II SA/Rz 1633/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr N-III.7570.2.49.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącego P. M. kwotę 580 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Wojewoda Podkarpacki (dalej: "Wojewoda"), postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr N-III.7570.2.49.2023, na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku P.M. (dalej: "Skarżący") o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent") z 17 maja 2023 r. znak: BGM-VI.435.320.2021.AB, w przedmiocie odszkodowania w związku z inwestycją drogową, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że Prezydent, decyzją z 17 maja 2023 r., ustalił odszkodowanie za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0670 ha, która przeszła na własność Gminy [...] na skutek decyzji Prezydenta z 22 listopada 2021 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Od decyzji Prezydenta Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika adwokata, złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Spóźnienie uzasadnił tym, że listonosz doręczający przesyłkę doręczył ją faktycznie pod adres siedziby spółki "A" Sp.k., tj. [...] (dalej: "Spółka"). Przesyłka została odebrana przez pracownika Spółki A.L. (dalej: "Pracownik") w dniu 22 maja 2023 r., natomiast przekazana Skarżącemu dopiero 6 czerwca 2023 r. Do wniosku załączono odpis KRS Spółki oraz oświadczenie Pracownika z 6 czerwca 2023 r. Wojewoda rozpoznając wniosek odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stwierdził, że żadna adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, jak również oświadczenie osoby odbierającej przesyłkę nie wskazują na doręczenie jej pod adres: [...], gdzie siedzibę ma Spółka. W przedmiotowym oświadczeniu Pracownik zaznacza, że nie jest dorosłym domownikiem zamieszkującym pod adresem [...], natomiast pod ww. adresem przebywała ze względów służbowych. Zatem doręczenie Skarżącemu decyzji z 17 maja 2023 r. należy uznać za skuteczne. W tych okolicznościach 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z 17 maja 2023 r. upłynął w dniu 5 czerwca 2023 r. Odwołanie zostało nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu 12 czerwca 2023 r., zostało więc wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. Wojewoda podkreślił, że warunkiem sine qua non skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Powinien być on oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z okoliczności przedmiotowej sprawy nie wynika, aby zostały spełnione przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu zawarte w art. 58 K.p.a. We wniosku podniesiono, że przedmiotowa korespondencja nie została doręczona Skarżącemu, ani innej osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Pełnomocnik wskazał, że przedmiotową decyzję odebrał Pracownik, który nie jest osobą zameldowaną ani osobą stale zamieszkałą pod adresem: [...]. Pracownik jest natomiast zatrudniony w Spółce, która siedzibę ma pod adresem: [...]. Pracownik dopiero 6 czerwca 2023 r. przekazał Skarżącemu przesyłkę zawierającą decyzję Prezydenta z 17 maja 2023 r., w konsekwencji czego Skarżący złożył odwołanie po terminie. Wojewoda stwierdził, że we wniosku nie uprawdopodobniono tezy, że listonosz doręczył przesyłkę pod innym adresem, niż wskazany przez Skarżącego jako adres do doręczeń, tj. [...]. Z oświadczenia Pracownika wynika, że pod ww. adresem przebywał ze względów służbowych. Zatem doręczenie zaskarżonej decyzji Skarżącemu należy uznać za skuteczne. O braku winy Skarżącego nie świadczy także fakt, że osoba odbierająca korespondencję przekazała przesyłkę dopiero 6 czerwca 2023 r. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie niebędącej adresatem jest to, że odbierający pismo zobowiąże się do jej przekazania odbiorcy. Natomiast adresat będzie ponosić konsekwencje, jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jego nieobecności w miejscu zamieszkania, czy w miejscu pracy. Organ podkreślił, że określony w art. 43 K.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone. W ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania uznaje się za miarodajną datę przyjęcia pisma przez dorosłego domownika, nie biorąc pod uwagę tego, czy domownik wywiązał się z obowiązku dostarczenia adresatowi pisma w odpowiednim czasie. W rozpoznawanej sprawie przyjąć należy, że dowodem świadczącym o zobowiązaniu się Pracownika do oddania przesyłki adresatowi jest zwrotne potwierdzenie odbioru. Zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi urzędowe poświadczenie odbioru przesyłki i podpisując ten dokument Pracownik potwierdził, że odebrał przesyłkę w imieniu adresata, zobowiązując się tym samym do oddania jej stronie skarżącej. W konkluzji organ stwierdził, że powołane przez Skarżącego okoliczności w żaden sposób nie mogą świadczyć o spełnieniu przesłanek z art. 58 § 1 K.p.a. Przedstawiona w rozpatrywanym wniosku argumentacja jest nieprzekonująca i nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia oraz przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia polegające na naruszeniu art. 58 § 1 i 2 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieprzywróceniu terminu, w sytuacji gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu, a w szczególności Skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; 2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia polegające na naruszeniu art. 7 w zw. z art. 43 K.p.a., poprzez uznanie, że przesyłka z decyzją Prezydenta z dnia 17 maja 2023 r. została doręczona dorosłemu domownikowi, podczas gdy wykazane zostało, że Pracownik nie może zostać uznany za dorosłego domownika zamieszkującego pod adresem Skarżącego, a co za tym idzie została ona odebrana przez osobę do tego nieupoważnioną; 3. