II GSK 2181/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku M. Sp. z o.o. w G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Op 230/24 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 5 grudnia 2023 r. nr 1601-IOA.4823.27.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Op 230/24 oddalił skargę M. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 5 grudnia 2023 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Od powyższego wyroku M. Sp. z o.o. w G. złożyła skargę kasacyjną, w której wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku podniosła, że dalsze wykonanie decyzji spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w postaci pozbawienia jej płynności finansowej i w konsekwencji niemożności samodzielnego utrzymania się na rynku gospodarczym. Skarżąca spółka wyjaśniła, że ewentualne wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji nie kłóci się z interesem publicznym. Jednocześnie w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne, określone w art. 61 § 3 pkt 1 p.p.s.a., uniemożliwiające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości. Stwierdziła, że na skutek ogłoszonej w dniu 11 marca 2020 r. pandemii nowego koronawirusa wprowadzono szereg obostrzeń, skutkiem czego był drastyczny spadek płynności finansowej wielu firm na rynku gospodarczym, w tym. m.in. skarżącej. Firma nie miała możliwości świadczenia swoich usług. Powyższe spowodowało, że działalność firmy przyniosła straty. W jej ocenie nie bez znaczenia dla kondycji finansowej firmy jest fakt nieregulowania należności przez kontrahentów, których epidemia również dotknęła, co doprowadziło do braku możliwości wyegzekwowania od nich zapłaty. Przedłużający się okres trwania epidemii w istocie pogłębia i tak już trudną sytuację materialną i finansową strony skarżącej. Ponadto trwający konflikt spowodowany inwazją Rosji na Ukrainę pogłębia kryzys gospodarczy, jaki w głównej mierze uwidocznił się w transporcie. Spółka dodała, że wykonanie w całości lub w części zaskarżonej decyzji spowoduje dla niej nieodwracalne skutki. Prowadzi działalność na własny rachunek, świadcząc usługi związane ze sprzedażą paliw i produktów pochodnych. Obciążenie dochodu skarżącej może spowodować, iż koniecznym będzie dokonanie redukcji zatrudnienia, a w najgorszym przypadku ogłoszenie bankructwa. Próba wykonania skarżonej decyzji będzie więc w konsekwencji pozbawieniem skarżącej prawa do godnego życia, przymusowego zbycia majątku i zadłużenia się na znaczne kwoty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. W treści art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca przewidział, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części. Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien zbadać czy zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie wnioskującej o ochronę tymczasową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r. o sygn. akt I GPS 1/07 (publ. ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 77) w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Z uwagi na to wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sformułowany w skardze kasacyjnej mógł zostać rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od oceny okoliczności poszczególnych przypadków, przy czym ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji wnioskodawcy, bowiem dopiero ich konfrontacja z ewentualnymi, wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona skarżąca, zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna zatem wykazać istnienie prawdopodobieństwa ziszczenia się ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie zdaniem strony wnioskującej – Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20; LEX nr 3033882). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca spółka nie uprawdopodobniła okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Strona nie udokumentowała swojej sytuacji finansowej, co pozwoliłoby na dokonanie oceny, czy wyegzekwowanie (przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego) należnej z decyzji kwoty doprowadzi do wyrządzenia skarżącej znacznej szkody albo spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Informacje w tym zakresie nie wynikają również z akt sprawy. To, że egzekucja określonej kwoty pieniężnej prowadzi w swych skutkach do uszczuplenia środków majątkowych dłużnika, jest oczywiste, jednak przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest wyłącznie szkoda, ale szkoda, którą można uznać za znaczną. Dla oceny, czy skutkiem wykonania decyzji będzie wyrządzenie skarżącej szkody, którą można by uznać za znaczną w jej przypadku, niezbędne jest odniesienie należnej z decyzji kwoty do całokształtu jej sytuacji majątkowej. W sprawie niniejszej możliwość takiej analizy nie zachodzi z powodu nieprzedłożenia stosownych dokumentów i oświadczeń obrazujących aktualną kondycję finansową spółki. Brak jest dokumentów, które uprawdopodobniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o tym, że wymierzona kara pogłębi i tak już trudną sytuację materialną i finansową spółki, pozbawi prawa do godnego życia, możliwości samodzielnego utrzymania się na rynku gospodarczym, spowoduje redukcję zatrudnienia, a w najgorszym przypadku przyczyni się do ogłoszenia bankructwa, przymusowego zbycia majątku oraz konieczności zadłużenia się na znaczne kwoty. Sąd musi dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami i danymi, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19). Argumentem przemawiającym za udzieleniem spółce ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym nie może być podniesiona we wniosku o wstrzymanie wykonania okoliczność dotycząca m.in sytuacji epidemiologicznej, związanej z pandemią COVID-19. Wyjaśnić należy, że nieprzedłożenie dokumentów i oświadczeń obrazujących aktualną kondycję finansową spółki uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu również zbadanie wpływu stanu epidemii na możliwości finansowe skarżącej i jej sytuację egzystencjalną. Co więcej, stwierdzić należy, że epidemia spowodowała powszechne trudności w działalności gospodarczej, które objęły swym zasięgiem cały kraj i znaczną część przedsiębiorców. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, samo powoływanie się na tę okoliczność, jak również na okoliczność odnoszącą się do konfliktu spowodowanego inwazją Rosji na Ukrainę, pogłębiającego kryzys gospodarczy, jako sytuacje uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji są daleko niewystarczające, w szczególności wówczas, gdy wnioskodawca nie przedstawił żadnych danych, ani też dokumentów, pozwalających zobrazować jego aktualną zdolność finansową. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla jednak, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Obecnie wnioskodawca nie dostarczył dokumentów, które pozwoliłyby na wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej, wraz z dokumentami wykazującymi rzeczywiste możliwości finansowe strony w konfrontacji z ciążącym na niej zobowiązaniem. Podkreślenia nadto wymaga, że skarżąca spółka – składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na etapie kasacyjnym – w całości powieliła uzasadnienie wniosku złożonego w przedmiotowym zakresie w skardze do Sądu I instancji mimo, że już wówczas uzasadnienie to i przedstawiona argumentacja strony, mająca przemawiać za zastosowaniem w stosunku do niej ochrony tymczasowej - okazały się być niewystarczające i skutkowały odmową wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (patrz: postanowienie WSA z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Op 230/24 - karta 64-67 akt sądowych). Zarówno wówczas, jak i obecnie na etapie rozpoznawania złożonego wraz ze skargą kasacyjną wniosku, skarżąca spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których wynikałaby jej zdolność płatnicza oraz które umożliwiłyby zbadanie relacji występujących pomiędzy stanem majątkowym spółki, a wysokością nałożonego na nią obciążenia. Powielając zatem ogólną argumentację wniosku złożonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, strona na obecnym etapie również nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje ziszczenie się jednej lub obu ustawowych przesłanek wyartykułowanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.