nią z "kosztów leczenia itp.". Skarżąca sama wniosła do organu administracji o dokonanie rozgraniczenia (k. 1 akt administracyjnych). Wniosek o rozgraniczenie z 25 maja 2023 r. dawał skarżącej możliwość poczynienia stosownych oszczędności w celu poniesienia kosztów zainicjowanego przez nią postępowania. Zaniechanie w tym zakresie nie przemawia za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Każdy, kto podejmuje działania we własnym interesie, winien liczyć się z kosztami, jakie to postępowanie za sobą pociąga. W niniejszej sprawie koszty postępowania rozgraniczeniowego wyniosły 3936 zł, którymi organy obciążyły skarżącą. Skarżąca nie wskazała jak suma ta ma się do jej dochodów, tj. wysokości emerytury i ewentualnych innych dochodów, majątku, koniecznych wydatków - w tym na leczenie. Z akt sprawy wynika jedynie, że jest ona właścicielką działek nr: [...] i [...] w N. w gminie S., które były przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego. Nie przedstawiła w toku postępowania sądowego ani uprzednio w postępowaniu administracyjnym żadnego dokumentu odzwierciedlającego jej sytuację zarobkową i osobistą. Sam fakt, że skarżąca jest emerytką i osobą samotną nie oznacza, że można zakwalifikować ją jako osobę ubogą. Rezygnacja z kosztów leczenia w związku z koniecznością uiszczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego stanowi jedynie twierdzenie skarżącej zawarte w zażaleniu. Nie sprecyzowała ona jednak, jakiego rzędu są to koszty ani nie odniosła się do swej sytuacji zdrowotnej. Nie przedstawiła także żadnego dokumentu, z którego można byłoby wnioskować, że jest ona osobą schorowaną i ponosi z tego tytułu określone koszty. Twierdzenie w tym aspekcie jest na tyle niekonkretne, że nie mogło stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Nawet jeżeli kwota 3936 zł nie jest dla skarżącej małą sumą, a jej uzbieranie może być trudne do wykonania, to nie można uznać, że jej uiszczenie - zgodnie z postanowieniem Burmistrza z 24 kwietnia 2024 r. - wywołuje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody, zwłaszcza że wierzycielem jest podmiot publiczny (co do zasady wypłacalny). W konsekwencji, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie sprostała spoczywającemu na niej ciężarowi uprawdopodobnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Nie jest rolą Sądu domyślanie się, na czym polega interes prawny strony wobec złożonego przez nią wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu administracyjnego, a więc wyręczanie wnioskodawcy i poszukiwanie za niego okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością zastosowania ochrony tymczasowej. Strona nie jest pozbawiona instrumentów prawnych łagodzących rygor związany z obciążeniami wynikającymi z aktów administracyjnych. Regulacje w tym zakresie zawiera ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505), która umożliwia, m.in., odroczenie terminu zapłaty należności pieniężnej lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Do postępowań w tej materii właściwe są organy administracji, a nie sądy. Zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznych. Ma ona odpowiednie zastosowanie do postanowień, ponieważ - zgodnie z art. 61 § 1 ppsa - wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W niniejszej sprawie brak było podstaw do odstępstwa od tej zasady, mając za podstawę art. 61 § 3 ppsa. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, Sąd - co do zasady - nie dokonuje oceny zasadności skargi. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.