I OPP 25/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi R. W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1956/19 ze skargi R. W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 18 lipca 2019 r., nr DLI-V.4615.107.2019.MP oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2048/21 ze skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1956/19 w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1956/19 ze skargi R. W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 18 lipca 2019 r., nr DLI-V.4615.107.2019.MP postanawia: 1. oddalić skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Warszawie; 2. oddalić skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. UZASADNIENIE Pismem z 6 listopada 2023 r. R.W. (dalej także: "skarżący") wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sprawie o sygn. akt I OSK 2048/21 oraz przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1956/19. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego w powyższych sprawach, dokonanie oceny terminowości i prawidłowości czynności podejmowanych na poprzednich etapach postępowania w sprawie ustalenia wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za nieruchomość składającą się z działek nr (...) i (...) w G. oraz (...) w W., stwierdzenie że całkowita przewlekłość postępowania w powyższej sprawie wynosi ponad 18 lat i trwa nadal, zobligowanie Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania skargi kasacyjnej złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 października 2020 r., sygn. akt I SA/1956/19 oraz przyznanie na jego rzecz kwoty 20.000 złotych. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy. W odniesieniu do postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wskazał, że doręczenie sentencji zapadłego wyroku nastąpiło z 3 miesięcznym opóźnieniem, kolejne 3 miesiące zajęło sporządzenie i doręczenie odpisu uzasadnienia wyroku, zaś kolejne 3 miesiące trwało przekazanie sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz ze skargą kasacyjną. W zakresie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący podał, że od dnia wniesienia skargi kasacyjnej, tj. 16 lipca 2021 r. nie otrzymał żadnych informacji o sprawie, pomimo upływu ponad dwóch lat. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z 28 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1956/19, wydanym na posiedzeniu niejawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Pismem z 4 listopada 2020 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie oraz doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku. Sentencja wyroku została wysłana skarżącemu 8 lutego 2021 r. i odebrana 24 lutego 2021 r. Odpis wyroku z uzasadnieniem został skarżącemu doręczony 24 czerwca 2021 r. Skarga kasacyjna wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 16 lipca 2021 r. Zarządzeniem z 23 lipca 2021 r. zarządzono doręczenie odpisu skargi kasacyjnej stronom postępowania. Zarządzeniem z 19 sierpnia 2021 r. stwierdzono brak podstaw do zastosowania 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej: "ppsa"). Zarządzeniem z 9 września 2021 r., wykonanym 22 października 2021 r. zarządzono aby akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną przedstawić Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Akta sprawy wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego 2 listopada 2021 r. i tego samego dnia sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 2048/21. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W realiach rozpoznawanej sprawy, skarga na przewlekłość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podlega oddaleniu. Choć należy zwrócić uwagę na fakt, że jak wynika z akt sprawy, czynności przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie po wyroku z 28 października 2020 r., podejmowane były w znacznych odstępach czasu, to jednak łączny czas procedowania po wyroku, do momentu przekazania akt sprawy wraz ze skargą kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie przekroczył dwunastu miesięcy. Nadto Sądowi z urzędu jest wiadomym, że w omawianym okresie pandemia wirusa COVID-19 z przyczyn obiektywnych i niezależnych od sądów spowodowała znaczące utrudnienia w prowadzeniu postępowań sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy okres nie może zatem stanowić o nieuzasadnionej zwłoce Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Oddaleniu podlega również skarga na przewlekłość Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy, skarga kasacyjna wpłynęła do Naczelnego Sadu Administracyjnego 2 listopada 2022 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy, zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęło ponad dwa lata, czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył zatem 12 miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy. Pamiętać jednak należy, że czas oczekiwania na rozpoznanie spawy nie jest zależny tylko od czynności Sądu, lecz przede wszystkim od bardzo dużej ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów rozpraw oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do § 25a ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202 ze zm., dalej: "regulamin"), sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów, zgodnie natomiast z ust. 4 powyższego przepisu, pula spraw wyznaczonych do losowania obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu. Kategorie spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu wymienione są w § 26 ust. 2 regulaminu, ponadto stosownie do § 26 ust. 5 regulaminu Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. Rozpoznawana sprawa nie należy do żadnej z kategorii o których mowa w § 26 ust. 2 regulaminu, żadne przepisy ustaw szczególnych nie nakładają na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku jej rozpoznania poza kolejnością wpływu, skarżący również nie składał wniosku w tym przedmiocie. Podkreślić należy, że w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie, co znacząco wydłuża czas oczekiwania na wyznaczenie terminu. Z uwagi na powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku z 25 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1956/19 nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce Sądu. Zgodnie z regulaminem przed powyższą sprawą na dostępne terminu rozpraw kierowane są bowiem sprawy o wcześniejszej dacie wpływu oraz sprawy należące do kategorii spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu. Sądowi z urzędu jest wiadomym, że obecnie czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu w Wydziale I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego przekracza 36 miesięcy - licząc od dnia rejestracji sprawy. W takich okolicznościach nie można uznać, aby dwuletni okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy świadczył o przewlekłości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nadto zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, brak podstaw do uznania, jakoby łączna przewlekłość w sprawie trwała ponad 18 lat. Jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy, skargę o stwierdzenie że w postępowaniu którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Wobec treści powyższego przepisu niedopuszczalne jest zarówno wniesienie skargi na przewlekłość postępowania sądowego po jego zakończeniu, jak również złożenie w toku prowadzonego postępowania sądowego skargi na przewlekłość w innym postępowaniu sądowym. Oznacza to, że przewlekłość postępowania przed sądem administracyjnym podlega ocenie tylko w ramach trwającego postępowania sądowego, nie zaś wszystkich postępowań sądowych jakie kiedykolwiek były prowadzone w ramach danej sprawy. Ponadto skarżący jako okres przewlekłości zalicza również postępowanie prowadzone przed organami administracji publicznej, podczas gdy zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie tej ustawy może być wyłącznie przewlekłe prowadzenie postępowania przez sąd bądź prokuratora. Oznacza to, że rozpoznając wniesioną skargę Sąd w ogóle nie może oceniać postępowania prowadzonego przed organami. W tym zakresie skarżącemu przysługuje wyłącznie skarga na bezczynność lub przewlekłość organu, na zasadach określonych w ppsa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w pkt 1 i 2 postanowienia.