III SA/Kr 323/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. A. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 22 grudnia 2023 r. nr WO-II.621.1.119.2023 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. UZASADNIENIE Jak wynika z akt sprawy postępowanie w sprawie o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. [...] w K. zostało wszczęte z wniosku uczestniczki postępowania W. A. - właścicielki przedmiotowego lokalu. We wniosku ww. podała, iż skarżący "nigdy nie mieszkał pod tym adresem, zameldowałam go w 2019 roku na jego prośbę, gdyż meldunek był mu niezbędny do podjęcia legalnej pracy w N.. Obecnie od dłuższego czasu nie mam żadnego kontaktu z synem, na własne życzenie zerwał kontakty ze mną". Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 6 listopada 2023 r. nr SA-08.5343.1284.2023 orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego skarżącego z ww. lokalu. Zdaniem organu zostały spełnione przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia przedmiotowego budynku w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie: - art. 35 w zw. z art. 25 ustawy o ewidencji ludności poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, a tym samym poprzez uznanie, że opuścił on miejsce stałego pobytu dobrowolnie, bez woli pozostawania w nim, jako miejscu stałego pobytu, pomimo tego, że z akt postępowania wynika (a także z treści samej decyzji), że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i odbywało się pod przymusem ze strony wnioskodawczyni, - art. 36 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez niewłaściwe jego zastosowanie przejawiające się uznaniem, iż opuszczając miejsce stałego pobytu, bez zamiaru pobytu - na okres dłuższy niż 6 miesięcy, nie zgłosił tego wyjazdu, co w ocenie organu administracyjnego świadczy o tym, że na stałe przebywa za granicą, chociaż w realiach stanu faktycznego sprawy wynika niezbicie, że w momencie wydawania przedmiotowej decyzji przebywał za granicą przez okres trwający nie dłużej niż 3 miesiące, gdyż opuścił przedmiotowy lokal w sierpniu 2023 r., co zgodnie z normą prawną zawartą w treści art. 36 ust. 2 rzeczonej ustawy nie rodzi obowiązku dokonania takiego zgłoszenia, - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, a także dowolną, a nie swobodną jego ocenę, co przejawiało się poprzez: - pominięcie przy rozstrzygnięciu dowodu z zeznań świadka A. A., w szczególności, co do faktu przymusowego opuszczenia miejsca stałego pobytu spowodowanego decyzją matki, a wnioskodawczyni niniejszego postępowania, - pominięcie przy rozstrzygnięciu zeznań świadka A. A., iż zamierza on przebywać na stałe pod adresem ul. S. [...], jak również, iż nie zamierza na stale przebywać w N., a tym samym, przyjęcie w sposób nieuprawniony, że osobisty i majątkowy ośrodek życiowy znajduje się poza granicami kraju, - pominięcie przy rozstrzygnięciu zeznań świadka A. A., w zakresie w jakim zeznała, że w przedmiotowym mieszkaniu znajdują się rzeczy osobiste skarżącego, jak również faktu łożenia skarżącego na utrzymanie mieszkania, jak również finansowania przez niego zakupu wyposażenia tam się znajdującego, - pominięcie przy rozstrzygnięciu decyzji faktu, że ostatni raz przebywał on w ww. mieszkaniu latem bieżącego roku, a nie ponad 6 miesięcy, jak ujął to organ administracyjny w odniesieniu do zrealizowania przesłanek opisanych w art. 36 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Wobec powyższego skarżący wniósł o zmianę decyzji organu I instancji poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji odmawiającej wymeldowania z pobytu stałego z ww. lokalu, względnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 22 grudnia 2023 r. nr WO-II.621.1.119.2023 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym na oświadczania uczestniczki postępowania z 25 sierpnia 2023 r..i 22 września 2023 r., zeznania E. N., A. N. oraz córki skarżącego – A. A., pozwolił na ocenę całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie i jednoznaczne wykazanie, iż miejscem pobytu stałego dla skarżącego nie jest już ww. lokal przy ul. S. [...] w K. Zdaniem Wojewody, przebywanie skarżącego poza granicami kraju i skoncentrowanie tam swego centrum życiowego, pozwala na uznanie, że opuszczenie przedmiotowego lokalu przez wymienionego było dobrowolne. Prawidłowości powyższego twierdzenia nie niweczy fakt, iż w okresie pobytu poza granicami kraju, skarżący podczas pobytów w Polsce, mógł zatrzymywać się w spornym lokalu. Jednakże wizyty te miały charakter odwiedzin i nie mogą zostać uznane za pobyt stały, gdyż dla zaistnienia jego przesłanek konieczne jest fizyczne przebywanie osoby w miejscu stałego zameldowania i jednocześnie skupienie w tym miejscu swego centrum życiowego, przez co rozumie się, stale realizację swoich podstawowych funkcje życiowych, w szczególności mieszkania, nocowania, spożywania posiłków, wypoczywania, przechowywania rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmowania wizyt członków rodziny lub znajomych, przyjmowania i nadawania korespondencji. O tym czy dany lokal stanowi miejsce stałego pobytu decydujące jest, czy lokal ten rzeczywiście stanowi centrum życiowe danej osoby. Natomiast takich właśnie faktów w przypadku skarżącego stwierdzić nie można i to głównie z racji zogniskowania powyższych spraw w zupełnie innym miejscu, a nie w przedmiotowym lokalu. