II SA/Wr 504/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi N.K. na Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Wr 297/21 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w wysokości 1000 zł (tysiąc złotych); II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w wysokości 500 zł (pięćset złotych); IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Skargą z dnia 9 lutego 2023 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 2021 r. o sygn. akt. II SAB/Wr 297/22 N. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o: 1) wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonania wyroku, 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3/ przyznanie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty przewidzianej przepisami prawa. Uzupełniając i rozwijając skargę pismem datowanym na 16 sierpnia 2023 r. skarżąca dodała zarzut przewlekłości, zwróciła się o dopuszczenie dowodów w postaci: wyroku o sygn. II SAB/Wr 297/21, pisma wzywającego do wykonania wyroku oraz wniesionej skargi, a także zawnioskowała o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Nadto strona pogłębiła argumentację przemawiającą za przyznaniem sumy pieniężnej oraz nałożeniem na organ grzywny. Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2021 r. (sygn. II SAB/Wr 297/21) tutejszy Sąd, w wyniku rozpoznania skargi na bezczynność i przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zobowiązał Wojewodę m. in. do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy doręczono Wojewodzie dnia 15 czerwca 2022 r. Pismem z dnia 15 grudnia 2022 r. wezwano Wojewodę do wykonania wyroku Sądu. W aktach sprawy widnieje datowana na dzień 27 września 2023 r. decyzja załatwiająca sprawę skarżącej. W odpowiedzi na skargę datowanej na 7 września 2023 r. Wojewoda wniósł o jej odrzucenie. Organ w uzasadnieniu wskazał, że wniosek o wymierzenie grzywny oraz przyznanie sumy pieniężnej jest bezzasadny i powinien zostać oddalony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Podstawy prawne i zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która w art. 175 sytuuje sądy administracyjne w systemie wymiaru sprawiedliwości, a poprzez art. 184 nakazuje sądom administracyjnym, w zakresie określonym w ustawie, sprawować kontrolę działalności administracji publicznej. Ustawą, o której mowa w Konstytucji jest przede wszystkim ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej także jako: "p.p.s.a.". Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na, między innymi, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4. Podstawę prawną do oceny wniesionej skargi stanowi art. 154§1 ustawy p.p.s.a. w następującym brzmieniu: w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z normą wypływającą z art. 154 §2 Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W §3 powołanego wyżej przepisu stanowi się, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Z kolei art. 154 §7 p.p.s.a. daje Sądowi możliwość, w razie uwzględnienia skargi, przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, w wysokości do połowy kwoty określonej w art. 154 §6. W okolicznościach sprawy, skoro prawomocny wyrok dotarł do Wojewody w dniu 15 czerwca 2022 r., to zgodnie z jego treścią, 30 – dniowy termin wykonania orzeczenia zakreślony przez Sąd upłynął dnia 15 lipca 2022 r. Decyzja załatwiająca sprawę skarżącej widniejąca w aktach datowana jest na 27 września 2023 r. Tym samym w dniu wniesienia skargi, czyli dnia 9 lutego 2023 r., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu uwzględniający skargę na bezczynność i przewlekłość o sygn. II SAB/Wr 297/21, nie był jeszcze wykonany. Uprzednie, pisemne wezwanie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, którego wymaga przepis, zmaterializowało się poprzez wskazane wyżej pismo skarżącej wzywające Wojewodę do wykonania wyroku, datowane na 15 grudnia 2022 r. Uprzednie, zgodnie ze regułami znaczeniowym języka polskiego, to takie, które miało miejsce wcześniej, przed czymś. W ocenie Sądu, jeżeli ustawodawca stanowi o uprzednim wezwaniu, to chodzi o uprzedniość względem wniesienia skargi. Innymi słowy, wezwanie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy musi poprzedzać skargę sądową. Temu warunkowi skarżąca zadośćuczyniła, co przynosi wypełnienie kolejnej przesłanki umożliwiającej wniesienie skargi w przedmiotowej sprawie. Nie jest uzasadniona interpretacja, że wezwanie do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy można wystosować dopiero po zaistnieniu stanu niewykonania wyroku ponieważ nie znajduje ona potwierdzenia w literalnym, dosłownym brzmieniu przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. Wezwanie do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy nastąpiło w formie pisemnej, co uwidaczniają akta sprawy, a tym samym ziszczona została kolejna przesłanka dla wniesienia skargi sądowej. W takim stanie rzeczy Sąd przyjmując skargę dostrzegł, że zarzut niewykonania wyroku jest zasadny, co potwierdza wskazana wyżej chronologia zdarzeń w sprawie. W konsekwencji Sąd uwzględnił skargę oraz żądanie skarżącej, i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł. chcąc zwrócić uwagę i napiętnować niezastosowanie się jednego organu władzy publicznej do rozstrzygnięcia wydanego przez inny organ władzy publicznej. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że organ po otrzymaniu akt sprawy podjął działania w celu jej załatwienia, i finalnie zrealizował wyrok, czego dowodem jest obecna w aktach decyzja, co jednak nastąpiło już po skardze, i nawet po odpowiedzi na nią. W ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 in fine p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że mimo wskazanego przez WSA terminu na załatwienie sprawy, organ wprawdzie podjął opisane wyżej działanie w kierunku wykonania wyroku, lecz pierwsza czynność służąca jego merytorycznemu wykonaniu została dokonana dopiero 9 miesięcy po upływie wyznaczonego przez Sąd 30-dniowego terminu do wydania odpowiedniego aktu. Świadczy to bezsprzecznie o kwalifikowanym naruszeniu przez Wojewodę przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a., a także art. 8 § 1 k.p.a. – zasady zaufania do organów administracji publicznej oraz szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a. Sedno sprawy dotyczyło bowiem rozpoznania wniosku strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wydany w sprawie wyrok nie zmotywował organu. Okoliczności te przesądzają o tym, że bezczynność Wojewody miała charakter rażący. Uwzględniając kwalifikowany charakter naruszenia prawa Sąd za zasadne uznał także przyznanie skarżącej sumy pieniężnej. Przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku przyznaje bowiem sądowi kompetencję przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Brzmienie przepisu wskazuje na fakultatywność działania sądu uzależnioną od każdorazowej oceny danego przypadku. Zatem sąd, uwzględniając skargę, może, lecz nie musi, przyznać od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną. Nie ulega więc wątpliwości, że ocena czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy pozostawiona została sądowi. Podkreślić też trzeba, że instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną - i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost uregulowane w art. 154 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 21.02.2018 r., sygn. akt I OSK 2229/17). Sąd uwzględnił, że skarżąca musiała podjąć dodatkowe, wymagające czasu i zaangażowania czynności w celu egzekucji wyroku, który powinien być wykonany przez organ państwa niezwłocznie, i bez dodatkowych upomnień. Z tego też powodu, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., Sąd zdecydował o przyznaniu skarżącej kwoty 500 złotych o czym orzeczono w pkt III sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając kwotę 697 zł.