II FZ 664/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 990/13 w przedmiocie umorzenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 29 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 990/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 29 maja 2013 r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych umorzył postępowanie sądowe. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r. WSA w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazywał, że próba doręczenia korespondencji uczestnikowi postępowania okazała się bezskuteczna, nadto pełnomocnik skarżącego nie wykonał zarządzenia, nie wskazując adresu uczestnika. Następnie wezwanie do podania adresu uczestnika skierowano również do organu oraz ponownie do pełnomocnika skarżącego, nadto Sąd poinformował organ oraz ww. pełnomocnika o możliwości złożenia wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby, której miejsce pobytu nie jest znane. Wezwania powyższe również nie zostały wykonane, nadto nie złożono wniosku o ustanowienie kuratora. Tym samym, w ocenie Sądu, sprawie nie można było nadać dalszego biegu. Dalej WSA w Gliwicach wskazał na art. 125 § 1 pkt 3 oraz art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podnosząc, że sąd umarza zawieszone postępowanie jeżeli wniosek o podjęcie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek stron albo z przyczyn wskazanych w art. 125 § 1 pkt 3, nie został zgłoszony w ciągu trzech lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu. Zauważono, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało zawieszone postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r. z uwagi na niewskazanie przez pełnomocnika skarżącego adresu uczestnika postępowania i brak możliwości nadania sprawie dalszego biegu. W toku postępowania Sąd kilkakrotnie podejmował próby ustalenia adresu uczestnika, które jednak okazały się bezskuteczne. Wobec upływu 3-letniego terminu od dnia zawieszenia postępowania w tej sprawie oraz braku wniosku o jego podjęcie, Sąd na podstawie art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego. W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżący zaskarżył je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości, zarzucił naruszenie: - art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na umorzenie postępowania pomimo faktu, iż brak było podstaw do jego zawieszenia; - art. 127 § 3 p.p.s.a. z uwagi na niepodjęcie przez Sąd jakichkolwiek działań zmierzających do ustania przyczyny zawieszenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu. Przepis ten odnosi się do adresu skarżącego, a nie innych stron lub uczestników postępowania. Stosowne zarządzenie sądu nie może w konsekwencji nakładać na stronę obowiązku ustalania adresu, czy miejsca zamieszkania innej strony (uczestnika) postępowania sądowoadministracyjnego, pod rygorem zawieszenia a następnie umorzenia postępowania (patrz: postanowienia NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1725/12, z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt II OZ 850/12; dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl; Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016, teza 6 do art. 125). Niezależnie od powyższego pamiętać należy, że z art. 46 § 1 p.p.s.a. wynika obowiązek strony oznaczenia imienia i nazwiska lub nazwy stron, zaś w myśl art. 46 § 2 p.p.s.a., gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno nadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby stron. Niewskazanie miejsca zamieszkania uczestnika jest brakiem formalnym, który na wstępnym etapie może prowadzić do odrzucenia skargi. Natomiast ujawnienie się takiej okoliczności w trakcie postępowania sądowego może uniemożliwić nadanie sprawie dalszego biegu. Dzieje się tak, gdy sąd nie jest w stanie ustalić adresu uczestnika. O ile zatem w takiej sytuacji strona skarżąca nie zna miejsca zamieszkania uczestnika, jedyną możliwością nadania sprawie dalszego biegu jest ustanowienie kuratora na wniosek osoby zainteresowanej (art. 78 p.p.s.a.). Brak wniosku osoby zainteresowanej uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu i uzasadnia zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O tym, że taki skutek nastąpi sąd powinien pouczyć osobę zainteresowaną, niezależnie od tego, czy jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, o którym mowa w art. 6 p.p.s.a. Strona, także reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego powinna być bowiem poinformowana, czy nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe tylko w razie ustanowienia kuratora. Wyrazem stanowiska sądu jest wezwanie strony do podania adresu uczestnika lub złożenia wniosku o ustanowienie kuratora pod rygorem zawieszenia postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1913/16). W niniejszej sprawie Sąd w pierwszej kolejności wezwał skarżącego do wskazania adresu uczestnika postępowania I. [...] (zarządzenie z dnia 30 grudnia 2013 r., karta nr 41 akt sądowych). W odpowiedzi skarżący poinformował, że nie posiada wiedzy dotyczącej adresu ww. uczestnika postępowania i pomimo podjęcia starań w tym celu adresu tego nie udało się ustalić. Kolejno Sąd starał się samemu ustalić adres uczestnika postępowania - jednak bezskutecznie. W tym zakresie zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom przedstawionym w zażaleniu, Sąd podjął stosowne czynności celem poznania adresu ww. uczestnika postępowania. Czynności te zostały opisane w postanowieniu zawieszającym postępowanie (z dnia 7 lipca 2014 r.), gdzie wskazano na próbę doręczenia przesyłki na znany adres spółki, próbę kontaktu z jej pełnomocnikiem, czy też próbę kontaktu za pomocą poczty elektronicznej. Następnie WSA w Gliwicach, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 maja 2014 r. (karta nr 83 akt sądowych), wezwał ponownie skarżącego do wskazania aktualnego adresu uczestnika postępowania (I. [...]) lub - w przypadku braku tego adresu - do złożenia oświadczenia, czy wnosi o ustanowienie kuratora dla uczestnika niniejszego postępowania. Poinformowano przy tym, że nieudzielenie odpowiedzi we wskazanym terminie 14 dni będzie skutkować zawieszeniem postępowania (karta nr 84 akt sądowych). Wezwanie zawierające ww. treść wystosowano również w stosunku do organu. W odpowiedzi tak skarżący jak i organ nie wskazali ww. adresu oraz nie wnieśli o ustanowienie kuratora. Tym samym w sprawie skarżący nie wykonał innego zarządzenia, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w konsekwencji czego sprawie nie można było nadać dalszego biegu. W związku z powyższym uznać należy, że po zawieszeniu postępowania sądowego w niniejszej sprawie, zasadnie WSA w Gliwicach umorzył to postępowanie. W myśl art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd umarza bowiem zawieszone postępowanie jeżeli wniosek o podjęcie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek stron albo z przyczyn wskazanych w art. 125 § 1 pkt 3 (a tak było w niniejszej sprawie), nie został zgłoszony w ciągu trzech lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu. Nie sposób przy tym uwzględnić argumentację podniesioną w zażaleniu. Wbrew przedstawionemu tam stanowisku, nie nałożono na stronę obowiązku ustalenia adresu zamieszkania uczestnika postępowania. Słusznie jednak w poszukiwaniu tego adresu zwrócono się do skarżącego, skoro jako kontrahent spółki mógł ów adres znać. Nadto, zwrócenie się do strony w tej kwestii uzasadnione jest treścią art. 46 § 1 p.p.s.a. Ocenić trzeba, że Sąd podjął wszystkie czynności, jakie w ramach swojej działalności winien zrealizować celem ustalenia adresu uczestnika postępowania. NSA pragnie końcowo zauważyć, że konstytucyjne prawo do sądu mogłoby zostać w niniejszej sprawie skutecznie zrealizowane w sytuacji, gdyby skarżący wniósł o ustanowienie kuratora. Skarżący, poinformowany o takiej możliwości, nie chciał z niej jednak skorzystać, Sąd nie jest natomiast uprawniony składać takie wnioski za stronę. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za nienaruszające prawa i dlatego postanowił oddalić zażalenie skarżącego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.