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności - zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Zatem zameldowanie jest jedynie rejestracją miejsca faktycznego pobytu i nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, natomiast jedyną przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest ustalenie przez organ meldunkowy faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Trzeba również mieć na uwadze, iż czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. Dlatego też w sytuacji gdy skarżący aktualnie nie koncentruje swoich spraw życiowych w ww. lokalu to naturalną konsekwencją opuszczenia przedmiotowego lokalu jest obowiązek wymeldowania się. Wymieniony nie uczynił tego, w związku z powyższym organ administracji publicznej zobowiązany był wymeldować skarżącego w drodze decyzji administracyjnej. Wobec spełnienia ustawowych przesłanek do wymeldowania, sam zamiar powrotu skarżącego do przedmiotowego lokalu nie odgrywa w tym zakresie istotnego znaczenia. Wojewoda podkreślił bowiem, że zamiar stałego pobytu, o jakim mowa w ustawie o ewidencji ludności, nie może być oceniany jedynie w kategoriach subiektywnych pragnień osoby zainteresowanej, ale winien być weryfikowany poprzez odniesienie do zobiektywizowanych czynników, w szczególności zaś do tego, czy realizacja tego zamiaru w świetle ustalonych okoliczności będzie kiedykolwiek możliwa. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że możliwość taka nie istnieje bowiem uczestniczka postępowania - właścicielka ww. lokalu nie wyraża zgody na powrót skarżącego do przedmiotowej nieruchomości, czemu dała jednoznaczny wyraz zarówno występując o jego wymeldowanie, jak i w trakcie toczącego się postępowania. Wojewoda podkreślił, że nie znalazł podstaw do podważenia dokonanej przez Prezydenta Miasta Krakowa oceny dowodów zebranych w sprawie, a uzasadnienie odwołania nie dostarcza, jego zdaniem, argumentów podważających tę ocenę. W konsekwencji, organ I instancji prawidłowo uznał, że skarżący przedmiotowy lokal opuścił w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Odmowa wymeldowania i dalsze utrzymywanie fikcji meldunkowej, w sytuacji gdy skarżący nie koncentruje w ww. lokalu swoich spraw życiowych, naruszałaby sens i wiarygodność ewidencji ludności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie: - art. 35 w zw. z art. 25 ustawy o ewidencji ludności poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, a tym samym poprzez uznanie, że opuścił on miejsce stałego pobytu dobrowolnie, bez woli pozostawania w nim, jako miejscu stałego pobytu, pomimo tego, że z akt postępowania wynika, że opuszczenie przez niego lokalu nie było dobrowolne i odbywało się pod przymusem ze strony uczestniczki; - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, a także następczą dowolną, a nie swobodną jego ocenę, co przejawiało się poprzez przyznanie wiarygodności zeznaniom świadków powołanych przez jego matkę, przy jednoczesnym niewzięciu pod uwagę przy rozstrzygnięciu zeznań świadka - jego córki, co do faktu: - przymusowego opuszczenia miejsca stałego pobytu przez skarżącego spowodowanego decyzją matki, - że skarżący zamierza przebywać na stałe pod adresem ul. S. [...], jak również, iż nie zamierza na stale przebywać w N., a tym samym, przyjęcie w sposób nieuprawniony, że jego osobisty i majątkowy ośrodek życiowy znajduje się poza granicami kraju, - że w mieszkaniu przy ul. S. [...] znajdują się rzeczy osobiste skarżącego, jak również faktu łożenia skarżącego na utrzymanie mieszkania, jak również finansowania przez niego zakupu wyposażenia tam się znajdującego. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm.), dalej jako "ustawa". Zgodnie z art. 35 ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jedyną zatem przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Celem instytucji zameldowania oraz wymeldowania jest m.in. zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Stosownie bowiem do art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy więc celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości). Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Definicję pobytu stałego zawiera art. 25 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje korespondencję. Natomiast opuszczenie lokalu przejawia się zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem spraw życiowych w innym miejscu. Opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu (por. np. