II GZ 448/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 4014/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 3 lipca 2023 r., odmówił D.G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. Sąd wskazał, że strona w dniu 10 października 2022 r. wniosła skargę na wskazaną decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Następnie pełnomocnik strony pismem z dnia 14 października 2022 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, argumentując, że skarżący jest osobą starszą, która nie korzysta z Internetu, a o decyzji organu dowiedział się w dniu 7 października z telewizji publicznej. Sąd I instancji wskazując na art. 86 i art. 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG. Sąd wskazał, że strona skarżąca nie był bezpośrednim adresatem decyzji, więc nie było obowiązku doręczenia jej rozstrzygnięcia. Podlegała ona ogólnej zasadzie, zgodnie z którą przysługiwał jej 7 dniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia ogłoszenia decyzji BFG stronie internetowej. Informacja o przyczynach i skutkach wydania spornej decyzji ukazała się na stronie internetowej BFG w dniu 30 września 2022 r., wobec czego ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był 7 października 2022 r. Sąd podkreślił, że informacja umieszczona na stronie internetowej BFG zawierała pouczenie o możliwości zakwestionowania przedmiotowej decyzji i informację o siedmiodniowym terminie do jej zaskarżenia. Sąd I instancji uznał zatem, że strona została pouczona o trybie i terminie do złożenia skargi. Stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie przeciwdziałać. Sąd zauważył w tym zakresie, że z okoliczności sprawy, jak i z informacji dostępnych publicznie wynikało, iż informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec G. N. B. S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach krajowych i lokalnych. Strona skarżąca, jako nabywca instrumentów finansowych od tego banku powinna należycie dbać o własne interesy. D. G., zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie przepisu: - art. 86 §1 i art. art. 87 §1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie tj.: 1. błędne przyjęcie, iż skarżący nie uprawdopodobnił faktu, iż niedochowanie terminu do wniesienia skargi do dnia 7 października 2022 r. nastąpiło bez jego winy; 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że skarżący miał możliwość zapoznania się z treścią decyzji na stronie internetowej Bankowego Funduszu Gwarancyjnego oraz że został pouczony o trybie i terminie do złożenia skargi, tymczasem przyjęte zasady proceduralne dotyczące ogłaszania decyzji budzą wątpliwość, czy w należyty sposób zabezpieczają interes wierzycieli banku, a osoby wykluczone cyfrowo nie miały takich możliwości. Skarżący jako wierzyciel Banku jest obciążony szczególnym obowiązkiem dbałości o własne interesy, co w praktyce oznacza konieczność stałego monitorowania sytuacji Banku, czego nie może oczekiwać od osób wykluczonych cyfrowo, starszych i schorowanych; 3. bezkrytyczne przyjęcie, iż z okoliczności z niniejszej sprawy jak i z informacji dostępnych publicznie wynika że informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec G. N. B. S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach krajowych i lokalnych. Strona skarżąca, jako nabywca instrumentów finansowych od tego Banku winna należycie dbać o własne interesy; - art. 11 ust. 4 pkt 1, art. 103 ust. 5 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 793 z późn. zm.), w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię skutkującą różnicowaniem sytuacji Obligatariuszy G. N. B. S.A. od innych podmiotów prawa, którym zagwarantowano termin 30 dniowy do wniesienia skargi i przyśpieszenie procedowania przez BFG, skutkujący uchybieniem terminu do wniesienia skargi do rozpoznania i pozbawieniem prawa do Sądu. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w Warszawie z dnia 29.09.2022 r., numer DPR.720.6.2021.256, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie jej Sądowi I instancji przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest zaś stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie tylko nie uwzględnił wszystkich okoliczności, które mogłyby przemawiać za przywróceniem skarżącemu terminu do wniesienia skargi od decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, ale w istocie nie dokonał ich analizy i oceny w świetle ustawowych przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Przede wszystkim Sąd I instancji nie rozważył kwestii należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z zawinieniem skarżącego w odniesieniu do podjętych przez niego działań. Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), Sąd I instancji powinien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy skarżącego. Kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Odnosząc te ogólne uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że o ile Sąd I instancji przedstawił interpretację przepisów regulujących kwestię terminu do zaskarżenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego dla podmiotu niebędącego jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, uznając że nastąpiło to dnia 7 października 2022 r., a także odniósł się do kwestii pouczenia o trybie i terminie do złożenia skargi, to nie zbadał wystarczająco kwestii zaktualizowania się przesłanki określonej w art. 86 p.p.s.a. w kontekście okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd I instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, Sąd I instancji mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, powinien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącego działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23). Ponadto należy mieć na uwadze, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej (zob. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. II GZ 183/10, postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. I GZ 237/14, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OZ 609/19). Z przedstawionych wyżej powodów – przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego – sprawa podlegała przekazaniu do rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zbada – pod kątem przesłanek określonych w art. 86 p.p.s.a. – czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.