II OZ 248/23

TEZY Jeżeli wojewódzki sąd administracyjny stosując art. 195 § 2 p.p.s.a. jedynie uchyli postanowienie o odrzuceniu skargi, to na takie postanowienie nie służy zażalenie. SENTENCJA Dnia 29 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 397/22 w przedmiocie uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 397/22 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 22 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: 1. odrzucić zażalenie, 2. zwrócić J. S. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 4 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 397/22, powołując się na art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), odrzucił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 22 kwietnia 2022 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, przyjmując, że skarżąca mimo wezwania nie usunęła braków formalnych skargi, mianowicie nie wykazała dokumentem umocowania dla G. S., twierdzącego, że jest uprawniony do samodzielnego działania za skarżącą. Skarżąca od tego postanowienia wniosła zażalenie, które Sąd pierwszej instancji uznał za oczywiście uzasadnione i w związku z tym postanowieniem z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 397/22, powołując się na art. 195 § 2 p.p.s.a., uchylił swoje postanowienie z 4 października 2022 r. Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżąca do zażalenia załączyła dokument, z którego wynika, iż G. S. był umocowany do samodzielnego działania za skarżącą. Zażalenie na postanowienie z 17 stycznia 2023 r. wniosła uczestniczka postępowania J. S., twierdząc, że brak było podstaw do uwzględnienia zażalenia skarżącej, gdyż G. S. nie jest umocowany do samodzielnego działania za skarżącą. Według wnoszącej zażalenie zarząd skarżącej jest dwuosobowy. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniesione zażalenie jest niedopuszczalne, gdyż żaden przepis ustawy nie przewiduje, aby zaskarżone postanowienie podlegało zaskarżeniu zażaleniem. W myśl art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w dalszej części powołanego przepisu. Zaskarżonym postanowieniem uchylono postanowienie o odrzuceniu skargi, a takie postanowienie nie jest żadnym z postanowień wymienionych w drugiej części art. 194 § 1 p.p.s.a. Ponadto żaden inny przepis ustawy nie stanowi, aby na takie postanowienie służyło zażalenie. W szczególności takim przepisem nie jest art. 195 § 2 p.p.s.a. Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Stosownie zaś do zdania drugiego powołanego przepisu, od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. W art. 195 § 2 p.p.s.a. potwierdza się zatem jedynie dopuszczalność zażalenia na postanowienie wydane po tym jak wojewódzki sąd administracyjny po uchyleniu na podstawie art. 195 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. zaskarżonego zażaleniem postanowienia rozpozna sprawę na nowo. Podkreślić należy, że z art. 195 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że autokontrola postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego przeprowadzana na podstawie powołanego przepisu składa się z dwóch elementów. Po pierwsze, z uchylenia zaskarżonego postanowienia. Po drugie, z rozpoznania sprawy na nowo. Pierwszy element jest stałym składnikiem autokontroli. Wojewódzki sąd administracyjny w razie uznania, że zachodzi chociażby jedna z przesłanek zastosowania autokontroli (nieważność postępowania lub oczywista zasadność zażalenia) zawsze uchyla zaskarżone postanowienie. Drugi element zachodzi, używając słów ustawy, "w miarę potrzeby". Zdanie drugie art. 195 § 2 p.p.s.a. dotyczy postanowienia wydanego w ramach tego drugiego elementu autokontroli. Potwierdza to zastosowany w tym przepisie zwrot mówiący o dopuszczalności zaskarżenia "na zasadach ogólnych". Ten zwrot oznacza, że środek odwoławczy służy, gdy wraz z uchyleniem zaskarżonego postanowienia podjęto takie rozstrzygnięcie, które podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych, a więc w odniesieniu do postanowień na podstawie art. 194 § 1 p.p.s.a. Zatem, jeżeli wojewódzki sąd administracyjny stosując art. 195 § 2 p.p.s.a. jedynie uchyli postanowienie o odrzuceniu skargi, to na takie postanowienie nie służy zażalenie. Żaden bowiem przepis nie przewiduje możliwości zaskarżenia takiego postanowienia. Przyjęta wykładnia art. 195 § 2 p.p.s.a. ma też swoje uzasadnienie z punktu widzenia celowości dopuszczenia środka zaskarżenia na postanowienie wydane na podstawie powołanego przepisu, którym jedynie uchyla się zaskarżone postanowienie. Brak racjonalnego celu dopuszczenia środka zaskarżenia takiego postanowienia widać na przykładzie rozpoznawanej sprawy. Otóż przyjęcie dopuszczalności zażalenia na postanowienie z 17 stycznia 2023 r. spowoduje, że przedmiotem tego zażalenia będzie kwestia, która w innym przypadku nie byłaby rozstrzygana jako zagadnienie wpadkowe. Przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem, aby inne strony postępowania niż skarżący mogły przedstawić w drodze zażalenia pod osąd Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie związane z usunięciem braków formalnych skargi. Każda strona może twierdzić, że skarżący nie usunął braków formalnych skargi. Na skutek takiego twierdzenia, uznając je za zasadne, sąd może wydać postanowienie o odrzuceniu skargi. Jednakże jeżeli sąd takiego twierdzenia nie uzna za zasadne to przepisy postępowania nie przewidują, aby sąd w takim przypadku wydawał postanowienie, które by podlegało zaskarżeniu zażaleniem. Nie ma żadnych usprawiedliwionych racji, aby taką możliwość zaskarżenia stanowiska sądu, że braki formalne skargi zostały usunięte stwarzać w razie zastosowania autokontroli na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. Powyższa wykładnia znajduje też potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącego art. 395 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.), zawierającego unormowanie takiej samej instytucji prawnej, jak art. 195 § 2 p.p.s.a. Tytułem przykładu można wskazać na postanowienie SN z 18 stycznia 1974 r., sygn. akt I CZ 179/73 oraz z 20 maja 1970 r., sygn. akt II CZ 73/70. Wobec powyższego NSA na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.