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia polegające na naruszeniu art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażającej się w braku podjęcia wszelkich czynności w celu ustalenia stanu faktycznego, w szczególności chociażby poprzez przesłuchanie jako świadka Pracownika oraz naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wszechstronny, w szczególności w odniesieniu do złożonego przez Pracownika oświadczenia, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż doszło do skutecznego doręczenia przesyłki adresowanej do Skarżącego, poprzez jej doręczenie dorosłemu domownikowi. Rozwijając zarzuty skargi podniesiono, że przedmiotowa przesyłka nie została odebrana osobiście przez Skarżącego, jak również nie została odebrana przez dorosłego domownika, gdyż za domownika nie sposób uznać Pracownika zatrudnionego w Spółce. Pracownik złożył oświadczenie, z którego wynika, że nie jest domownikiem Skarżącego, a co za tym idzie przesyłka została odebrana przez osobę do tego nieupoważnioną. Podkreślono, że Spółka ma swoją siedzibę pod adresem [...], a więc nawet nie pod adresem Skarżącego. Powyższe okoliczności zupełnie nie zostały wzięte pod rozwagę przez Wojewodę przy rozstrzyganiu wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący podtrzymał stanowisko, że przedmiotowa korespondencja nie została doręczona Skarżącemu, ani innej osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Wojewoda nie dokonał wszechstronnej analizy oświadczenia złożonego przez Pracownika, który w sposób jednoznaczny oświadczył, że nie jest dorosłym domownikiem zamieszkującym wraz ze Skarżącym, a przebywał tam wyłącznie ze względów służbowych. Jeżeli występowały zdaniem organu jakiekolwiek nieścisłości lub wątpliwości, Wojewoda mógł przeprowadzić dowód z przesłuchania jako świadka Pracownika celem ich wyjaśnienia, czego jednak zaniechał. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Stan sprawy jest bezsporny. Decyzja Prezydenta z 17 maja 2023 r. o ustaleniu odszkodowania za działkę nr [...] została wysłana na adres: " [...]" Adresatem był Skarżący, natomiast przesyłkę pod tym adresem 22 maja 2023 r. odebrała A.L.; listonosz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (ZPO) zaznaczył, że przesyłkę doręczono dorosłemu domownikowi. Odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniósł Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika adwokata, w dniu 12 czerwca 2023. Do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dołączono informację z KRS dotyczącą Spółki, w tym jej adresu ([...]), umowę o pracę zawartą między A.L. a Spółką, jak również oświadczenie A.L. z 6 czerwca 2023 r. o przekazaniu przesyłki (decyzji z 17 maja 2023 r.) Skarżącemu w dniu 6 czerwca 2023 r. W oświadczeniu zawarta została także informacja, że A.L. nie jest dorosłym domownikiem adresata przesyłki, a pod adresem: [...] przebywała służbowo, gdyż jest pracownikiem Spółki. Dysponując takim materiałem dowodowym Wojewoda, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z 17 maja 2023 r.; rozstrzygnięcie to stanowi przedmiot skargi. II. Doręczenie zastępcze unormowane jest w art. 43 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Użyte w tym przepisie pojęcie "domownik" nie zostało w K.p.a. zdefiniowane, dlatego zasadnym jest skorzystanie w tym zakresie z poglądów orzecznictwa. W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996 r. sygn. III RN 27/96 przyjęto, że: "status «domowników» adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy), chyba że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu". Pogląd ten utrwalony został w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 5 czerwca 2014 r., sygn. IV SA/Po 365/14, wyrok WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2014 r. sygn. II SA/Rz 1333/13, postanowienie NSA z 16 listopada 2011 r. sygn. II GSK 2165/11, wyrok NSA z 16 grudnia 2020 r. sygn. II FSK 2290/18). W orzecznictwie przyjęto także, że "nic nie stoi na przeszkodzie uznaniu za domownika adresata osoby, która jest jednocześnie jego pracownikiem w ramach działalności prowadzonej w miejscu zamieszkania (wyrok NSA z 26 lutego.2015 r., sygn. II GSK 47/14). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę poglądy te podziela i przyjmuje, że za domownika uznaje się krewnych i powinowatych adresata niezależnie od tego, czy prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Domownikami są również inne osoby, o ile pozostają z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym. III. W rozpoznawanej sprawie ustalenia, że A.L. jest domownikiem Skarżącego, nie mają oparcia w materiale dowodowym. Z oświadczenia A.L. dołączonego do wniosku o przywrócenie terminu oraz umowy o pracę płyną całkowicie odmienne wnioski. Z dokumentów tych wynika, że A.L. jest pracownikiem Spółki, przy czym Spółka nie ma siedziby w miejscu zamieszkania Skarżącego. Potwierdzeniem tego jest odpis z KRS, wedle którego siedziba Spółki znajduje się pod adresem:[...]. Zatem w świetle przedłożonych dokumentów, wymieniona nie jest ani krewną, ani powinowatą Skarżącego. Nie jest także osobą pozostającą ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, a więc nie jest domownikiem w znaczeniu przepisu art. 43 K.p.a. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm., dalej: "P.p.s.a."). W konsekwencji naruszono także art. 43 K.p.a. przez przyjęcie, że decyzja Prezydenta z dnia 17 maja 2023 r. została doręczona Skarżącemu w trybie tego przepisu, w dniu 22 maja 2023 r. Wszystko to prowadzi to wniosku, że przedwczesne są rozważania Wojewody na temat niespełnienia przesłanek do przywrócenia terminu określonych przepisem art. 58 K.p.a. Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania, w tym zastępstwa procesowego, ma oparcie w art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.