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2007 r., sygn. II OSK 401/06; z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 389/07). Z kolei zamiar stałego przebywania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem należy ustalać na podstawie całokształtu okoliczności sprawy oraz zachowania danej osoby zainteresowanej. Ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie, czy miało ono charakter dobrowolny odbywa się więc przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych (por. wyroki w sprawie sygn. akt: II OSK 515/17 i II OSK 1419/20 oraz w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1529/19). Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Pobytem stałym jest zatem zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). Jak trafnie zwrócił uwagę organ w zaskarżonej decyzji, pozostawienie w lokalu rzeczy osobistych będących własnością osoby objętej wnioskiem o wymeldowanie, nie świadczy o skoncentrowaniu własnych spraw życiowych w tymże miejscu, jeżeli nie wiąże się z faktycznym i trwałym przebywaniem w miejscu stałego zameldowania. Zamiar pobytu w określonym miejscu musi być bowiem połączony z faktem przebywania, który polega na rzeczywistym skoncentrowaniu w danym miejscu swoich osobistych i majątkowych interesów (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 28/22). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, całokształt zachowań skarżącego wskazuje na to, że lokal, z którego został wymeldowany nie stanowi dla niego centrum życiowego, a jego opuszczenie było dobrowolne. Skarżący w przedmiotowym lokalu bowiem nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przechowuje swoich rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), nie przyjmuje wizyt członków rodziny lub znajomych. Mieszka on poza granicami kraju i tam skoncentrował swoje centrum życiowe. Powyższe potwierdzają jednoznaczne zeznania świadków złożone podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 25 października 2023 r. (k. 40-42 a.a.), w tym zeznania córki skarżącego, z których wynika bezsprzecznie, że "Tata od kilku lat mieszka i pracuje w N., jest kierowcą" (k. 39 a.a.). Owszem na etapie całego postępowania skarżący deklarował chęć powrotu do przedmiotowego lokalu w K., jednakże przy ocenie zamiaru powrotu do miejsca zameldowania należy brać pod uwagę nie tylko samą deklarację osoby, której dotyczy postępowanie o wymeldowanie, ale również całokształt okoliczności sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. II OSK 2036/16). W rozpatrywanej sprawie podnoszony zamiar powrotu ma jedynie charakter werbalny, bowiem przedmiotowe mieszkanie stanowi własność jego matki, która zwróciła się z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego z ww. lokalu i która sprzeciwia się ponownemu zamieszkaniu w nim skarżącego. W związku z tym powrót skarżącego do spornego mieszkania był w momencie orzekania przez organ II instancji, nierealny. Podkreślić należy, że organy prowadzące ewidencję ludności nie ustalają i nie rozstrzygają kwestii spornych powstałych między skonfliktowanymi osobami, w tym dotyczących uprawnień do korzystania i zamieszkania w lokalu. Ewidencja pobytu nie odnosi się także do rozstrzygania kwestii dotyczących obecnego lub przyszłego stanu prawnego lokalu. Celem prowadzenia ewidencji ludności jest rejestrowanie faktycznego miejsca pobytu osób w określonym czasie, nie zaś rozstrzyganie o przysługujących im bądź nie prawach do poszczególnych nieruchomości. Przez zameldowanie nie nabywa się tytułu prawnego do nieruchomości, a przez wymeldowanie nie traci się tytułu prawnego. Z wyżej wymienionych przyczyn, Sąd nie podziela zarzutu skargi odnośnie naruszenia przez organy art. 35 w zw. z art. 25 ustawy. W świetle dotychczasowych wywodów zgodzić się należy z oceną organów, że poczynione w tym wypadku ustalenia całkowicie uzasadniały zastosowanie art. 35 ustawy, a to w celu wyeliminowania oczywistej fikcji meldunkowej, jaka zaistniała po opuszczeniu przez skarżącego spornego lokalu. Jeszcze raz bowiem podkreślić należy, że wymeldowanie stanowi eliminację tzw. fikcji prawnej polegającej na tym, że dana osoba jest zameldowana pod wskazanym adresem, pod którym w rzeczywistości nie zamieszkuje. Jako niezasadne należy także ocenić zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7 i 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej, a wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił też podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych i argumentów odwołania. Reasumując, postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne i nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów Z tych powodów, nie dopatrując się nieprawidłowego, mającego wpływ na wynik sprawy stosowania wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego związanych z obowiązkiem meldunkowym, ani nie dostrzegając innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd skargę oddalił, o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.